BILD

Kush e deshifroi Kodin Trump?

Në sfondin e mbuluar me borë të Davosit, presidenti amerikan Donald Trump e shndërroi Forumin Ekonomik Botëror në një skenë për një kthesë diplomatike spektakolare. Papritur, gjithçka dukej e negociueshme: e ardhmja e aleancës transatlantike, stabiliteti i NATO-s dhe fati i rreth 57.000 banorëve të territorit danez të Groenlandës. “Ditë e Trump” i ngjante një udhëtimi emocional me tren malor – një zigzag politik që e mbajti botën me frymën pezull.

Gjithçka nisi me një sulm helmues ndaj Evropës, plot poshtërime personale dhe kërkesa këmbëngulëse. Ishulli arktik duhej t’i kalonte SHBA-së – “si një copë e madhe akulli për paqen botërore”, siç u shpreh Trump. Të paktën ai e hoqi nga tryeza “opsionin ushtarak”, pra një pushtim me forcë. Megjithatë, me kërcënime masive për tarifa doganore ndaj vendeve të BE-së, ai synonte ta impononte marrjen e Groenlandës.

I pyetur nga BILD nëse do të kishte një blerje të Groenlandës, Trump tha: “Është një marrëveshje shumë e mirë”.

Dow Jones u rrit me 588 pikë

Vetëm disa orë më vonë erdhi kthesa befasuese: Trump shpalli përmes “Truth Social” një “marrëveshje kornizë për një marrëveshje të ardhshme”. Tarifat ndëshkuese prej 10 për qind ndaj tetë vendeve evropiane – mes tyre edhe Gjermania – të cilat i kishte kërcënuar më parë, ai i pezulloi për momentin. Bota mori frymë e lehtësuar pas këtij hapi prapa. Investitorët festuan në Wall Street: indeksi Dow Jones kërceu lart me 588 pikë.

Deklarata fjalë për fjalë e Trump në Truth Social:

“Bazuar në një takim shumë produktiv që pata me Sekretarin e Përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, kemi krijuar kornizën për një marrëveshje të ardhshme në lidhje me Groenlandën, dhe në fakt me të gjithë rajonin e Arktikut. Kjo zgjidhje, nëse realizohet, do të jetë një arritje e madhe për Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe të gjitha vendet e NATO-s. Në bazë të këtij mirëkuptimi, nuk do t’i vendos tarifat që duhej të hynin në fuqi më 1 shkurt.

Bisedime shtesë po zhvillohen aktualisht për “Golden Dome”, sa i përket Groenlandës. Informacione të mëtejshme do të bëhen të ditura sapo të avancojnë bisedimet.

Zëvendëspresidenti JD Vance, sekretari i Shtetit, Marco Rubio, i dërguari special, Steve Witkoff, si dhe persona të tjerë sipas nevojës, do të jenë përgjegjës për negociatat – ata do të raportojnë drejtpërdrejt tek unë.

Faleminderit për vëmendjen tuaj ndaj kësaj çështjeje!”

Kush e realizoi këtë kryevepër diplomatike?

Në pah del sidomos një emër: Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte. Ai po shihet papritur si “heroi i Davosit”. Holandezi ishte shfaqur edhe më parë si një “pëshpëritës” i aftë i Trump – madje një herë e quajti publikisht presidentin amerikan “Daddy”. Mes të dyve u krijua një lidhje e pazakontë e ngushtë. Thuhet se Rutte i premtoi Trump pothuajse gjithçka që ai donte – me një përjashtim vendimtar: pronësinë mbi Groenlandën.

Sipas informacioneve të BILD, në takimet vendimtare kanë marrë pjesë edhe norvegjezi Børge Brende, shefi i ri i WEF, si dhe Larry Fink, CEO i gjigantit amerikan të investimeve BlackRock (ish-punëdhënës i kancelarit Merz). Senatori republikan, Lindsey Graham, tha në Davos për BILD: “Trump gabonte kur mendonte se përdorimi i forcës ushtarake do të sillte suksesin e dëshiruar, pra marrjen e Groenlandës. Por mendimet e Trump, të shprehura këtu, mund të na çojnë vërtet përpara. Një nga humbësit më të mëdhenj të këtij fjalimi mund të jetë Vladimir Putini.”

Çfarë u dakordësua konkretisht?

Thuhet se është rënë dakord për një zgjerim të pranisë ushtarake amerikane, veçanërisht në lidhje me ndërtimin e planifikuar të sistemit të mbrojtjes raketore “Golden Dome”, me vlerë 175 miliardë dollarë. Uashingtoni mund të marrë madje sovranitet mbi zona të caktuara ushtarake. Si model përmendet rasti i Qipros, ku bazat ajrore Akrotiri dhe Dhekelia i përkasin ende territorit britanik.

Po ashtu, është folur për kontrolle investimesh, për shembull në nxjerrjen e lëndëve të para në Groenlandë. Qëllimi: mbajtja larg e Kinës dhe Rusisë në aspektin ekonomik dhe strategjik. Në këmbim, Trump hoqi dorë nga kërkesa për një aneksim formal. Karremi i zgjuar i Rutte-s: Trump nuk ka nevojë ta zotërojë Groenlandën për ta kontrolluar atë.

“Dita përfundoi më mirë se sa nisi”

Presidenti i kthesave u shpreh i kënaqur dhe foli për një orientim “për përjetësinë”. Megjithatë, detajet konkrete mbetën të pakta. Negociata të mëtejshme u paralajmëruan. Danimarka reagoi fillimisht me optimizëm të kujdesshëm. “Dita përfundoi më mirë se sa nisi”, tha ministri i Jashtëm, Lars Løkke Rasmussen.

Trump kishte hyrë në ditën e negociatave me bindjen se Evropa ishte e dobët dhe se në fund do të dorëzohej, tha ish-këshilltari i Trump-it, John Bolton, për BILD. Por në fund, ishte vetë Trump ai që u tërhoq nga kërkesat maksimale.

Me sa duket, kjo edhe sepse në SHBA e priste një tërmet politik, i shkaktuar nga kursi i tij fillestar i pamëshirshëm në përballjen për Groenlandën, sipas Bolton. Edhe kjo mund ta ketë bërë të mundur kthesën spektakolare në Davos. “Pavarësisht gjithçkaje, Amerika nën Trump mbetet për shumë aleatë një opsion më i mirë sesa Rusia e Putinit apo Kina e Xi-t”, tha politologu amerikan Jonathan Cristol për BILD.