Prokurorët turq kanë nisur një hetim ndaj njërit prej biznesmenëve më të njohur të vendit pasi ai bëri një shaka me nënkuptime seksuale, një veprim gjyqësor që kritikët thonë se rrezikon të dëmtojë më tej besimin e biznesit në një kohë kur Ankaraja po përpiqet të tërheqë më shumë kapital të huaj.

Rahmi Koç, kryetari nderi 95-vjeçar i Koç Holding, konglomeratit më të madh të Turqisë, shkaktoi polemika kur bëri komentet gjatë inaugurimit të një prej spitaleve të grupit në Izmir javën e kaluar.

Koç Holding, e themeluar një shekull më parë, operon në sektorë që shtrihen nga energjia dhe financat te prodhimi i automjeteve dhe kujdesi shëndetësor. Ajo konsiderohet gjerësisht si një shtyllë e biznesit turk dhe e elitës laike të vendit, e cila herë pas here ka pasur përplasje me vizionin nacionalist-islamik të presidentit RecepTayyip Erdoğan.

“Imagjinoni sikur Departamenti Amerikan i Drejtësisë të hapte një hetim ndaj Elon Musk-ut, Warren Buffett-it ose Richard Branson-it për shkak të një shakaje,” tha Bilal Bilici, deputet i opozitës nga Partia Populli Republikan. “Kjo tregon sa kapriçioz dhe arbitrar mund të jetë sundimi i ligjit në Turqi.”

Pamjet video të incidentit tregojnë Koç-in duke qeshur me ish-kryeministrin Binali Yıldırım, 70 vjeç, pasi tregoi një shaka për një grua kurde që po i ankohej një mjeku për një problem shëndetësor. Kur mjeku i tha gruas të zhvishej pas një perdeje, ajo u përgjigj: “Doktor, zhvishu ti i pari.”

Komentet shkaktuan reagime të forta në një kohë tensionesh të larta politike në Turqi, pjesërisht të lidhura me përpjekjet për arritjen e një marrëveshjeje paqeje afatgjatë me militantët kurdë.

Prokurorët në İzmir, qyteti i tretë më i madh i Turqisë dhe vendi ku ndodhet spitali i ri 150 milionë dollarësh i Koç Holding, hapën menjëherë një hetim zyrtar për veprën e dyshuar të “fyerjes publike të një pjese të shoqërisë”.

Edhe zyrtarë të lartë qeveritarë reaguan. Ministri i Drejtësisë, AkınGürlek, deklaroi gjatë fundjavës se “peshorja e drejtësisë nuk mat sipas pasurisë, titullit apo statusit të askujt”.

Ndërkohë, Ömer Çelik, zëdhënës i Partisë për Drejtësi e Zhvillim, tha: “Përdorimi i termit ‘grua kurde’ në një kontekst nënçmues bie ndesh me vlerat tona.”

Sipas raportimeve të mediave lokale, biznese të lidhura me Koç-in kanë pësuar të paktën tre sulme të armatosura që nga komentet e tij. Janë raportuar disa arrestime në lidhje me këto sulme, megjithëse nuk ka pasur të lënduar.

Polemika vjen në një moment të ndjeshëm për qeverinë turke.

Ajo përkon me një proces të luhatshëm paqeje me Partinë e Punëtorëve të Kurdistanit, një grup militant kurd i shpallur organizatë terroriste nga SHBA-ja, Britania e Madhe dhe Bashkimi Europian. Edhe Partia DEM, partia pro-kurde dhe forca e tretë politike në parlamentin turk, i ka dënuar komentet e Koç-it.

Por polemika vjen edhe në një kohë kur qeveria po përpiqet të tërheqë kapital ndërkombëtar dhe kompani të huaja, veçanërisht ato që janë zhvendosur për shkak të konflikteve në rajonin e Gjirit, përmes një sërë lehtësirash tatimore.

Erdoğan ka deklaruar se personat që zhvendosen në Turqi ose që nuk kanë qenë më parë tatimpagues turq nuk do të paguajnë tatim mbi të ardhurat e fituara jashtë vendit për 20 vjet.

“Ejani në Turqi, vendosuni në Turqi dhe bëhuni pjesë e historisë së rritjes së një Turqie të fortë,” u tha Erdoğan pjesëmarrësve në një konferencë biznesi të shtunën.

Megjithatë, ekonomistët kanë shprehur dyshime nëse këto stimuj do të arrijnë të tërheqin investime afatgjata, për shkak të shqetësimeve të vazhdueshme lidhur me sundimin e ligjit në Turqi, i cili sipas kritikëve është dobësuar gjatë më shumë se dy dekadave të qeverisjes së Erdoğanit.

WorldJustice Project e renditi Turqinë në vendin e 118-të nga 143 vende në Indeksin e Sundimit të Ligjit për vitin 2025, vetëm një vend më lart se Rusia.

Partia kryesore opozitare, CHP, është përballur gjithashtu me një valë procedurash ligjore që ajo i konsideron si një “grusht shteti juridik”. Rivali kryesor i Erdoğan-it, kryebashkiaku i Stambollit Ekrem İmamoğlu dhe kandidat i mundshëm presidencial i CHP-së, po gjykohet aktualisht për akuza korrupsioni. Qeveria këmbëngul se gjykatat e vendit janë të pavarura.

Koç ka kërkuar falje për komentet e tij, të cilat i dhanë fund një jave festimesh të suksesshme për 100-vjetorin e kompanisë, ku morën pjesë politikanë të rëndësishëm të pushtetit dhe opozitës, si dhe u organizua një koncert falas nga ylli i muzikës pop turke Tarkan.

Megjithatë, jo të gjitha figurat qeveritare u treguan kritikë ndaj tij. Devlet Bahçeli, një nga aleatët më të afërt të Erdoğan-it dhe figurë kyçe në nismën për paqe me kurdët, tha se ishte “e gabuar” që “një biznesmen i respektuar, i cili ia ka kushtuar jetën shërbimit ndaj Turqisë”, të hetohej “për një shaka të bërë gjatë një bisede miqësore”. / FT – Syri.net