New York Times  
Nga Aaron Boxerman and Edward Wong

Administrata Trump ka njoftuar shitje emergjente armësh me vlerë mbi 8.6 miliardë dollarë për partnerët në Lindjen e Mesme, ndërsa negociatat për t’i dhënë fund luftës mes SHBA-së dhe Izraelit me Iranin mbeten në ngërç, shkruan New York Times.

Departamenti Amerikan i Shtetit njoftoi shitjet përmes një serie deklaratash të premten në mbrëmje (1 maj). Këto shitje autorizojnë transferimin e raketave për Izraelin, Katarin dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, si dhe pajisjeve të mbrojtjes ajrore për Katarin dhe Kuvajtin. Kujtojmë se vendet e Gjirit Persik kanë pësuar sulme të përsëritura me dronë dhe raketa balistike iraniane gjatë luftës mes SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit.

Sipas marrëveshjes me Katarin, ky vend do të paguajë më shumë se 4 miliardë dollarë për raketa interceptuese Patriot të prodhimit amerikan, rezervat globale të të cilave janë pakësuar gjatë luftës me Iranin.

Izraeli, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Katari do të marrin gjithashtu një sistem armësh të avancuar precize, të aftë për të lëshuar raketa me drejtim lazer. Edhe Kuvajti ka blerë një sistem të avancuar të mbrojtjes ajrore për rreth 2.5 miliardë dollarë.

Kjo është hera e tretë që administrata Trump përdor një autorizim emergjent gjatë luftës me Iranin për të anashkaluar procedurat që përfshijnë Kongresin për shitjen e armëve.

Sekretari i Shtetit, Marco Rubio, përshpejtoi marrëveshjet duke përdorur një dispozitë emergjente që lejon “shitjen e menjëhershme” të armëve, njoftoi Departamenti i Shtetit, duke anashkaluar shqyrtimin standard të Kongresit dhe duke nxitur kritika nga ligjvënësit demokratë, shkruan New York Times.

 Kjo është hera e tretë që administrata e dytë e Donald Trump përdor një autorizim emergjent gjatë luftës me Iranin për të shmangur Kongresin në shitjet e armëve.

Këto shitje erdhën pasi Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Izraeli dhe disa vende arabe të Gjirit shpenzuan sasi të mëdha municionesh gjatë luftës me Iranin.

Lexo dhe: Zyrtari iranian thotë se lufta me SHBA-në ‘me gjasë’ do të rinisë

Nuk është e qartë se kur do të mbërrijnë armët në rajon, pasi prodhimi i sasive të mëdha të raketave mbrojtëse dhe llojeve të tjera të municioneve kërkon vite. Ritmi i ngadaltë i prodhimit është kthyer në një shqetësim serioz në Uashington, pasi çdo armë e prodhuar nga kompanitë amerikane për vende të tjera do të thotë më pak për vetë SHBA-në. Prandaj disa zyrtarë të Pentagonit kanë shprehur shqetësim për pakësimin e rezervave amerikane.

Lufta u pezullua pasi hyri në fuqi një armëpushim muajin e kaluar, por negociatat për një paqe afatgjatë kanë ngecur, me SHBA-në dhe Iranin që vendosin “vija të kuqe” të papajtueshme lidhur me programin bërthamor të vendit.

Presidenti Donald Trump ka kërcënuar vazhdimisht se do të sulmojë infrastrukturën civile iraniane, përfshirë centralet elektrike, nëse udhëheqësit e vendit nuk pranojnë kushtet e tij. Sulme të tilla do të konsideroheshin krime lufte. Të premten, Trump tha se nuk ishte “i kënaqur” me propozimin e fundit iranian, disa orë pasi mediat shtetërore iraniane raportuan se negociatorët kishin paraqitur një ofertë.

Të dy vendet janë të përfshira në një përballje të rrezikshme në Ngushtica e Hormuzit, një rrugë ujore kyçe për naftën dhe gazin. Irani ka penguar kalimin e anijeve perëndimore nëpër ngushticë, duke tronditur tregjet globale të energjisë, ndërsa SHBA ka vendosur një bllokadë ndaj porteve iraniane. Të shtunën, gjenerali iranian Mohammad Jafar Asadi deklaroi, sipas mediave iraniane, se një rikthim në luftë me SHBA-në mbetet i mundur.

Sulmi i SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit nisi më 28 shkurt dhe Irani u kundërpërgjigj duke lëshuar valë raketash balistike dhe dronësh ndaj vendeve në rajon që strehojnë baza ushtarake amerikane. Sipas shifrave të publikuara nga autoritetet lokale, të paktën 20 civilë dhe disa ushtarë u vranë në vendet arabe të Gjirit gjatë luftës.

Forcat iraniane shënjestruan me raketa dhe dronë bazat dhe ambasadat amerikane, duke shkatërruar shumë ndërtesa. Sulmet goditën gjithashtu infrastrukturë civile në të gjithë Gjirin dhe në Izrael, përfshirë hotele, porte, objekte jetike energjetike dhe ndërtesa banimi.

Emiratet e Bashkuara Arabe mbajtën barrën kryesore të sulmeve hakmarrëse të Iranit në vendet arabe të Gjirit dhe deklaruan se janë goditur nga më shumë se 500 raketa balistike dhe 2,500 dronë. Gjatë luftës, Izraeli dërgoi në mënyrë diskrete disa pajisje të sistemit të mbrojtjes raketore në Emiratet e Bashkuara Arabe për të ndihmuar në zmbrapsjen e sulmeve.

Pas nisjes së luftës, Katari kërkoi interceptorë shtesë nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës, nga frika se rezervat e tij mund të shteronin përballë sulmeve të vazhdueshme iraniane, sipas burimeve të njohura me çështjen.

Të premten, ligjvënësit demokratë kritikuan administratën e Donald Trump për anashkalimin e shqyrtimit nga Kongresi për dërgesat e armëve, duke argumentuar se Shtëpia e Bardhë po përpiqet të shmangë mbikëqyrjen mbi një luftë që është gjerësisht jopopullore në mesin e publikut amerikan.

“Ky transferim armësh pasqyron një model më të gjerë: shpërfilljen e ligjit, anashkalimin e Kongresit dhe marrjen e vendimeve madhore për sigurinë kombëtare pa transparencë dhe përgjegjësi”, tha Gregory Ë. Meeks nga Nju Jorku, demokrati kryesor në Komisionin e Punëve të Jashtme të Dhomës së Përfaqësuesve.

Administrata e Joe Biden gjithashtu përdori dy herë një deklaratë emergjente për të shitur armë Izraelit gjatë luftës në Gaza.