Pas diskutimeve me SHBA-në mbi Groenlandën, BE-ja synon të zgjerojë praninë e saj në Arktik.

Në samitin e tyre të posaçëm në Bruksel të enjten në mbrëmje, krerët e shteteve dhe qeverive ia atribuan ndryshimin e qëndrimit të Presidentit të SHBA-së Donald Trump për këtë çështje, kundërshtimit të tyre të vendosur. Kancelari austriak Christian Stocker (ÖVP) foli për një "hap drejt uljes së tensioneve", që ishte "i duhuri". Evropianët duan të ruajnë aleancën transatlantike.

"Përmirësoni marrëdhëniet"

“Ne po punojmë për të përmirësuar marrëdhëniet midis BE-së dhe Groenlandës, dhe në këtë kontekst Komisioni së shpejti do të paraqesë një paketë gjithëpërfshirëse investimesh”, tha Presidentja e Komisionit Ursula von der Leyen të premten në mëngjes pas përfundimit të samitit të posaçëm të BE-së. Ajo njoftoi se BE do të përdorë gjithashtu shpenzimet e saj të rritura të mbrojtjes për pajisje të afta për Arktikun, siç është një akullthyes evropian. “Ne kemi investuar pak në sigurinë e Arktikut; është koha të shtojmë përpjekjet tona”, tha von der Leyen. Marrëdhëniet me partnerët në rajon, si Mbretëria e Bashkuar, Kanadaja, Norvegjia dhe Islanda, duhet të forcohen. Kjo është bërë një “domosdoshmëri e vërtetë gjeopolitike”.

Von der Leyen komentoi përshkallëzimin e fundit të konfliktit me Presidentin e SHBA-së Donald Trump, i cili do të preferonte të aneksonte Groenlandën Shteteve të Bashkuara. Si një mjet shtrëngimi, republikani madje kishte kërcënuar në një moment se do të vendoste tarifa ndëshkuese për aleatët evropianë që kundërshtonin planin e tij. Konflikti me sa duket u qetësua vetëm të mërkurën në mbrëmje në një takim midis Trump dhe Sekretarit të Përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte.

Krerët e shteteve dhe qeverive paralajmëruan SHBA-në kundër kërcënimeve të reja dhe theksuan qëllimin e tyre për të ringjallur marrëveshjen tregtare të pezulluar me Uashingtonin. Pas kërcënimeve të Trump për të aneksuar Groenlandën, e cila i përket Danimarkës, Parlamenti Evropian pezulloi ratifikimin e një marrëveshjeje tregtare transatlantike dhe kërcënoi me tarifa hakmarrëse. Presidenti i Këshillit të BE-së, Antonio Costa, deklaroi në një konferencë për shtyp të premten në mbrëmje se BE-ja do të vazhdojë të mbrohet nga çdo formë shtrëngimi dhe të mbrojë interesat e saj, të shteteve anëtare dhe të qytetarëve të saj: "Ajo ka fuqinë dhe instrumentet për ta bërë këtë dhe do ta bëjë këtë nëse është e nevojshme."

Tarifa të veçanta për akullin

Pas de-eskalimit, BE-ja po tërheq kërcënimet e saj për tarifa speciale kundër SHBA-së. Një zëdhënës i Komisionit Evropian në Bruksel deklaroi se një rregullore, e përgatitur vitin e kaluar, për tarifat mbi importet me vlerë 93 miliardë euro do të pezullohet për gjashtë muaj të tjerë. Përndryshe, ajo do të kishte hyrë automatikisht në fuqi më 7 shkurt.

Sipas zëdhënësit, tarifat speciale mund të aktivizohen në çdo kohë - madje edhe para përfundimit të pezullimit të rinovuar gjashtëmujor. BE-ja kërcënoi me tarifa speciale pasi Presidenti i SHBA-së, Donald Trump njoftoi tarifat e tij ndëshkuese për mallrat nga Danimarka dhe vendet aleate si Gjermania.

"Vetëm kundërshtarët përfitojnë"

Në fillim të samitit, krerët e shteteve dhe qeverive shprehën në mënyrë demonstrative kënaqësinë e tyre për tërheqjen e Trump. "Kjo ka treguar se uniteti dhe vendosmëria nga ana evropiane, mund të arrijnë vërtet diçka", tha kancelari gjerman Friedrich Merz. Presidenti francez Emmanuel Macron theksoi gjithashtu se gjërat qetësohen kur Evropa vepron në një mënyrë të bashkuar, të fortë dhe të shpejtë. "Nëse ka një qëndrim të qartë të BE-së që përfshin edhe një përgjigje përkatëse ndaj një kërcënimi ekonomik", theksoi Stocker, "kjo do të ketë një efekt".

Shefja e politikës së jashtme të BE-së, Kaja Kallas, pranoi se marrëdhëniet transatlantike kishin pësuar një goditje të rëndë si pasojë e debateve. "Mosmarrëveshjet midis aleatëve si Evropa dhe Amerika u sjellin dobi vetëm kundërshtarëve tanë, të cilët shikojnë dhe shijojnë pamjen", tha ajo.

Në samit, krerët e shteteve dhe qeverive riafirmuan angazhimin e tyre për të çuar përpara me shpejtësi marrëveshjen tregtare me vendet e Mercosur të Amerikës së Jugut. Ekziston një "interes i qartë për të siguruar që përfitimet e kësaj marrëveshjeje të rëndësishme të realizohen sa më shpejt të jetë e mundur", tha von der Leyen. Disa pjesëmarrës në samit ngritën çështjen e zbatimit të përkohshëm. Megjithatë, ende nuk është marrë asnjë vendim. Kjo do të jetë e nevojshme vetëm, pasi një ose më shumë nga vendet e Mercosur të kenë përfunduar procedurat e tyre të ratifikimit. Të mërkurën, Parlamenti Evropian i ngarkoi Gjykatës Evropiane të Drejtësisë të shqyrtojë se çfarë mund të vonojë zbatimin e marrëveshjes tashmë të nënshkruar./ Der Standard.