Tarifat e përkohshme prej 15% të Presidentit Donald Trump për të zëvendësuar ato të rrëzuara nga Gjykata Supreme e SHBA-së, kanë për qëllim të zgjidhin një problem që shumë ekonomistë thonë se nuk ekziston: një krizë e bilancit të pagesave në SHBA, duke i bërë ato potencialisht të prekshme ndaj sfidave të reja ligjore.

Disa orë pasi gjykata e lartë të premten rrëzoi një sërë tarifash të mëdha që Trump kishte vendosur sipas Aktit Ndërkombëtar të Fuqive Ekonomike të Emergjencës, presidenti njoftoi detyrimet e reja sipas Seksionit 122 të Aktit të Tregtisë të vitit 1974 - një statut i papërdorur kurrë, që edhe ekipi i tij ligjor e hodhi poshtë si të parëndësishëm muaj më parë.

Mbledhja e tarifave të reja prej 15% filloi në mesnatë të martën, ndërsa mbledhja e tarifave IEEPA prej 10% deri në 50% u ndal.

Neni 122 i ligjit i lejon presidentit të vendosë detyrime deri në 15% për deri në 150 ditë për çdo vend dhe për të gjitha vendet për të adresuar deficitet "e mëdha dhe serioze" të bilancit të pagesave dhe "problemet themelore të pagesave ndërkombëtare".

Urdhri i tarifave i Trump, argumentonte se ekzistonte një deficit serioz i bilancit të pagesave në formën e një deficiti vjetor tregtar të mallrave të SHBA-së prej 1.2 trilion dollarësh dhe një deficiti të llogarisë rrjedhëse prej 4% të PBB-së, dhe një përmbysjeje të suficitit të të ardhurave parësore të SHBA-së.

Disa ekonomistë, përfshirë ish-zëvendësdrejtoreshën e parë menaxhuese të Fondit Monetar Ndërkombëtar, Gita Gopinath, nuk u pajtuan me alarmin e administratës Trump.

“Të gjithë mund të biem dakord që SHBA-të nuk po përballen me një krizë të bilancit të pagesave, e cila ndodh kur vendet përjetojnë një rritje të tepruar të kostove të huamarrjes ndërkombëtare dhe humbasin aksesin në tregjet financiare”, tha Gopinath për Reuters.

Gopinath hodhi poshtë pretendimin e Shtëpisë së Bardhë, se një bilanc negativ në të ardhurat parësore të SHBA-së për herë të parë që nga viti 1960, ishte dëshmi e një problemi të madh dhe serioz të bilancit të pagesave.

Ajo ia atribuoi bilancin negativ një rritjeje të madhe të blerjeve të huaja të aksioneve amerikane dhe aseteve me risk gjatë dekadës së fundit, të cilat i tejkaluan aksionet e huaja gjatë kësaj periudhe.

Mark Sobel, një ish-zyrtar i Thesarit të SHBA-së dhe FMN-së, tha se krizat e bilancit të pagesave janë më të lidhura me vendet që kanë kurse këmbimi fikse, dhe vuri në dukje se dollari me kurs këmbimi lundrues ka qenë i qëndrueshëm, rendimenti i obligacioneve 10-vjeçare të Thesarit mjaft i qëndrueshëm, me aksionet amerikane që performojnë mirë.

Josh Lipsky, kryetar i ekonomisë ndërkombëtare në grupin e ekspertëve të Këshillit Atlantik, u pajtua, duke vënë në dukje se një krizë e bilancit të pagesave ndodhte kur një vend nuk mund të paguante për atë që importonte ose nuk ishte në gjendje të shërbente borxhin e jashtëm. Kjo ishte thelbësisht e ndryshme nga një deficit tregtar, shtoi ai.

Brad Setser, një ekspert i monedhës dhe tregtisë në Këshillin për Marrëdhëniet me Jashtë, i cili shërbeu si këshilltar i lartë i Përfaqësuesit të Tregtisë së SHBA-së në administratën Biden, mbajti një qëndrim disi të kundërt, duke argumentuar në postime të gjata në X të dielën, se administrata Trump mund të ketë një rast të arsyeshëm se ekziston një deficit "i madh dhe serioz" i bilancit të pagesave.

Ai vuri në dukje se deficiti i llogarisë rrjedhëse ishte shumë më i lartë se kur presidenti i atëhershëm Richard Nixon vendosi tarifa në vitin 1971 për të adresuar një krizë të bilancit të pagesave, dhe pozicioni i investimeve ndërkombëtare neto të SHBA-së është shumë më i keq. Kjo "i jep administratës një argument të vërtetë", në favor të tarifave të saj, shkroi Setser.

Shtëpia e Bardhë, Thesari i SHBA-së dhe Përfaqësuesi i Tregtisë i SHBA-së nuk iu përgjigjën menjëherë kërkesave për komente në lidhje me përdorimin e Seksionit 122.

STATUT I GABUAR PËR PUNËN

Pavarësisht fokusit të ri të administratës Trump në bilancin e pagesave, Departamenti i Drejtësisë kishte argumentuar më parë se Seksioni 122, ishte statuti i gabuar për të trajtuar një emergjencë kombëtare për shkak të deficitit tregtar.

Në dokumentet gjyqësore në mbrojtje të tarifave të IEEPA-s, Departamenti i Drejtësisë tha se Seksioni 122 nuk do të kishte "asnjë zbatim të dukshëm këtu, ku shqetësimet që presidenti identifikoi në shpalljen e një gjendjeje të jashtëzakonshme lindin nga deficitet tregtare, të cilat janë konceptualisht të dallueshme nga deficitet e bilancit të pagesave".

Neal Katyal, i cili argumentoi në Gjykatën Supreme në emër të paditësve që kundërshtonin tarifat e IEEPA-s, i tha CNBC-së se qëndrimi i administratës Trump kundër përdorimit të Seksionit 122 për një deficit tregtar, do t'i bëjë këto tarifa të cenueshme ndaj padive.

"Nuk jam i sigurt nëse do të duhet domosdoshmërisht të shkojë në Gjykatën Supreme, por nëse presidenti i përmbahet këtij plani për të përdorur një statut që Departamenti i tij i Drejtësisë ka thënë se nuk mund ta përdorë, po, mendoj se kjo është një gjë mjaft e lehtë për t'u paditur", tha Katyal.

Është e paqartë se kush mund të marrë drejtimin në kundërshtimin e tarifave të Seksionit 122.

Sara Albrecht, kryetare e Qendrës së Drejtësisë Liberty, një firmë ligjore jofitimprurëse me interes publik që përfaqëson disa biznese të vogla që kundërshtuan tarifat IEEPA, tha se grupi do të monitoronte nga afër çdo statut të ri që do të aktivizohej.

Albrecht nuk zbuloi ndonjë strategji të ardhshme gjyqësore, duke shtuar: "Fokusi ynë i menjëhershëm është i thjeshtë: të sigurohemi që procesi i rimbursimit të fillojë dhe që çekët të fillojnë të rrjedhin tek bizneset amerikane që kanë paguar ato detyrime jokushtetuese."

Në vendimin e saj, Gjykata e Lartë nuk dha udhëzime në lidhje me rimbursimet, duke e kthyer çështjen në një gjykatë më të ulët tregtare për të përcaktuar hapat e mëtejshëm./ Reuters.