Këshilli Europian i së enjtes është shansi i fundit i bllokut për të treguar se mund të jetë më shumë sesa një sallë bisedimesh.

Përballë një përçarjeje në rritje me SHBA-në dhe një Ukrainë që pritet të mbetet pa para në gjysmën e parë të vitit të ardhshëm, samiti do të tregojë nëse udhëheqësit e BE-së mund të japin rezultate të mira — apo nëse dallimet e tyre kombëtare janë shumë të mëdha për t’u kapërcyer.

Pyetja kryesore është nëse BE-ja mund ta bindë Belgjikën që të miratojë planin e saj për të transferuar miliarda asete të ngrira ruse në Ukrainë. Nëse BE-ja dështon, ajo do të “dëmtohet rëndë” për vite me radhë, paralajmëroi kancelari gjerman Friedrich Merz.

Çështja prej 210 miliardë eurosh 

Pasi dështuan të arrinin një marrëveshje në Këshillin Evropian, e fundit në tetor — ose në disa raunde bisedimesh urgjente dhe debatesh prapa skenave që kanë ndodhur që atëherë — e enjtja është shansi i fundit për udhëheqësit e BE-së, që të miratojnë një propozim për të shfrytëzuar 210 miliardë euro në asete ruse në të gjithë bllokun për të financuar një kredi për Ukrainën. 

Mbështetja e Belgjikës është thelbësore, pasi pjesa më e madhe e aseteve të ngrira ndodhen në depozitën financiare Euroclear me seli në Bruksel, dhe qeveria e saj ka frikë se mund të përballet me dëme të konsiderueshme ose hakmarrje nga Moska.

Pavarësisht javësh bindjeje, kryeministri belg Bart De Wever — një krah i djathtë flamand me reputacion për kokëfortësi — nuk është tërhequr dhe vazhdon të gëzojë mbështetje të fortë brenda vendit. Më pak se 24 orë para kohës vendimtare, ambasadori belg u tha kolegëve gjatë bisedimeve me dyer të mbyllura se “po shkojmë prapa”.

Italia, Bullgaria dhe Malta gjithashtu kanë sinjalizuar kundërshtimin e tyre.  

Këto janë të gjitha lajme të këqija për Ukrainën, e cila përballet me një deficit buxhetor prej 71.7 miliardë eurosh vitin e ardhshëm, dhe do të duhet të fillojë të shkurtojë shpenzimet publike që nga prilli. 

A mund të përjashtohet Belgjika? 

Disa vende anëtare, si Gjermania dhe Letonia, kanë sugjeruar që vendimi për sekuestrimin e aseteve të merret me shumicë të kualifikuar, në vend të unanimitetit, duke e lënë në mënjanë Belgjikën.  

Në këtë rast, 15 nga 27 shtetet anëtare do të duhej të votonin pro. Por zyrtarët belgë i thanë POLITICO-s se nuk ka kuptim të përpiqen të anashkalojnë shqetësimet e tyre, pasi fondet në depozitën e Euroclear thjesht nuk do të liroheshin. 

Një zyrtar i lartë i BE-së, të cilit i është ofruar anonimiteti për të folur lirisht, i tha POLITICO-s se qëllimi i samitit të së enjtes është të bindë Belgjikën të heqë dorë nga kundërshtimi i saj, edhe nëse kjo do të thotë të takohen deri vonë natën. 

Nëse jo asete, atëherë çfarë?  

Nëse nuk ka marrëveshje për asetet, atëherë BE-ja do të duhet të gjejë një mënyrë tjetër për të mbështetur Ukrainën, gjë të cilën u zotua ta bënte në një mënyrë ose në një tjetër në samitin e fundit në tetor. 

Të mërkurën në mbrëmje, udhëheqësit e Evropës u ndanë në kampe të papajtueshme, të paktën publikisht, dhe dukej se nuk kishte gjasa të binin dakord se si ta financonin Kievin. Por konturet e para të një rruge të mundshme për të dalë nga ngërçi - një rrugë që do të duhej të përcaktohej gjatë orëve të tëra të negociatave - po fillojnë të marrin formë, me diplomatët që punojnë për një kompromis të shpejtë për të shpëtuar një marrëveshje.

Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, ka hapur me kujdes derën për borxhin e përbashkët , të mbështetur nga buxheti i ardhshëm shtatëvjeçar i BE-së, si një plan rezervë.

“Propozova dy mundësi të ndryshme për këtë Këshill Evropian të ardhshëm, një të bazuar në asetet dhe një të bazuar në huamarrjen e BE-së. Dhe ne do të duhet të vendosim se cilën rrugë duam të ndjekim”, tha ajo gjatë një fjalimi në Parlamentin Evropian në Strasburg të mërkurën në mëngjes.

