Po shtohen në të gjithë botën episodet e stresit nga nxehtësia, të cilat ndodhin kur organizmi has vështirësi në rregullimin e temperaturës së tij të brendshme për shkak të vapës së tepërt: nëse në vitin 1970 ato preknin 16% të popullsisë globale, sot kjo përqindje është rritur në 22%, që korrespondon me rreth një miliard njerëz më shumë.

Ndër zonat më të cenueshme, së bashku me Afrikën e Veriut, Amerikën e Jugut dhe pjesën jugore të Amerikës së Veriut, është edhe Europa Jugore: këtu është kaluar nga një mesatare prej 112 episodesh në 133 gjatë periudhës 2015-2024 dhe mund të regjistrohen deri në 50 ditë e net më shumë në vit me vapë të rëndë dhe rrezik të lartë stresi nga nxehtësia krahasuar me vitet ’70 të shekullit të kaluar.

Kjo del nga studimi i publikuar në revistën shkencore Nature Climate Change, i kryer nga Qendra Europiane për Parashikimet Meteorologjike Afatmesme (Ecmwf), me seli në Reading, në Mbretërinë e Bashkuar, dhe në Bonn, në Gjermani.

Megjithëse valët e të nxehtit po bëhen gjithnjë e më të shpeshta, më të gjata dhe më intensive, ka pak të dhëna mbi mënyrën se si ka ndryshuar gjatë dekadave të fundit perceptimi i këtyre ngjarjeve nga njerëzit. Stresi nga nxehtësia, ose stresi termik, ndikohet jo vetëm nga temperatura e jashtme, por edhe nga faktorë të tjerë si lagështia, era dhe rrezatimi diellor.

Për ta vlerësuar atë, autorët e studimit të udhëhequr nga Rebecca Emerton, ku përfshihen edhe dy studiuese italiane që punojnë jashtë vendit, përdorën Indeksin Universal të Klimës Termike (Utci), i cili përfshin të gjithë këta faktorë për të matur temperaturën e perceptuar nga organizmi dhe reagimin e tij ndaj mjedisit.

Duke analizuar të dhënat nga viti 1950 deri në vitin 2024, studiuesit zbuluan se temperaturat e perceptuara nisën të rriteshin që nga vitet ’70. Episodet e stresit të fortë janë intensifikuar veçanërisht gjatë netëve më të nxehta dhe me lagështi, të ashtuquajturat net tropikale, gjatë të cilave temperatura e perceptuar është rritur me 0,32 gradë çdo dekadë. Ndërsa për ditët e perceptuara si më përvëluese, rritja ka qenë 0,27 gradë për dekadë.

Nëse fillimisht ekspozimi ndaj të paktën një dite me stres termik ekstrem prekte 16% të popullsisë botërore, tani ai prek 22%, që përkthehet në një miliard njerëz më shumë.

Rezultatet tregojnë se stresi termik po rritet në frekuencë, intensitet dhe kohëzgjatje, si gjatë ditës ashtu edhe natës, dhe sugjerojnë nevojën për masa mbrojtëse për shëndetin e popullsisë. Këto përfshijnë, për shembull, sisteme paralajmërimi të hershëm, ndërhyrje për ftohjen e zonave urbane dhe përfshirjen e parametrave të stresit termik në vlerësimet e rrezikut klimatik.