BE-ja kërkon politikë të re për Arktikun mes tensioneve gjeopolitike në rritje në Groenlandë

BE-ja po bën thirrje për një politikë të ripërtërirë për Arktikun, ndërsa sfidat e sigurisë dhe gjeopolitike në rajon intensifikohen, tha të martën shefja e politikës së jashtme të bllokut, Kaja Kallas, në Konferencën e Kufijve të Arktikut në Norvegji.

Duke iu drejtuar takimit të nivelit të lartë, Kallas theksoi rëndësinë strategjike të Groenlandës, duke vënë në dukje lëndët e para të saj kritike, rrugët kryesore të nëndetëseve dhe vendndodhjen e saj përgjatë rrugës më të shkurtër të fluturimit për "raketat balistike ruse".

Ajo tha se ndryshimet e fundit në politikën amerikane shënojnë një "ndryshim strukturor" në marrëdhëniet transatlantike që është ndjerë ndjeshëm në Veriun e Epërm.

"BE-ja e kupton që Groenlanda është strategjikisht e rëndësishme për Shtetet e Bashkuara. Është gjithashtu strategjikisht e rëndësishme për ne në Bashkimin Evropian", vuri në dukje shefi i politikës së jashtme.

"E ardhmja e Groenlandës u takon banorëve të Groenlandës dhe Danimarkës të vendosin", theksoi Kallas, duke riafirmuar mbështetjen e BE-së për shtetin anëtar të saj, Danimarkën, dhe respektimin e Kartës së OKB-së.

"Është koha për një politikë të re të BE-së për Arktikun, një politikë që pasqyron kohët në të cilat jetojmë", tha ajo, e bazuar në partneritete të forta me Norvegjinë, Kanadanë, Islandën dhe vende të tjera të Arktikut.

Kallas theksoi se siguria në rajon shtrihet përtej konsideratave ushtarake, duke përfshirë shoqëritë elastike dhe mjetet e qëndrueshme të jetesës.

"NATO mbetet gurthemeli i sigurisë në Evropë, ... por të mos harrojmë se ... Bashkimi Evropian është shumë i angazhuar në vetë mbrojtjen", shtoi ajo.

Ajo tha se BE-ja po i qaset sigurisë së Arktikut me kujdes, duke synuar të mbrojë interesat e saj pa provokuar konflikt.

"Sigurisht, ne jemi të kujdesshëm sepse ka shumë gjëra në lojë", tha Kallas, duke përmendur luftën e vazhdueshme në Evropë, shtrëngimin ekonomik dhe sfidat nga Kina që ndikojnë në vendet e punës, pagat dhe stabilitetin shoqëror.

Ajo theksoi se BE-ja nuk kërkon konfrontim, por duhet të ruajë aftësi mbrojtëse të besueshme për të vepruar si një pengesë.

"Nëse keni rreziqe kaq të mëdha, përfshirë kërcënimet ushtarake, atëherë duhet të punoni edhe për ndërtimin e mbrojtjes që vepron si një pengesë. Pra, mund të mos na duhet nëse parandalimi është mjaftueshëm i fortë", tha ajo.

Groenlanda 'shpresëplotë dhe optimiste' për të gjetur terren të përbashkët

Vivian Motzfeldt, ministrja e punëve të jashtme e Groenlandës, shprehu mirënjohje për mbështetjen ndërkombëtare, duke theksuar rëndësinë e dialogut dhe respektit për të drejtën ndërkombëtare.

"Ajo me të cilën po merremi, ajo që po mbrojmë është, më tepër sesa vetëm çështja e Groenlandës dhe e ardhmja jonë. Kjo ka të bëjë po aq shumë me parimet për të cilat të gjithëve na interesojnë. Në kohë si këto, bëjmë thirrje për bashkëpunim, dialog dhe respekt", tha ajo.

Motzfeldt vuri në dukje se Groenlanda po kërkon një zgjidhje diplomatike përmes negociatave dhe theksoi rëndësinë e lejimit të grupeve të punës që të vazhdojnë përpjekjet e tyre.

"Ajo që kemi përjetuar ka qenë intensive dhe kaotike dhe ende vazhdon të jetë... Ne po kërkojmë një zgjidhje diplomatike përmes negociatave. Jam shpresëplotë dhe optimiste se do të gjejmë terren të përbashkët që respekton vijat tona të kuqe", shtoi ajo.

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka bërë thirrje për kontroll të SHBA-së mbi Groenlandën, duke përmendur shqetësime për sigurinë kombëtare që lidhen me Rusinë dhe Kinën. Ai gjithashtu kërcënoi me sanksione vendet evropiane që kundërshtuan lëvizjen për të marrë territorin danez.

Ai i tërhoqi kërcënimet pas takimit të tij me Sekretarin e Përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, në Forumin Ekonomik Botëror në Davos, duke thënë se ishte krijuar një kornizë për një marrëveshje që përfshinte Groenlandën dhe rajonin e gjerë të Arktikut.

Bisedimet midis SHBA-së, Danimarkës dhe Groenlandës filluan javën e kaluar për të zgjidhur krizën./ AA.