Në një përpjekje për të shmangur vendosjen e tarifave të ashpra, shumë vende aziatike po kërkojnë të arrijnë marrëveshje të mëdha për LNG-në me SHBA-në. Por a mund të jetë kjo katastrofike për tranzicionin drejt energjisë së pastër?

Vendet aziatike po ofrojnë të blejnë më shumë gaz natyror të lëngshëm (LNG) amerikan në negociatat me administratën Trump, si një mënyrë për të lehtësuar tensionet mbi deficitet tregtare të SHBA-së dhe për të shmangur tarifat më të larta. Analistët paralajmërojnë se strategjia mund të dëmtojë ambiciet afatgjata klimatike dhe sigurinë energjetike të këtyre vendeve.

Blerja e më shumë LNG-së amerikane ka kryesuar listën e koncesioneve, që vendet aziatike kanë ofruar në bisedimet me Uashingtonin mbi tarifat gjithëpërfshirëse të Presidentit Donald Trump mbi mallrat e huaja. Përpjekjet e SHBA-së për të shitur më shumë LNG në Azi i paraprijnë administratës Trump, por ato kanë fituar vrull me shtytjen e tij intensive për të fituar marrëveshje tregtare.

Kryeministri i Vietnamit nënvizoi nevojën për të blerë më shumë karburant super të ftohtë dhe qeveria nënshkroi një marrëveshje në maj me një kompani amerikane, për të zhvilluar një qendër importi gazi.

JERA, prodhuesi më i madh i energjisë në Japoni, nënshkroi kontrata të reja 20-vjeçare në qershor për të blerë deri në 5.5 milionë tonë metrikë gaz amerikan në vit, duke filluar nga viti 2030.

Tubacionet e LNG-së nga Alaska

Gazi natyror i lëngshëm, ose LNG, është gaz natyror i ftohur në formë të lëngshme për ruajtje dhe transport të lehtë që përdoret si lëndë djegëse për transport, gatim dhe ngrohje në banesa dhe procese industriale.

Trump diskutoi bashkëpunimin me Korenë e Jugut në një projekt LNG të Alaskës prej 44 miliardë dollarësh (37.8 miliardë eurosh), duke nxitur një vizitë nga zyrtarët në vend në qershor. Presidenti amerikan e ka promovuar projektin si një mënyrë për të furnizuar me gaz nga Shpati i gjerë Verior i Alaskës një impiant lëngëzimi në Nikiski në Alaskën jug-qendrore, me synimin kryesisht për eksportet në vendet aziatike, duke anashkaluar Kanalin e Panamasë.

Tailanda është ofruar të angazhohet për një marrëveshje afatgjatë për karburantin amerikan dhe ka treguar interes për të njëjtin projekt të Alaskës për të ndërtuar një tubacion gati 1,300 kilometra që do të transportonte gaz nga rajoni i Shpatit Verior të Alaskës.

Filipinet po shqyrtojnë gjithashtu importimin e gazit nga Alaska, ndërsa India po shqyrton një plan për të hequr taksat e importit mbi dërgesat e energjisë nga SHBA-ja për të ndihmuar në ngushtimin e suficitit të saj tregtar me Uashingtonin.

“Trump ka ushtruar presion mbi një mori partnerësh tregtarë aziatikë që të blejnë më shumë LNG të SHBA-së”, tha Tim Daiss, në Konsulencën e Energjisë APAC, duke theksuar se Japonia kishte rënë dakord të blinte më shumë pavarësisht se ishte aq “e mbushur me karburant” saqë po detyrohej të anulonte projekte dhe kontrata për t’ia shitur tepricën ekonomive në rritje të Azisë.

«Nuk është mirë për objektivat e qëndrueshmërisë së Azisë Juglindore», shtoi ai.

Marrëveshjet e LNG-së mund të prishin ambiciet e energjisë së rinovueshme

Ekspertët thonë se marrëveshjet e blerjes së LNG-së, mund të ngadalësojnë përdorimin e energjisë së rinovueshme në Azi.

Lidhja e marrëveshjeve afatgjata mund t’i lërë vendet me infrastrukturë të vjetëruar, ndërsa bota po zhvendoset me shpejtësi drejt burimeve më të pastra të energjisë, si energjia diellore ose e erës, që ofrojnë mënyra më të shpejta dhe më të përballueshme për të përmbushur kërkesën në rritje për energji, tha Indra Overland, drejtues i Qendrës për Kërkime të Energjisë në Institutin Norvegjez të Çështjeve Ndërkombëtare.

Ndërtimi i tubacioneve, terminaleve dhe madje edhe i sobave me gaz për përdorim shtëpiak krijon sisteme që janë të shtrenjta dhe të vështira për t'u zëvendësuar, duke e bërë më të vështirë kalimin në burime të rinovueshme më vonë. "Dhe ka më shumë të ngjarë që të mbeteni të bllokuar për më gjatë", tha ai.

Kompanitë e energjisë që përfitojnë nga gazi ose qymyri janë interesa të fuqishme, të cilat ndikojnë në politikat për të favorizuar modelet e tyre të biznesit, tha ai.

