Dhjetë vota. Aq ka mjaftuar për të bllokuar një nga dosjet tregtare më ambicioze të Bashkimit Evropian. Me 334 pro, 324 kundër dhe 11 abstenime, Parlamenti Evropian ka miratuar kërkesën për të dërguar në Gjykatën e Drejtësisë së BE-së marrëveshjen tregtare me Mercosur, duke ngrirë ratifikimin dhe hapur një fazë ngërçi që rrezikon të zgjasë me muaj, në mos vite.

Një hap teknik vetëm në dukje. Sepse marrëveshja me Argjentinën, Brazilin, Paraguajin dhe Uruguajin, e negociuar për mbi njëzet vjet dhe e mbyllur politikisht në dhjetor të vitit 2024, është kthyer në terren përplasjesh mes institucioneve evropiane, qeverive kombëtare dhe interesave bujqësore, në momentin më delikat për fshatrat e kontinentit.

Votimi i Europarlamentit është i barasvlershëm me një pezullim: përpara çdo miratimi përfundimtar, gjyqtarët e Luksemburgut duhet të shprehen mbi bazën juridike të marrëveshjes së partneritetit (Empa) dhe asaj të marrëveshjes tregtare provizore (Ita). Ndërkohë, Parlamenti mund të vazhdojë shqyrtimin e teksteve, por nuk mund t’i miratojë. Një pauzë e detyruar që rëndon.

Një kolos tregtar, çfarë parashikon traktati

Në letër, Mercosur është një gjigant. I lindur në vitin 1991, përfaqëson ekonominë e gjashtë më të madhe në botë, me rreth 270 milionë banorë. Marrëveshja me Bashkimin Evropian do të krijonte zonën më të madhe të tregtisë së lirë në planet, mbi 700 milionë konsumatorë, duke ndërtuar një bosht strukturor mes dy brigjeve të Atlantikut në një kontekst global gjithnjë e më të shënuar nga barriera dhe tensione tregtare.

Marrëveshja parashikon që, brenda 10 viteve, Mercosur të liberalizojë 90% të importeve të mallrave industriale evropiane dhe 93% të produkteve bujqësore, duke ulur tarifat doganore që sot janë shumë të larta: deri në 35% për pjesët e këmbimit të makinave, 20% për makineritë, 18% për produktet kimike dhe 14% për ato farmaceutike.

Në këmbim, BE-ja do të ulë gradualisht tarifat e saj mbi produktet bujqësore të Amerikës së Jugut, sot rreth 15%.

Sipas vlerësimeve të Komisionit Evropian, marrëveshja do t’u kursente ndërmarrjeve të BE-së rreth katër miliardë euro në vit në tarifa doganore, do të lehtësonte eksportet me procedura më të thjeshta doganore dhe do t’u lejonte kompanive evropiane të paraqesin oferta për tenderët publikë në kushte të barabarta me ndërmarrjet e Mercosur. Parashikohet gjithashtu një kanal preferencial për disa lëndë të para të konsideruara kritike.

Bujqësia si pikë ndarëse

Tashmë nuk janë detajet teknike që bllokojnë procesin, por politika. Dhe mbi të gjitha bujqësia. Protestat e fermerëve, veçanërisht të forta në Francë, kanë gjetur mbështetje brenda Parlamentit Europian. Parisi shpall hapur linjën e ashpër: “Franca merr përsipër të thotë jo kur është e nevojshme”, ka shkruar ministri i Jashtëm Jean-Noël Barrot, duke folur për mbrojtjen e sovranitetit ushqimor.

Rezoluta që çoi në dërgimin e çështjes në Gjykatë u paraqit nga grupi i së Majtës, por mori mbështetje të gjerë, shenjë e një pakënaqësie të përhapur që përshkon rreshtimet politike. Nuk kaloi, në të kundërt, një rezolutë e dytë e ngjashme e paraqitur nga grupi i Patriotëve, duke konfirmuar vullnetin e Sallës për ta mbajtur çështjen në terren juridik më shumë se ideologjik.

Komisioni i pakënaqur, por jo i ndalur

Komisioni Evropian nuk e fsheh keqardhjen. “Sipas analizës sonë, çështjet e ngritura nuk janë të justifikuara”, tha zëdhënësi Olof Gill, duke kujtuar se bëhet fjalë për nyje tashmë të trajtuara në marrëveshje të mëparshme. Por mesazhi është i qartë: dialogu me Parlamentin do të vazhdojë.

Në planin teknik, Brukseli ruan gjithashtu një kartë të rëndësishme: mundësinë për ta zbatuar marrëveshjen tregtare në mënyrë provizore, në pritje të mendimit të Gjykatës, nëse Këshilli dhe Parlamenti do ta lejojnë. Një hipotezë që do të diskutohet që në samitin e ardhshëm të liderëve evropianë.

Një test për Evropën

Rasti Mercosur tregon shumë për Evropën e sotme. Një Bashkim që e ka të vështirë të pajtojë hapjen e tregjeve me konsensusin e brendshëm, ambiciet globale me brishtësitë vendore. Një Parlament që përdor të drejtën si levë politike. Një Komision që shtyn mbi gazin ndërsa një pjesë e shteteve anëtare frenon.

Për momentin, marrëveshja e madhe mbetet e bllokuar. Në pritje të vendimit të gjyqtarëve të Luksemburgut. Dhe, mbi të gjitha, të një përgjigjeje politike që Evropa, edhe një herë, duhet ta gjejë brenda vetes./ Corriere della Sera