Dështon plani australian që synonte t’i mbante fëmijët larg rrjeteve sociale

Teksa Komisioni Evropian po përgatitet të prezantojë kufizime mbarëevropiane për aksesin e të miturve në rrjetet sociale, të dhënat më të fundit nga Australia, vendi i parë që vendosi një ndalim të tillë, tregojnë se rezultatet janë zhgënjyese.

Një studim i ekspertëve që hartuan kufizimet konfirmon se përdoruesit nën moshën 16 vjeç mund t’i anashkalojnë lehtësisht masat duke deklaruar një moshë të rreme gjatë krijimit të llogarisë.

Kompanitë e rrjeteve sociale janë të detyruara të marrin “masa të arsyeshme” për të respektuar rregullat, ndërsa qeveria australiane ka rekomanduar përdorimin e disa metodave të verifikimit për të konfirmuar moshën e përdoruesve.

Megjithatë, disa studime kanë treguar se ndalimi nuk po funksionon, duke e detyruar qeverinë muajin e kaluar të dyfishojë gjobat dhe të paralajmërojë platformat për masa ligjore nëse nuk respektojnë detyrimet.

Analiza e re u krye nga një grup ekspertësh, të cilët vitin e kaluar testuan sistemet e verifikimit të moshës tek më shumë se 1 mijë australianë. Ata zbuluan se asnjë nga platformat nuk kërkoi prova të moshës për 50 llogaritë testuese që u krijuan duke deklaruar se përdoruesit ishin 16 vjeç.

“Duhej të na kërkohej të provonim moshën tonë, por nuk na u kërkua asnjëherë të verifikonim identitetin apo të përdornim ndonjë metodë konfirmimi të moshës”, deklaroi për Reuters Andrew Hammond, drejtues i kompanisë së testimeve KJR, e cila zhvilloi testimin fillestar në vitin 2025.

Sipas Hammond, të 50 llogaritë testuese mbeten ende aktive në nëntë nga dhjetë platformat që i nënshtrohen kufizimeve të moshës, përfshirë Instagram, Snapchat, TikTok dhe YouTube.

Disa prej këtyre llogarive morën reklama për produkte bankare të destinuara për të rinjtë, çka tregon se platformat e kishin regjistruar grupmoshën e deklaruar të përdoruesve. Ai shtoi gjithashtu se një llogari e krijuar në platformën X të Elon Musk, me moshë të deklaruar 16 vjeç, u ekspozua edhe ndaj përmbajtjeve pornografike.

Megjithatë, asnjë platformë nuk lejoi krijimin e një llogarie kur përdoruesit deklaruan se ishin nën 16 vjeç. Vetëm njëra prej tyre, platforma australiane e transmetimeve live Kick, refuzoi krijimin e llogarisë pa një dokument që provonte moshën.

Mangësi në procesin e verifikimit

Ky konstatim nxjerr në pah një boshllëk të rëndësishëm në sistem. Deri më tani, procesi është përqendruar kryesisht te saktësia e programeve që vlerësojnë moshën përmes fotografive të ngarkuara nga përdoruesit. Por faza e parë e kontrollit, e cila përpiqet të përcaktojë grupmoshën bazuar në aktivitetin e përgjithshëm online të një personi, nuk po arrin të identifikojë përdoruesit e mitur për t’i nënshtruar kontrolleve shtesë.

Një zëdhënës i Meta-s deklaroi se testimi i Hammond nuk përputhej me udhëzimet e autoritetit rregullator, sipas të cilave verifikimi zyrtar i moshës kërkohet vetëm kur sjellja e përdoruesit krijon dyshime se ai mund të jetë i mitur.

Sipas tij, llogaritë testuese kishin deklaruar moshë mbi kufirin minimal të lejuar dhe nuk ishte e qartë nëse kishin publikuar përmbajtje apo kishin ndërvepruar në mënyrën se si do të vepronte një përdorues real nën 16 vjeç.

Nga ana tjetër, një përfaqësues i platformës Kick tha se vlerësimi i moshës bazuar në sjelljen online nuk është praktikisht i mundur, pasi platforma është ende e re dhe nuk disponon të dhëna të mjaftueshme për të bërë parashikime të tilla.

Ndërkohë, zyra e Komisionerit Australian për Sigurinë Online deklaroi se mbetet e bindur se platformat që i nënshtrohen kufizimeve të moshës kanë teknologjinë dhe burimet e nevojshme për të penguar fëmijët nën 16 vjeç në Australi të krijojnë llogari.

Disa prej ekspertëve që morën pjesë në testimin fillestar thanë se kishin paralajmëruar që studimi nuk analizonte mënyrat reale të anashkalimit të kufizimeve, siç është përdorimi i certifikatave të rreme të lindjes nga të miturit.

“Ne donim ta testonim edhe këtë aspekt, por vazhdimisht na thuhej se nuk ishte pjesë e këtij projekti”, tha Cole Gannon, drejtor ekzekutiv i degës australiane të International Centre for Missing & Exploited Children, i cili kishte rol këshillues në program.

“Sot po shohim se shmangia e kufizimeve është bërë mënyra kryesore që përdorin të rinjtë”, shtoi ai.

Edhe Amanda Third, studiuese e të drejtave dixhitale të të rinjve, e cila gjithashtu mori pjesë si këshilltare në testim dhe tani është pjesë e një studimi dy-vjeçar mbi ndikimin e ndalimit, tha se platformat fillimisht pritej të përqendroheshin tek llogaritë ku vetë përdoruesit deklaronin se ishin të mitur, përpara se të kalonin në metoda më të avancuara të vlerësimit të moshës.

“Në raundin e ardhshëm të mbledhjes së të dhënave, pas kësaj faze, mund të shohim rezultate shumë më domethënëse”, përfundoi ajo.