Detet po ngrihen si kurrë më parë. Qytetet bregdetare drejt katastrofës

Një studim i regjistrimeve gjeologjike tregon se niveli i detit po rritet me ritmin më të shpejtë në 4000 vitet e fundit, duke theksuar nevojën urgjente për veprim global dhe lokal.

Një ekip shkencëtarësh i udhëhequr nga Universiteti Rutgers ka zbuluar se sot niveli i detit po rritet më shpejt se në çdo periudhë tjetër të ngjashme gjatë katër mijëvjeçarëve të fundit, duke vendosur qytetet bregdetare të Kinës ndër më të rrezikuarat.

Për të arritur këtë përfundim, studiuesit analizuan mijëra të dhëna gjeologjike nga gumat koralore dhe pyjet e rizoforave, që ruajnë natyrshëm gjurmë të niveleve të lashta të detit. Ata ndoqën luhatjet e tij për gati 12,000 vjet, që nga periudha e Holocenit, pas epokës së fundit akullnajore.

Sipas studimit të botuar në Nature, nivelet globale të detit janë rritur që nga viti 1900 me një mesatare prej 1.5 milimetrash në vit, ritëm që tejkalon çdo periudhë njëqindvjeçare të 4000 viteve të mëparshme. "Rritja mesatare globale që nga viti 1900 është më e shpejta e të paktën katër mijëvjeçarëve të fundit," tha Yucheng Lin, studiues në Universitetin Rutgers dhe shkencëtar në Agjencinë Kombëtare Kërkimore të Australisë.

Dy faktorë kryesorë po e nxisin këtë përshpejtim: zgjerimi termik dhe shkrirja e akullnajave. Ngrohja globale bën që oqeanet të thithin më shumë nxehtësi dhe të zgjerojnë vëllimin, ndërsa akullnajat në Groenlandë dhe Antarktidë shkrihen, duke shtuar ujë në det.

"Kur ngrohet planeti, oqeanet zmadhohen dhe akullnajat e vogla reagojnë më shpejt se shtresat e mëdha të akullit," tha Lin. "Po shohim përshpejtim të fortë në Groenlandë."

Kina përballet me një kërcënim të dyfishtë: shumë qytete të mëdha si Shanghai, Shenzheni dhe Hong Kong ndodhen në delta të mëdha që janë natyrshëm të prirura të fundosen, pasi janë ndërtuar mbi shtresa të buta dhe të trasha sedimentesh. Nxjerrja e tepruar e ujërave nëntokësore e përshpejton këtë proces. Në Shanghai, pjesë të qytetit u fundosën mbi një metër gjatë shekullit XX, shumë më shpejt se ritmi aktual global i rritjes së nivelit të detit.

Rajonet e deltave janë të sheshta dhe pjellore, të përshtatshme për bujqësi dhe zhvillim urban, por jashtëzakonisht të cenueshme ndaj përmbytjeve. "Edhe disa centimetra rritje do të rrisin ndjeshëm rrezikun e përmbytjeve në deltë," paralajmëroi Lin. "Këto zona janë qendra industriale ndërkombëtare, prandaj çdo dëm do të prekë zinxhirin global të furnizimit."

Megjithatë, ka shenja shprese. Shanghai ka kufizuar nxjerrjen e ujit nëntokësor dhe ka filluar të injektojë sërish ujë të ëmbël për të reduktuar fundosjen. Studimi ofron gjithashtu harta dobësish për qeveritë dhe planifikuesit urbanë. Sipas Linit, mësimet nga Kina vlejnë në shkallë globale: qytete si Nju Jorku, Xhakarta dhe Manila ndodhen në fusha bregdetare të ulëta dhe përballen me rreziqe të ngjashme. "Deltat janë vende ideale për civilizime, por jashtëzakonisht të ndjeshme ndaj fundosjes dhe ngritjes së detit," tha ai. / Scitech Daily - Syri.net