Nga Nike te H&M: Si po e përkeqëson ndotjen nga mikroplastika 'plani i madh i gjelbër' i industrisë së modës

Disa nga gjigantët më të mëdhenj të modës në botë janë akuzuar për “larje ekologjike” pas një hetimi mbi ndotjen nga mikroplastika.

Në vitet e fundit, poliesteri i ricikluar e ka ndryshuar rrënjësisht industrinë e modës - shpesh i reklamuar si materiali i shenjtë për blerësit e ndërgjegjshëm për mjedisin.

Emra të njohur si H&M, Adidas, Puma dhe Patagonia e kanë ndryshuar pothuajse të gjithë përdorimin e poliesterit nga ai i virgjër në atë të ricikluar në emër të qëndrueshmërisë - me shumë kompani të tjera që premtojnë një tranzicion të plotë deri në vitin 2030.

Megjithatë, një hulumtim nga Fondacioni i Tregjeve në Ndryshim, i kryer nga Grupi i Kërkimeve Mikroplastike në Universitetin Çukurova në Turqi, argumenton se plani i madh i gjelbër ka pasur efekte të kundërta masive.

Si poliesteri i ricikluar përkeqëson ndotjen nga mikroplastika

Shifrat e industrisë tregojnë se 98 përqind e poliesterit të ricikluar vjen nga shishet plastike, jo nga mbetjet tekstile.

Shumë marka e reklamojnë këtë si 'rrethore'. Për shembull, Nike pretendon se përdorimi i poliesterit të ricikluar të bërë nga shishet plastike ndihmon në "zvogëlimin e mbeturinave" duke devijuar rreth një miliard shishe çdo vit nga deponitë dhe ujërat.

Adidas e mbështet këtë mendim, duke deklaruar se përdorimi i plastikës së ricikluar në produktet e saj është një pjesë thelbësore e përpjekjeve të saj për të “shmangur mbeturinat plastike dhe për të ndaluar ndotjen e oqeaneve të botës”.

Megjithatë, studimi i ri zbuloi se poliesteri i ricikluar në fakt krijon mesatarisht 55 për qind më shumë grimca ndotjeje mikroplastike gjatë larjes sesa poliesteri i virgjër.

Këto grimca u gjetën gjithashtu të jenë pothuajse 20 për qind më të vogla, që do të thotë se ato janë më të afta të përhapen në mjedis dhe të shkaktojnë dëm.

Cilat kompani mode janë fajtore?

Studimi u përqendrua në një numër të vogël veshjesh nga pesë marka kryesore: Adidas, H&M, Nike, Shein dhe Zara. Këtu përfshiheshin bluza, bluza, fustane dhe pantallona të shkurtra.

Studiuesit zbuluan se veshjet prej poliesteri të Nike ishin më ndotëset, si për pëlhurën e virgjër ashtu edhe për atë të ricikluar. Poliesteri i ricikluar i markës lëshonte mesatarisht më shumë se 30,000 fibra për gram të veshjeve të mostrës, gati katër herë më shumë se mesatarja e H&M dhe mbi shtatë herë më shumë se mesatarja e Zara.

Poliesteri i ricikluar nga Shein u zbulua gjithashtu se çlironte afërsisht të njëjtën sasi mikroplastike si veshjet e saj të virgjëra prej poliesteri. Studiuesit dyshuan se disa nga veshjet e marra në mostrë mund të jenë etiketuar gabimisht si të ricikluara.

Gjigandi i modës së shpejtë është goditur tashmë me gjoba të rënda që arrijnë në 40 milionë euro për zbritje të rreme dhe pretendime mashtruese mjedisore.

Një 'gjethe fiku e qëndrueshmërisë'

“Moda ka shitur poliesterin e ricikluar si një zgjidhje të gjelbër, megjithatë gjetjet tona tregojnë se po e thellon problemin e ndotjes nga mikroplastika ”, thotë Urska Trunk e Fondacionit të Tregjeve në Ndryshim.

"E ekspozon poliestrën e ricikluar për atë që është: një gjethe fiku e qëndrueshmërisë që mbulon varësinë gjithnjë e më të madhe të modës nga materialet sintetike."

Trunk argumenton se "ndryshime më të zgjuara në dizajn" do të bëjnë pak për të zgjidhur krizën, duke shtuar se ngadalësimi dhe heqja graduale e prodhimit të fibrave sintetike dhe ndalimi i shndërrimit të shisheve plastike në veshje "të disponueshme" është tani i nevojshëm.

H&M dhe Adidas i përgjigjen akuzave për 'larje të gjelbër'

Euronews Green kontaktoi të pesë kompanitë e përmendura në raport pas publikimit të tij**.** H&M na tha se mirëpret studimet që ndihmojnë në përparimin e industrisë së modës, duke deklaruar se ndan shqetësimin mjedisor rreth fragmenteve të fibrave.

Një zëdhënës i kompanisë thotë se Grupi H&M po e trajton tashmë këtë sfidë duke u përqendruar në kërkimin mbi proceset e prodhimit që zvogëlojnë humbjen e fragmenteve të fibrave, si dhe pëlhurat dhe fijet që kanë humbje minimale. Gjithashtu synon të përmirësojë teknologjitë e ripërdorimit dhe riciklimit, duke mbështetur njëkohësisht zhvillimin e filtrave të rrobave për larje.

"Poliesteri aktualisht përbën afërsisht 22 përqind të shportës sonë totale të materialeve, ndërsa pambuku mbetet materiali që përdorim më shumë", shton zëdhënësi. "Industria jonë ende ka nevojë për materiale sintetike për të siguruar funksionalitetin e produkteve tona."

H&M shtoi se çdo fibër ndikon në mjedis dhe beson se investimi në "zgjidhje dhe inovacione" në vend të ndalimit të plotë të përdorimit të materialeve të caktuara.

Adidas mbrojti përdorimin e poliesterit të ricikluar, duke argumentuar se ka një gjurmë karboni dukshëm më të ulët sesa poliesteri i virgjër.

"Shumica e studimeve shkencore në dispozicion nuk tregojnë ndonjë ndryshim midis fibrave të ricikluara dhe atyre të reja për sa i përket çlirimit të mikrofibrave", tha një zëdhënës për Euronews Green.

"Fragmentimi i fibrave ndikohet nga një sërë faktorësh të tillë si specifikimi i fijeve, teknologjia e ngjyrosjes, veshja dhe ndërtimi i materialit. Lloji i fibrave është vetëm një nga këta faktorë."/ Euronews - Syri.Net