Pse SHBA-ja ka ngritur akuza kundër ish-presidentit kubanez?

Pas një jave spekulimesh, Departamenti Amerikan i Drejtësisë ka ngritur zyrtarisht akuza ndaj Raul Castro-s, ish-presidentit 94-vjeçar të Kubës.

Akuzat lidhen me një incident të vitit 1996, në të cilin ushtria kubane dyshohet se rrëzoi dy avionë civilë të paarmatosur që operoheshin nga organizata Brothers to the Rescue.

Ky zhvillim vjen në një kohë kur presioni i SHBA-ja ndaj Republikës Kubane, që është në vështirësi, po rritet për të ndryshuar sistemin e saj politik pas 67 vitesh sundimi revolucionar.

Pra, pse Shtetet e Bashkuara vepruan tani dhe çfarë pritet të ndodhë më tej?

Kush është Raul Castro?

Raul Castro është vëllai më i vogël i liderit revolucionar kubanez Fidel Castro. Ai iu bashkua lëvizjes së Fidelit për të rrëzuar regjimin autoritar të aleatit të SHBA-së, Fulgencio Batista, duke filluar nga viti 1952. Ai mori pjesë në sulmin ndaj kazermave Moncada me 26 korrik 1953, duke u bërë një nga anëtarët themelues të lëvizjes guerile M-26-7, organizata kryesore e revolucionit kubanez.

Në vitin 1958, ai arriti gradën "komandant" në Frontin e Dytë Lindor. Ai tërhoqi vëmendjen e Uashingtonit në qershor, kur rrëmbeu një grup prej 50 marinsash amerikanë për të ndalur bombardimet ajrore ndaj trupave të tij dhe fshatarëve vendas.

Ky ishte një moment kyç kur Rauli nuk ishte më thjesht vëllai i Fidelit, ai ishte tashmë një lider i rëndësishëm i revolucionit.

Deri në fund të vitit 1958, ushtria e Raul Castro-s kishte çliruar pjesën më të madhe të Kubës lindore nga regjimi i Batistës dhe filloi marshimin drejt Havanës për të përfunduar revolucionin.

Që nga janari 1959, Castro u bë ministër i mbrojtjes në një kohë kur luftimet vazhdonin. Për dekada, ai ishte fytyra e ushtrisë kubane dhe e mbrojtjes së ishullit.

Kur, në prill të vitit 1961, një grup prej 1400 emigrantësh kubanezë, të mbështetur nga Agjencia Qendrore e Inteligjencës (CIA) e SHBA-së, sulmuan Kubën në Gjirin e Derrave, ushtria e Castro-s siguroi një fitore të njohur kundër tyre dhe SHBA-së.

Ai u ngjit gjithashtu në nivelet civile dhe partiake në Kubë. Nga viti 1976, shërbeu si zëvendëspresident dhe më pas pasoi vëllanë e tij të plakur si president nga viti 2008 deri në vitin 2019.

Raul Castro mbeti në krye të Partisë Komuniste deri në vitin 2021 dhe ende konsiderohet një figurë me ndikim në politikën kubane. Ai është një ushtarak, një politikan dhe mbi të gjitha një revolucionar që rrëzoi një aleat të rëndësishëm të SHBA-së dhe i rezistoi presionit amerikan për dekada.

Megjithatë, Kuba është një shtet autoritar që nuk toleron disidencën. Në vitin 2003, qeveria e Fidel Castro-s, ku bënte pjesë edhe Raul Castro, arrestoi dhjetëra aktivistë pro-demokracisë në një ngjarje të quajtur "pranvera e zezë". Njëri prej tyre, José Daniel Ferrer, themelues i Bashkimit Patriotik të Kubës, i bëri thirrje SHBA-së të mbështesë forcat opozitare në vitin 2025.

Për çfarë akuzohet?

Kuba është përballur me një bllokadë nga SHBA që nga viti 1960. Ajo ka qenë gjithashtu nën embargo nga vendet anëtare të Organizatës së Shteteve Amerikane (OAS), që përfshin pothuajse të gjitha vendet e hemisferës perëndimore, nga viti 1964 deri në 2009.

Mbijetesa ekonomike e Kubës ka qenë gjithmonë e varur nga mbështetja e një vendi të madh që mund ta furnizojë me karburant.

