OKB paralajmëron për dështime të shumta në skenarin e 'pandemisë digjitale'

Një raport i ri i OKB-së përshkruan një pamje të trishtueshme të asaj se sa të cenueshme janë shoqëritë moderne ndaj një prishjeje të infrastrukturës kritike digjitale, duke paralajmëruar për pasoja potencialisht të rënda nëse sistemet kyçe dështojnë.

Vendet nuk janë të gatshme për dështime të përhapura të satelitëve, ndërprerje të energjisë elektrike ose kabllo të këputura nënujore, thanë të martën Unioni Ndërkombëtar i Telekomunikacionit dhe Zyra e Kombeve të Bashkuara për Reduktimin e Rrezikut nga Fatkeqësitë. 

“Rreziqet kritike digjitale janë reale, të dokumentuara, sistemike dhe kryesisht të nënvlerësuara”, thanë agjencitë.

"Po sikur nesër, telefonat celularë dhe interneti të ndalojnë së punuari, pagesat të dështojnë, spitalet të humbasin të dhënat e pacientëve dhe alarmet e emergjencës të mos mbërrijnë kurrë? Ajo që mund të tingëllojë si fantastikë shkencore mund të bëhet realitet. Një dështim në shkallë të gjerë dhe në përshkallëzim i sistemeve kritike digjitale, një 'pandemi digjitale', është një skenar i besueshëm që kornizat aktuale të menaxhimit nuk janë hartuar ende për ta adresuar."

Për shembull, një stuhi e madhe diellore mund të prishë sinjalet e navigimit satelitor, të ndalojë fluturimet në tokë duke çaktivizuar radarët në kohë reale, të ndalojë automjetet autonome dhe të shkaktojë dështimin e transaksioneve financiare.

Rrymat e induktuara gjeomagnetikisht mund të dëmtojnë transformatorët në rrjetet e energjisë, duke shkaktuar ndërprerje të përhapura. Qendrat e të dhënave do të përballen me kufizime sapo të mbarojë energjia rezervë, ndërsa zëvendësimi i transformatorëve të dëmtuar në shkallë të gjerë mund të zgjasë me muaj.

Një valë e fortë të nxehti do të rriste kërkesën për ftohje, ndërkohë që do të ngrohte lumenjtë, do të kufizonte operacionet e centraleve bërthamore dhe do të zvogëlonte kapacitetin e transportit lumor për furnizimin me karburant. 

Qendrat moderne të të dhënave mund të dështojnë, për shkak të ftohjes së pamjaftueshme. Terminalet e pagesave mund të ndalojnë së punuari, duke detyruar mbylljen e dyqaneve. Edhe rrjetet e pavarura celulare do të ishin në rrezik, pasi shumë stacione bazë nuk mund të funksionojnë pa ftohje në nxehtësi të madhe.

Një ngjarje e madhe nënujore — siç ishte shpërthimi i vullkanit Hunga Tonga-Hunga Ha'apai në vitin 2022 pranë Tongës — mund të shkëpusë kabllot kritike. Shpërthimi shkatërroi një kabllo nënujore prej 80 kilometrash që lidhte kombin ishullor me botën e jashtme, duke shkaktuar ndërprerje të internetit për disa javë.

Ndërprerje të tilla mund të shkaktojnë efekte kaskaduese të ngjashme me skenarët e tjerë, tha raporti.

Thirrje për përgatitje më të mirë

Menaxhimi i riskut shpesh i trajton rreziqet në mënyrë të izoluar dhe supozon rimëkëmbje të shpejtë, thanë agjencitë. Në realitet, një ndërprerje e vetme mund të përhapet në të gjitha sistemet e ndërlidhura, duke goditur njëkohësisht forma të shumta të infrastrukturës kritike.

Raporti bën thirrje për një qëndrueshmëri më të madhe, duke përfshirë sistemet analoge të rezervimit. Popullatat duhet të jenë të përgatitura për t'u përballur me ndërprerjet digjitale duke përdorur alternativa jo-digjitale, shtoi ai./ DPA News.