Veriu i Sirisë është atdheu i kurdëve të Sirisë, pakicës më të madhe etnike të vendit, të cilët janë gjithashtu aleati më i afërt i SHBA-së në vend. Për ta, lufta për një rend të ri po hyn në një fazë potencialisht edhe më sfiduese.
Gjatë rrjedhës së luftës civile të Sirisë, luftëtarët kurdë kanë luftuar një sërë fraksionesh të armatosura, kanë bashkëpunuar me SHBA-në për të shpartalluar grupin e Shtetit Islamik dhe kanë krijuar një rajon kryesisht autonom në lindjen e pasur me naftë të vendit.
Por përfitimet e kurdëve joarabë tani janë në rrezik. Ngritja e rebelëve arabë sunitë që përmbysën Assadin – me ndihmën jetike nga Turqia, një armik i gjatë i kurdëve – do ta bëjë të vështirë për kurdët gjetjen e një vendi në Sirinë e re dhe mund të zgjasë konfliktin.
Rebelët xhihadistë që hynë në Damask fundjavën e kaluar kanë bërë hapa paqësor ndaj kurdëve. Por rebelët i dëbuan me dhunë luftëtarët kurdë nga qyteti lindor i Deir al-Zour disa ditë pasi forcat qeveritare e braktisën atë.
Në veri, një fraksion i veçantë opozitar i mbështetur nga Turqia që ka luftuar kundër kurdëve për vite me radhë, pushtoi qytetin e Manbij. Dhe Turqia kreu sulme ajrore mbi një autokolonë kurde, për të cilën tha se mbante armë të rënda të grabitura nga arsenalet e qeverisë.
Kurdët kanë llogaritur prej kohësh në ndihmën e SHBA-së përballë sfidave të tilla. Rreth 900 trupa amerikane ndodhen në Sirinë lindore, ku ata bashkëpunojnë me forcat kurde për të parandaluar rigjallërimin e Shtetit Islamik. Por e ardhmja e këtij misioni do të vihet në dyshim nën presidentin e sapozgjedhur Donald Trump, i cili ka qenë prej kohësh skeptik për përfshirjen e SHBA-së në Siri.
Dhe në qytetin e Qamishlit, në kufi me Turqinë, pakkush guxon të mendojë as për paqen, as për një fillim të ri për momentin.
Një zëdhënës i Forcave Demokratike Siriane (SDF), e cila udhëhiqet nga forcat kurde dhe ka mbështetjen e SHBA-së, tha se që kur regjimi i presidentit Bashir al-Assad ra, Shteti Islamik "tani po lëviz lirshëm nëpër pjesën tjetër të Sirisë".
"Ka qindra luftëtarë të Shtetit Islamik (IS) atje, ata kanë logot e IS në uniformat e tyre dhe thërrasin klithma luftarake të IS-it, i tha Siamand Ali një ekipi kamerash nga stacioni televiziv ARD i Gemany në fillim të kësaj jave.
"Sipas mendimit tim, sundimtarët e rinj në Damask ndajnë të njëjtën ideologji si IS," shtoi ai.
Ndërkohë, një burrë kurd përshkroi kërcënimin e vazhdueshëm nga forcat turke.
"Ne i kemi përjetuar këto sulme për katër vjet. Dronët turq pretendojnë se sulmojnë objektiva ushtarakë. Por në realitet, ata godasin shumë objektiva civilë. Kjo i frikëson të gjithë banorët," tha Azad Ismael.
Kush janë luftëtarët kurdë aleatë të SHBA-së në Siri?
Kurdët janë ndër grupet më të mëdha etnike pa shtetësi në botë, me rreth 30 milionë të përqendruar në një territor që përfshin Turqinë, Iranin, Irakun dhe Sirinë. Ata janë pakicë në çdo vend dhe shpesh kanë pësuar persekutim, gjë që ka nxitur kryengritjet e armatosura kurde.
Në Siri, ata krijuan një enklavë autonome në fillim të luftës civile, duke mos anuar kurrë plotësisht me qeverinë e Asadit ose rebelët që kërkonin ta rrëzonin atë.
Kur grupi i Shtetit Islamik pushtoi një të tretën e vendit në vitin 2014, luftëtarët kurdë – të cilët janë laikë dhe përfshijnë gra në radhët e tyre – dëshmuan aftësinë e tyre në betejat e hershme kundër ekstremistëve, duke fituar mbështetje nga koalicioni i udhëhequr nga SHBA.
Ata formuan SDF-në, e cila përfshin gjithashtu luftëtarë arabë, dhe e dëbuan grupin e Shtetit Islamik nga zona të mëdha të Sirisë me ndihmën e sulmeve ajrore të udhëhequra nga SHBA dhe forcat speciale amerikane. Në vitin 2017, këto forca të udhëhequra nga kurdët pushtuan Raqqa-n, kryeqytetin e kalifatit të vetëquajtur të ekstremistëve.
