SHBA sekuestron cisternën në ujëra ndërkombëtare, bisedimet Iran-SHBA ende në pikëpyetje

Nga Reuters

Ushtria amerikane njoftoi të martën se kishte sekuestruar një cisternë të lidhur me Iranin në ujëra ndërkombëtare, në një veprim të fundit që duket se synon zbatimin e bllokadës, ndërsa koha për armëpushimin po mbaron dhe mundësia për bisedime të fundit për paqe mbetet ende e paqartë.

Uashingtoni ka shprehur besim se bisedimet me Iranin do të zhvillohen në Pakistan, ndërsa një zyrtar i lartë iranian tha se Teherani ende po shqyrton pjesëmarrjen. Me orët e fundit të armëpushimit dyjavor që po skadojnë, mbetet shumë pak kohë për negociata.

Ushtria amerikane bëri të ditur se kishte hipur në bordin e cisternës “Tifani” “pa incidente”. Anija, me kapacitet për të transportuar 2 milionë fuçi naftë bruto, sipas të dhënave të gjurmimit të ‘MarineTraffic’, kishte raportuar pozicionin e saj të fundit të martën në mëngjes pranë Sri Lankës, në Oqeanin Indian. Ajo ishte pothuajse plotësisht e ngarkuar dhe kishte sinjalizuar Singaporin si destinacion.

“Siç e kemi bërë të qartë, ne do të vazhdojmë përpjekjet globale për zbatimin e ligjit detar për të ndërprerë rrjetet e paligjshme dhe për të ndaluar anijet e sanksionuara që ofrojnë mbështetje materiale për Iranin – kudo që ato operojnë”, deklaroi Komanda Qendrore e SHBA-së.

Në një deklaratë të shkurtër në rrjetet sociale, Donald Trump tha se Irani kishte kryer shkelje të shumta të armëpushimit, pa dhënë detaje të mëtejshme.

Nuk pati një reagim të menjëhershëm nga Irani për sekuestrimin, por ky veprim mund të komplikojë përpjekjet për organizimin e bisedimeve të paqes: Irani ka deklaruar se bllokada e porteve të tij përbën shkelje të armëpushimit nga SHBA dhe se nuk do të negociojë sa kohë që ajo vazhdon.

Bisedimet Iran-SHBA në pikëpyetje

Burime iraniane i thanë Reuters se Teherani ende nuk ka marrë një vendim përfundimtar nëse do të marrë pjesë në një raund tjetër bisedimesh paqeje në Islamabad, që synojnë t’i japin fund luftës së nisur nga SHBA dhe Izraeli kundër Iranit më 28 shkurt.

Zyrtarë pakistanezë thanë se, nëse delegacionet marrin pjesë, ato nuk do të mbërrijnë para të mërkurës, duke lënë vetëm pak orë për të arritur një marrëveshje përpara skadimit të armëpushimit dyjavor.

Trump ka kërcënuar se do të rifillojë luftën dhe do të godasë infrastrukturën civile të Iranit nëse ai nuk pranon kushtet e tij. Një raund i parë bisedimesh, 10 ditë më parë, nuk prodhoi marrëveshje dhe Teherani kishte përjashtuar një raund të dytë këtë javë pasi SHBA refuzoi të heqë bllokadën dhe sekuestronte një anije iraniane.

Megjithatë, një burim pakistanez i përfshirë në diskutime i tha Reuters se ekziston një shtysë për rifillimin e bisedimeve të mërkurën dhe se nënpresidenti amerikan JD Vance pritet të mbërrijë në Islamabad.

Një zyrtar iranian deklaroi të hënën për Reuters se Teherani po e “shqyrton pozitivisht” pjesëmarrjen, por theksoi se po pret të shohë nëse do të plotësohen kushtet e tij, përfshirë njohjen e të drejtës për pasurimin e uraniumit.

Çmimet e naftës ranë lehtë me rreth 0.20 dollarë dhe tregjet aziatike u rikuperuan, në pritje të rifillimit të bisedimeve këtë javë, ndërsa bursat europiane mbetën të qëndrueshme. Ndërkohë nafta u rrit me rreth 6% të hënën për shkak të pasigurive mbi negociatat.

Një komandant i lartë ushtarak iranian deklaroi se Irani është i gatshëm të japë një “përgjigje të menjëhershme dhe vendimtare” ndaj çdo armiqësie të re, raportoi agjencia gjysmëzyrtare Tasnim.

Negociatori kryesor Mohammad Baqer Qalibaf akuzoi të hënën vonë Donald Trump për rritje të presionit përmes bllokadës, duke thënë se ai është i iluzionuar në përpjekjen për ta “kthyer tryezën e negociatave në një tryezë nënshtrimi” apo për të justifikuar një përshkallëzim të ri të luftës.

Ushtria iraniane bëri të ditur se një cisternë iraniane kishte hyrë në ujërat territoriale nga Deti Arabik të hënën, me ndihmën e Marinës iraniane, pavarësisht asaj që e cilësoi si paralajmërime dhe kërcënime të përsëritura nga forcat detare amerikane.

Irani ka bllokuar në masë të madhe Ngushticën e Hormuzit, që kontrollon hyrjen në Gjirin Persik, për të gjitha anijet përveç të tijave. Javën e kaluar ai njoftoi se do ta rihapte ngushticën, por e tërhoqi vendimin të shtunën pasi Trump refuzoi të heqë bllokadën ndaj porteve iraniane.

Kjo e ka lënë ngushticën të mbyllur dhe ka ndërprerë furnizimin global me rreth 20 milionë fuçi naftë në ditë që zakonisht kalonin përmes saj.

Programi bërthamor i Iranit, çështje kyçe

Trump kërkon një marrëveshje që do të parandalonte rritjen e mëtejshme të çmimeve të naftës dhe tronditjet në tregjet financiare, por ka këmbëngulur se Irani nuk mund të ketë kapacitet për zhvillimin e armëve bërthamore. Ai kërkon që Irani të heqë dorë nga rezervat e uraniumit të pasuruar në nivele të larta, i cili, nëse pasurohet më tej, mund të përdoret për një armë bërthamore.

Teherani synon të shfrytëzojë kontrollin mbi ngushticën për të arritur një marrëveshje që shmang rifillimin e luftës dhe heq sanksionet, duke ruajtur një pjesë më të madhe të programit të tij bërthamor, për të cilin pretendon se ka qëllime paqësore.

Trump fillimisht njoftoi se armëpushimi do të zgjaste dy javë, duke nisur nga mbrëmja e 7 prillit në Uashington, por së fundmi ka sugjeruar se ai zgjatet deri në mbrëmjen e së mërkurës, 22 prill, pra rreth 24 orë më shumë. Një burim pakistanez i përfshirë në bisedime tha gjithashtu se armëpushimi do të përfundojë në orën 20:00 sipas kohës lindore amerikane të mërkurën, që korrespondon me 03:30 të mëngjesit të së enjtes në Iran.

Mijëra persona janë vrarë nga sulmet SHBA-Izrael ndaj Iranit, si dhe nga fushata paralele e bombardimeve dhe pushtimi izraelit në Liban. Lufta ka shkaktuar një tronditje historike në furnizimet globale të energjisë dhe ka shtuar frikën se ekonomia botërore mund të shkojë drejt recesionit.

Trump deklaroi të hënën se Irani “do të negociojë dhe shpresojmë që të arrijnë një marrëveshje të drejtë”.

Ndërkohë Pakistani ka nisur përgatitjet për të pritur bisedimet, pavarësisht pasigurive. Rreth 20 mijë forca sigurie janë vendosur në Islamabad, sipas zyrtarëve.