Një fizikane propozon se vetëdija është baza themelore e realitetit, ndërsa materia dhe hapësirë-koha dalin prej saj.

Po sikur vetëdija të mos prodhohet nga truri, por të jetë themeli i vetë realitetit? Kjo është ideja e një modeli të ri teorik të paraqitur nga Maria Strømme, profesore e shkencës së materialeve në Universitetin e Uppsala, në revistën AIP Advances. Sipas saj, vetëdija ekziston e para dhe prej saj lindin koha, hapësira dhe materia.

Strømme njihet më shumë për punën e saj në nanoteknologji, duke studiuar materiale në përmasa shumë të vogla. Në këtë punim të ri, ajo kalon te pyetjet më të mëdha të mundshme, përfshirë origjinën dhe strukturën e universit. Në vend që ta trajtojë vetëdijen si një efekt anësor të aktivitetit nervor, ajo e përshkruan atë si një fushë themelore që qëndron në bazë të gjithçkaje që ne vëzhgojmë, përfshirë materien fizike dhe rrjedhën e kohës.

A është kjo një teori krejtësisht e re për mënyrën se si është ndërtuar realiteti dhe universi?

"Po, mund të thuhet kështu. Por mbi të gjitha është një teori ku vetëdija vjen e para, dhe struktura si koha, hapësira dhe materia lindin më pas. Është një përpjekje shumë ambicioze për të përshkruar si funksionon realiteti që ne përjetojmë. Fizikanë si Ajnshtajni, Shrëdingeri, Haizenbergu dhe Planku kanë eksploruar ide të ngjashme, dhe unë po ndërtoj mbi disa nga rrugët që ata hapën," thotë Strømme.

Bashkimi i fizikës kuantike me filozofinë

Gjatë shumë viteve, Strømme ka zhvilluar një model mekaniko-kuantik që lidh fizikën moderne me tradita filozofike jo-duale. Ideja kryesore është se vetëdija është përbërësi më bazë i ekzistencës dhe se mendjet individuale janë shprehje të një fushe më të madhe dhe të përbashkët.

Brenda këtij kuadri, përvoja që shpesh quhen të pashpjegueshme ose të pazakonta, si telepatia apo përvojat pranë vdekjes, interpretohen jo si ngjarje të mbinatyrshme, por si pasoja të mundshme të kësaj fushe të ndërlidhur.

"Ambicia ime ka qenë ta përshkruaj këtë me gjuhën e fizikës dhe me mjete matematikore. A janë këto fenomene vërtet mistike? Apo thjesht kemi të bëjmë me një zbulim që ende nuk e kemi bërë, dhe kur ta bëjmë do të sjellë një ndryshim të madh në mënyrën si e kuptojmë botën?"

Strømme e krahason propozimin e saj me kthesat e mëparshme në historinë e shkencës. Njerëzimi dikur besonte se Toka ishte e sheshtë, dhe më vonë mendonte se Dielli rrotullohej rreth Tokës. Të dyja këto pikëpamje u zëvendësuan me modele që ndryshuan mënyrën si njerëzit e kuptonin vendin e tyre në kozmos.

Një pamje e re për natyrën e realitetit

Ajo sugjeron se teoria e saj mund të përfaqësojë një ndryshim të ngjashëm. Artikulli paraqet disa parashikime që, në parim, mund të testohen në fizikë, neuroshkencë dhe kozmologji. Në këtë mënyrë, ajo shkon përtej fushës së saj tradicionale të shkencës së materialeve dhe hyn në pyetje rreth vetëdijes dhe strukturës së universit.

Modeli propozon gjithashtu se vetëdija individuale nuk përfundon me vdekjen, por kthehet në fushën më të gjerë prej së cilës ka dalë. Strømme e shpreh këtë ide me koncepte mekaniko-kuantike, jo me gjuhë fetare.

"Jam shkencëtare e materialeve dhe inxhiniere, kështu që jam mësuar ta shoh materien si diçka themelore. Por sipas këtij modeli, materia është dytësore, shumë nga ajo që përjetojmë është përfaqësim ose iluzion," thotë ajo.

Një teori që pajton shkencën me njohuritë e lashta

Megjithëse puna paraqitet tërësisht përmes arsyetimit matematikor, Strømme pranon se ka ngjashmëri me tema që gjenden në traditat e mëdha fetare dhe filozofike.

"Tekstet e feve kryesore , si Bibla, Kurani dhe Vedat, shpesh përshkruajnë një vetëdije të ndërlidhur. Ata që i shkruan përdorën gjuhë metaforike për të shprehur ide mbi natyrën e realitetit. Fizikanët e hershëm kuantikë arritën në ide të ngjashme përmes metodave shkencore. Tani është koha që shkenca e fortë, pra shkenca moderne natyrore, të fillojë ta eksplorojë seriozisht këtë," thotë ajo. /ScitechDaily – Syri.net