Pse po lufton Turqia kundër kurdëve?
Turqia e ka parë prej kohësh SDF-në si një zgjatim të kryengritjes kurde prej dekadash brenda kufijve të saj. Ajo e konsideron fraksionin kryesor kurd një grup terrorist të barabartë me Shtetin Islamik dhe ka thënë se nuk duhet të ketë prani në Sirinë e re.
Në vitet e fundit, Turqia ka trajnuar dhe financuar luftëtarë të njohur si Ushtria Kombëtare Siriane (SNA), duke i ndihmuar ata të heqin kontrollin e territorit nga kurdët në Sirinë veriore përgjatë kufirit me Turqinë. Këta luftëtarë të mbështetur nga Turqia e kanë portretizuar veten si pjesë e opozitës kundër Asadit, por analistët thonë se ata janë të shtyrë kryesisht nga oportunizmi dhe urrejtja ndaj kurdëve.
Kurdët janë fokusuar në luftimin e SNA në vitet e fundit. Por udhëheqja e re në Damask, e cila gjithashtu ka lidhje të gjata me Turqinë, mund të hapë një front tjetër, shumë më të gjatë.
Si i shohin rebelët sirianë kurdët?
Fraksioni kryesor rebel udhëhiqet nga Ahmad al-Sharaa, i njohur më parë si Abu Mohammed al-Golani, një ish-militant i al-Kaidës i cili ndërpreu lidhjet me grupin tetë vjet më parë dhe thotë se dëshiron të ndërtojë një Siri të re pa diktaturë që do t'u shërbejë të gjitha bashkësive të saj fetare dhe etnike.
Nawaf Khalil, kreu i Qendrës për Studime Kurde me qendër në Gjermani, tha se shenjat e hershme ishin pozitive. Ai tha se rebelët u larguan nga dy enklavat e kontrolluara nga SDF të Alepos kur sulmuan qytetin dy javë më parë në fillimin e përparimit të tyre të shpejtë në të gjithë vendin.
“Është gjithashtu pozitive që ata nuk folën negativisht për Forcat Demokratike Siriane,” tha ai.
Mbetet për t'u parë nëse këto ndjenja do të durojnë. Pas përfshirjes në Deir al-Zour këtë javë, një luftëtar nga grupi i al-Sharaa postoi një video duke thënë se së shpejti do të përparonin drejt Raqqa-s dhe zonave të tjera të Sirisë lindore, duke rritur mundësinë e përleshjeve të mëtejshme me kurdët.
Rebelët mund të kërkojnë ende një lloj marrëveshjeje me kurdët për t'i përfshirë në rendin politik pas Asadit, por kjo ka të ngjarë të kërkojë pranimin e një shkalle të autonomisë kurde në lindje. Kjo do të rrezikonte gjithashtu të zemërojë Turqinë, e cila tani duket të jetë ndërmjetësi kryesor i fuqisë në Siri.
A do t'i mbështesë administrata Trump kurdët?
Komandanti i lartë ushtarak amerikan për Lindjen e Mesme, gjenerali i ushtrisë Erik Kurilla, u takua me forcat e SDF në Siri të martën, në shenjë të angazhimit të administratës Biden ndaj aleancës pas Asadit.
Por gjërat mund të ndryshojnë më 20 janar.
Trump ka dhënë pak detaje rreth politikës së tij në Lindjen e Mesme, përveçse thotë se dëshiron t'i japë fund luftërave në rajon dhe t'i mbajë Shtetet e Bashkuara jashtë tyre.
Në një postim në rrjetet sociale pak para rrëzimit të Asadit, Trump shkroi se “Siria është një rrëmujë, por nuk është miku ynë dhe SHTETET E BASHKUARA NUK DUHET TË KANË ASGJË TË BËJNË ME TË. KJO NUK ESHTE LUFTA JONA.”
Gjatë mandatit të tij të mëparshëm, në vitin 2019, Trump braktisi kurdët përpara një inkursioni turk, duke e konsideruar atë si përmbushje të një premtimi të fushatës për t'i dhënë fund përfshirjes së SHBA në "luftërat e pafund" të rajonit.
Masa shkaktoi kritika të rënda, duke përfshirë nga republikanët e shquar që e akuzuan atë për tradhti të një aleati. Trump u tërhoq disa javë më vonë, duke miratuar një mision më të gjerë për të siguruar fushat e naftës në lindje. Trupat mbetën aty ku ishin dhe aleanca duroi./ Euronews - Syri.Net
© SYRI.net
Denonco
Merrni lajmet më të fundit nga SYRI.net në çdo moment dhe kudo që të jeni!
Irani rihap pjesën perëndimore të hapësirës ajrore të vendit
Raundi i 5-të i bisedimeve Liban-Izrael fillon në Washington
Turqia arreston mbi 200 persona para samitit të NATO-s