Gjatë Luftës së Ftohtë, ky vend ishte Bashkimi Sovjetik, kolapsi i të cilit në vitin 1991 ishte shkatërrues për Kubën dhe qeverinë e saj. "Periudha e Veçantë" pas vitit 1991 solli mungesë karburanti, rënie të prodhimit ushqimor, trazira sociale dhe emigrim masiv nga Kuba.

Dhjetëra mijëra kubanezë u nisën me mjete të pasigurta lundruese, duke shpresuar të arrinin në Florida për t'iu bashkuar emigrantëve të tjerë. Administrata e Clinton-it në SHBA përfundimisht lejoi emigrimin masiv dhe Roja Bregdetare amerikane shpesh ndihmonte në shpëtimin e kubanezëve të mbetur në det. Megjithatë, dhjetëra persona u mbytën.

Një grup emigrantësh kubanezë, i udhëhequr nga José Basulto, që e quante veten "veteran i Gjirit të Derrave", kryente fluturime vëzhgimi dhe raportonte vendndodhjen e kubanezëve të bllokuar te Roja Bregdetare.

Por këto fluturime kishin edhe qëllime të tjera. Në disa raste, avionët hynin në hapësirën ajrore kubane, shpërfillnin paralajmërimet dhe hidhnin propagandë për të nxitur aktivitete kundër qeverisë.

Të dhënat e publikuara nga William LeoGrande dhe Peter Kornbluh, autorë të një libri mbi këtë temë, tregojnë se SHBA ishte në dijeni të këtyre operacioneve dhe kishte frikë se Kuba mund t'i rrëzonte avionët, duke shkaktuar një incident ndërkombëtar.

Me 24 shkurt 1996, ushtria kubane vërtet rrëzoi dy avionë, duke vrarë të katër personat në bord.

Tani, 30 vjet më vonë, Departamenti i Drejtësisë i SHBA pretendon se Raul Castro, që në atë kohë ishte ministër i mbrojtjes, dhe gjashtë persona të tjerë janë penalisht përgjegjës për vrasjen e katër burrave, tre prej të cilëve ishin shtetas amerikanë.

Prokurori amerikan për Distriktin Jugor të Floridës, Jason A Reding Quiñones, tha se "kalimi i kohës nuk e fshin vrasjen".

Pse SHBA po vepron tani?

Kuba po përballet sërish me presion të fortë nga SHBA, përfshirë masa ekonomike dhe politike. Aktakuza ndaj Castro-s është pjesë e një përshkallëzimi më të gjerë të presionit amerikan ndaj qeverisë kubane.

Sipas këtij konteksti, Kuba është në një krizë të rëndë energjetike dhe ekonomike, ndërsa situata humanitare po përkeqësohet, me mungesa ushqimi dhe ilaçesh për popullsinë.

Në ditët e fundit, drejtori i CIA-s, John Ratcliffe, zhvilloi bisedime me përfaqësues të qeverisë kubane, gjë që shihet si shenjë e mundshme e ndryshimeve politike.

Presidenti amerikan Donald Trump ka theksuar gjithashtu se kjo është një çështje e rëndësishme historike, duke sugjeruar se ky moment pritej prej dekadash.

Komuniteti kubano-amerikan në SHBA ka kërkuar prej kohësh largimin e familjes Castro nga pushteti, që nga vitet 1960.

Sekretari i Shtetit Marco Rubio, vetë me origjinë kubane, i bëri thirrje popullit kubanez duke ofruar mbështetje për të kapërcyer krizën dhe për të ndërtuar një të ardhme më të mirë. Ai kritikoi gjithashtu qeverinë kubane dhe vetë Raul Castro-n, duke bërë thirrje për ndryshim regjimi dhe duke përmendur presidentin aktual Miguel Díaz-Canel.

Aktakuza ndaj Castro-s nuk ka të bëjë vetëm me drejtësinë për një ngjarje të kaluar. Ajo lidhet edhe me politikën e kubano-amerikanëve në Florida dhe me mundësinë reale të ndryshimit të regjimit në Kubë, një nga kundërshtarët kryesorë rajonalë të SHBA-së për më shumë se 60 vjet. /The Conversation – Syri.net