Diskutimet për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë, e cila tani është në vitin e katërt, shpesh varen nga terma që interpretohen ndryshe nga palët e përfshira.

Ndërsa presidenti i SHBA-së Donald Trump dhe presidenti rus Vladimir Putin pritet të takohen sot në mbrëmje në shtetin amerikan të Alaskës, disa koncepte kyçe ka të ngjarë të jenë në tryezën e bisedimeve:

Vija e frontit, vija e kontaktit

Vija e frontit midis forcave ukrainase dhe ruse shtrihet mbi 1,200 kilometra. Çdo marrëveshje armëpushimi do të ngrinte pyetje se si mund të monitorohet në mënyrë efektive një distancë kaq e gjatë.

Ndryshe nga vija e frontit, një vijë kontakti mund të përfshijë zona ku forcat kundërshtare mund të përballen me njëra-tjetrën pa luftime aktive.

Kancelari gjerman Friedrich Merz iu referua këtë javë faktit që Ukraina dhe Rusia kanë një vijë kontakti, e cila lidhet me pozicionin e përgjithshëm të forcave kundërshtare.

Në rastin e një armëpushimi, ai sugjeroi që vija e kontaktit nuk duhet të trajtohej automatikisht si një ndarje e përhershme e territorit.

“Ne mbetemi të përkushtuar ndaj parimit që kufijtë ndërkombëtarë nuk duhet të ndryshohen me forcë. Vija aktuale e kontaktit duhet të jetë pika fillestare e negociatave”, tha Merz të mërkurën, pas një takimi me udhëheqësit evropianë dhe me presidentin ukrainas, Volodymyr Zelensky.

Lëshime territoriale dhe “shkëmbim tokash”

Përpara takimit SHBA-Rusi, Trump përmendi mundësinë që Ukraina dhe Rusia të angazhohen në “shkëmbime tokash”, duke sugjeruar që Rusia mund të tërhiqet nga disa zona të pushtuara të Ukrainës – në këmbim të marrjes së kontrollit të rajoneve të tjera – që mbahen ende nga Kievi.

Megjithatë, propozimet e Rusisë përqendrohen në një tërheqje të plotë të Ukrainës nga disa pjesë të Donetskut, një rajon lindor i Ukrainës ku Moska tashmë kontrollon afërsisht dy të tretat e territorit.

Çdo lëshim i tokës ukrainase do të dukej i papranueshëm për Zelensky, i cili vazhdimisht i ka kundërshtuar ide të tilla.

Nga perspektiva e Ukrainës, nuk ka asgjë për t’u shkëmbyer pasi zonat e rajonit perëndimor rus të Kurskut – që mbaheshin përkohësisht nga forcat e Kievit janë humbur.

“De facto” kundrejt “de jure”

Sekretari i përgjithshëm i NATO-s Mark Rutte ndërkohë ka theksuar ndryshimin midis njohjes “de facto” dhe “de jure”.

Njohja “de facto” do të thotë që një vend ose autoritet kontrollon një territor në praktikë, siç është ushtrimi i pushtetit në terren, edhe nëse asnjë shtet tjetër nuk e pranon zyrtarisht atë kontroll.

Njohja “de jure” do të thotë që një territor njihet ligjërisht si pjesë e një shteti – sipas ligjit ndërkombëtar.

Në këtë rast, Rusia mund të kontrollojë territore të caktuara në praktikë pa Ukrainën ose pa aleatët e saj – duke i njohur ato ligjërisht si territore ruse.

Çdo lëshim territorial i Ukrainës do të kërkonte një ndryshim kushtetues.

Udhëheqësit evropianë i kanë kërkuar Trump të mos ngrejë çështje territoriale në takimin e planifikuar sot në Alaskë.

Garancitë e sigurisë

Garancitë e sigurisë përfshijnë angazhime të detyrueshme nga shtetet ose organizatat ndërkombëtare për të mbrojtur një vend nga kërcënimet e jashtme.

Për Ukrainën, garanci të tilla shihen si e vetmja mënyrë për të penguar sulmet ruse në planin afatgjatë.

Projekti i saktë që mund të ndjekin në Ukrainë është i paqartë, por ato mund të ngjajnë me klauzolën e mbrojtjes së ndërsjellë të NATO-s.

Kombet evropiane kanë premtuar mbështetje të fortë ushtarake për Ukrainën – në rast të një marrëveshjeje. Rusia, megjithatë, ka refuzuar kategorikisht trupat evropiane në tokën ukrainase.

Armëpushimi

E drejta ndërkombëtare bën dallimin midis një armëpushimi të përkohshëm (ose armëpushimi) dhe një armëpushimi formal të bazuar në traktat.

Një armëpushim mund të pasohet nga luftime të reja, të zgjatet për një kohë të pacaktuar ose të evoluojë në një marrëveshje formale. //a.i/