Çelësi i një plani të tillë do të ishte përjashtimi i Hungarisë dhe Sllovakisë — të cilat të dyja kundërshtojnë dhënien e ndihmës së mëtejshme për Ukrainën — nga skema e borxhit të përbashkët, thanë katër diplomatë të BE-së për POLITICO. Një marrëveshje mund të arrihet ende në Këshill midis 27 vendeve të BE-së, por marrëveshja përfundimtare do të përcaktonte që vetëm 25 do të përfshiheshin në financim. 

Rreth asaj marrëveshjeje paqeje  

Uashingtoni tronditi Ukrainën dhe aleatët e saj evropianë kur paraqiti një plan për t'i dhënë fund luftës, i cili ishte i mbushur me lëshime të mëdha ndaj Rusisë, duke përfshirë dorëzimin e sipërfaqeve të mëdha të territorit ukrainas dhe kufizimin e madhësisë së ushtrisë së Kievit. Pas bisedimeve të tërbuara nga Gjeneva në Berlin, Kievi dhe aleatët e tij lobuan me sukses për një plan alternativ, i cili përfshin një ofertë nga zyrtarët amerikanë për të ofruar një garanci sigurie në stilin e NATO-s për të mbrojtur Ukrainën. 

“Për herë të parë që nga viti 2022, një armëpushim është i imagjinueshëm”, tha Merz në një konferencë për shtyp me Presidentin ukrainas Volodymyr Zelenskyy të hënën. Zelenskyy pritet të marrë pjesë në samit dhe të informojë udhëheqësit mbi progresin e negociatave.

Zyrtarët amerikanë dhe rusë pritet të takohen në Miami këtë fundjavë për të vazhduar bisedimet.

Sipas draft-përfundimeve të siguruara nga POLITICO, BE-ja do të angazhohet të ofrojë “garanci të forta dhe të besueshme sigurie për Ukrainën” – dhe, në një qortim të fshehur paksa ndaj Uashingtonit që merr vendime, blloku është gati të deklarojë se “do të vendosë për çështje të kompetencës së tij ose që ndikojnë në sigurinë e tij”. 

Bërja e BE-së konkurruese 

Ndërsa BE-ja lançon masa të ndryshme për të rigjallëruar ekonominë e saj në vështirësi, fokusi i bisedimeve do të jetë se si presionet e jashtme po ndikojnë në përpjekjen e bllokut për t'u bërë konkurrues.

Përfundimet e draftit nuk përmbajnë shumë detaje ose rezultate, duke thënë thjesht se udhëheqësit e BE-së “zhvilluan një diskutim strategjik, rreth situatës gjeoekonomike dhe implikimeve të saj për konkurrueshmërinë e BE-së”. 

Një zyrtar i lartë i BE-së sqaroi për POLITICO se udhëheqësit do të diskutojnë se si të trajtojnë qëndrimet e SHBA-së dhe Kinës në ekonominë globale. Uashingtoni ka tronditur rendin tregtar global me tarifat e tij ndëshkuese, ndërsa Pekini ka alarmuar Brukselin duke rritur kontrollet e eksportit të metaleve të rralla.

Dhe … Mercosuri?

Një gjë që  nuk  është zyrtarisht në agjendë është marrëveshja tregtare e Mercosur, e cila do të krijonte një zonë të madhe të tregtisë së lirë me bllokun e vendeve të Amerikës së Jugut dhe që më në fund është në prag të arritjes së marrëveshjes pas 25 vitesh bisedimesh.  

Franca, dhe  tani Italia, duan të shtyjnë një votim vendimtar mbi marrëveshjen për shkak të shqetësimeve në lidhje me masat mbrojtëse për sektorin bujqësor. Por Danimarka, e cila mban presidencën e Këshillit të BE-së, është zotuar ta mbajë votimin në kohë që von der Leyen të fluturojë për në Brazil më 20 dhjetor për të nënshkruar marrëveshjen.  

Edhe pse votimi nuk është planifikuar të diskutohet të enjten, kjo nuk do të thotë se nuk do të diskutohet kur të mblidhen udhëheqësit.

Zgjerimi është rikthyer në agjendë 

Të mërkurën, udhëheqësit nga vendet e Ballkanit Perëndimor u mblodhën në Bruksel për të diskutuar çuarjen përpara të kërkesave të vendeve të tyre për t'u bashkuar me bllokun. Mali i Zi, kandidati më i përparuar, mbylli pesë kapituj pranimi këtë javë dhe po synon të bashkohet me bllokun deri në vitin 2028.

Me zgjerimin që më në fund është bërë një mundësi reale në një të ardhme jo shumë të largët, tema - e cila nuk ishte në rendin e ditës në samitin e tetorit - është rikthyer në plan të parë. Udhëheqësit pritet të mbështesin zgjerimin e bllokut dhe të diskutojnë "reformat e brendshme", sipas projekt-përfundimeve. Kjo është shkurtim për të rishikuar mënyrën se si BE merr vendime në mënyrë që një bllok me mbi 30 anëtarë të mos paralizohet./ Politico.