Gazi i lëngshëm (LNG) digjet më pastër se qymyri, por është ende një lëndë djegëse fosile që lëshon gazra serrë dhe kontribuon në ndryshimet klimatike.

Shumë kontrata të LNG-së përfshijnë klauzola “merre-ose-paguaj”, duke i detyruar qeveritë të paguajnë, edhe nëse nuk e përdorin karburantin. Christopher Doleman i Institutit për Ekonominë e Energjisë dhe Analizën Financiare, paralajmëron se nëse energjia e rinovueshme rritet me shpejtësi, duke zvogëluar nevojën për LNG, vendet mund të duhet të paguajnë për gazin që nuk u nevojitet më.

Pakistani është një shembull. Kostot e larta të LNG-së rritën çmimet e energjisë elektrike, duke i shtyrë konsumatorët të instalojnë panele diellore në çati. Ndërsa kërkesa për energji bie dhe furnizimi me gaz rritet, vendi po shtyn dërgesat e LNG-së dhe po përpiqet të rishesë karburantin e tepërt.

Matematika e LNG-së nuk përputhet

Ekspertët thanë se, megjithëse vendet po sinjalizojnë një gatishmëri për të importuar më shumë LNG nga SHBA-ja, nuk ka gjasa që ato të importojnë mjaftueshëm për të pasur një ndikim domethënës në deficitet tregtare të SHBA-së.

Koreja e Jugut do të duhet të importojë 121 milionë ton metrikë LNG në vit - 50% më shumë se sasia totale e LNG-së që SHBA-të eksportuan globalisht vitin e kaluar dhe trefishi i asaj që importoi Koreja e Jugut, tha Doleman.

Vietnami — me një suficit tregtar me SHBA-në dyfishin e atij të Koresë — do të duhej të importonte 181 milionë tonë metrikë në vit, më shumë se dyfishi i asaj që eksportoi SHBA-ja vitin e kaluar.

Pengesa të tjera qëndrojnë në rrugën e tyre. Projekti i LNG-së në Alaskë konsiderohet gjerësisht joekonomik. Si qymyri ashtu edhe energjia e rinovueshme në Azi janë aq shumë më të lira sa gazi amerikan do të duhej të kushtonte më pak se gjysma e çmimit të tij aktual për të konkurruar.

Tarifat mbi çelikun kinez mund ta bëjnë ndërtimin e tubacioneve të gazit dhe terminaleve të LNG-së më të kushtueshme, ndërsa vonesat e gjata në ndërtimin e turbinave të reja me gaz nënkuptojnë se projektet e reja të energjisë me gaz, mund të mos vihen në funksion deri në vitin 2032.

Ndërkohë, një tepricë globale e LNG-së ka të ngjarë të ulë çmimet, duke e bërë edhe më të vështirë për vendet që të justifikojnë lidhjen e marrëveshjeve afatgjata me Shtetet e Bashkuara me çmimet aktuale më të larta.

Marrëveshjet e LNG-së ngrenë shqetësime për sigurinë energjetike

Analistët thanë se angazhimi për kontrata afatgjata të LNG-së amerikane mund të ndikojë në sigurinë energjetike rajonale në një kohë të pasigurive në rritje gjeopolitike dhe të tregut.

Një shqetësim thelbësor është stabiliteti afatgjatë i SHBA-së si partner tregtar, tha Overland. “SHBA-të nuk janë një entitet shumë i parashikueshëm. Dhe të mbështetesh në energji nga atje është një propozim shumë i rrezikshëm”, tha ai.

Gazi i lëngshëm natyror (LNG) kontribuon në sigurinë energjetike vetëm kur është i disponueshëm dhe i përballueshëm, thotë Dario Kenner i Zero Carbon Analytics.

«Kjo është pjesa që ata e lënë jashtë... Por është mjaft e rëndësishme», tha ai.

Ky ishte shqetësimi gjatë ndërprerjeve të mundshme të fundit në dërgesat e karburantit përmes Ngushticës së Hormuzit, dhe më herët në pushtimin në shkallë të plotë të Ukrainës nga Rusia, kur ngarkesat e LNG-së që fillimisht ishin të destinuara për Azinë u ridrejtuan në Evropë. Pavarësisht se kishin kontrata, vendet aziatike si Bangladeshi dhe Sri Lanka u tejkaluan në oferta nga blerësit evropianë.

“Ngjarjet në Evropë, të cilat mund të duken shumë larg, mund të kenë ndikim në disponueshmërinë dhe çmimet në Azi”, tha Kenner.

Vendet aziatike mund të përmirësojnë sigurinë e tyre energjetike dhe të bëjnë përparim drejt uljes së emetimeve të karbonit duke ndërtuar më shumë energji të rinovueshme, tha ai, duke vënë në dukje se ka hapësirë të madhe për këtë duke pasur parasysh se vetëm rreth 1% e potencialit diellor dhe të erës të Azisë Juglindore po përdoret.

“Ekzistojnë zgjedhje të vërteta për të përmbushur kërkesën në rritje për energji elektrike. Nuk është thjesht nevoja për të ndërtuar LNG”, tha ai./ Euronews.