Kalimet me gomone në Kanalin e la Manshit: Britania nis kthimet në Francë

Skema pilot “një brenda, një jashtë” mes Britanisë së Madhe dhe Francës, që synon të zvogëlojë ndjeshëm numrin e emigrantëve që kalojnë Kanalin me varka të vogla, ka hyrë zyrtarisht në fuqi, ndërsa kthimet e para të azilkërkuesve të paligjshëm pritet të nisin brenda pak ditësh.

Sipas marrëveshjes, disa nga personat që mbërrijnë në Mbretërinë e Bashkuar me anije të vogla do të ndalohen dhe do të kthehen në Francë. Në këmbim, Britania e Madhe do të pranojë një numër të barabartë azilkërkuesish nga Franca – por vetëm ata që nuk janë përpjekur të kalojnë Kanalin ilegalisht dhe që kalojnë kontrollet e sigurisë dhe të përshtatshmërisë për t’u pranuar në vend.

Kryeministri britanik Sir Keir Starmer e përshkroi planin si një “produkt i muajve të diplomacisë së të rriturve”, duke shtuar se kjo marrëveshje do të “sjellë rezultate reale”. Megjithatë, Konservatorët në opozitë shprehën skepticizëm, duke deklaruar se ky plan “nuk do të bëjë asnjë ndryshim”.

Marrëveshja u njoftua fillimisht në korrik nga Sir Keir dhe presidenti francez Emmanuel Macron, por zbatimi i saj vonoi për shkak të shqyrtimit ligjor nga Komisioni Evropian dhe shtetet anëtare të BE-së. Qeveria britanike ka konfirmuar tashmë se Komisioni i BE-së, Gjermania dhe vende të tjera anëtare kanë dhënë miratimin për të zbatuar këtë qasje “inovative”.

Sipas planit, një emigrant i rritur që përpiqet të kalojë Kanalin dhe të mbërrijë në Britani me varkë të vogël mund të kthehet në Francë, nëse kërkesa e tij për azil konsiderohet e papranueshme. Këto kthime pritet të fillojnë brenda disa javësh.

Ligji britanik dhe ai ndërkombëtar ndalojnë kthimin e azilkërkuesve në vendin e tyre të origjinës para se kërkesa të shqyrtohet dhe të refuzohet. Megjithatë, ata mund të dërgohen në vende të sigurta që pranojnë të marrin përsipër shqyrtimin e kërkesës së tyre për azil – në këtë rast, Franca.

Qeveria britanike nuk dha një shifër të saktë për numrin e emigrantëve që do të kthehen dhe që do të pranohen në kuadër të skemës, por njoftoi se do të synojë të “përshpejtojë si ritmin, ashtu edhe shkallën e kthimeve gjatë zbatimit të saj”. Sipas disa raportimeve, rreth 50 persona në javë mund të kthehen në Francë, një shifër shumë më e ulët krahasuar me më shumë se 800 persona që aktualisht kalojnë Kanalin çdo javë.

Starmer vetë ka deklaruar më herët se kjo skemë nuk është “një zgjidhje e shkëlqyer”, por beson se ajo do të ketë efekt dekurajues për ata që planifikojnë të ndërmarrin udhëtimin e rrezikshëm përmes Kanalit. Kjo vjen në një kohë kur, që nga data 30 korrik, mbi 25,000 persona kishin kaluar Kanalin me varka të vogla gjatë vitit 2025 – një rritje me 49% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit 2024.

Nën presion për të ulur numrin e emigrantëve ilegalë, qeveria britanike ka premtuar të “shkatërrojë bandat” që organizojnë këto kalime të rrezikshme. Si pjesë e përpjekjeve të saj, të hënën ajo njoftoi një fond prej 100 milionë paund për të financuar punën e 300 oficerëve shtesë të Agjencisë Kombëtare të Krimit, që do të merren me ndalimin e rrjeteve të kontrabandës së njerëzve.

Sekretarja e Brendshme, Yvette Cooper, e përshëndeti marrëveshjen si një “hap të rëndësishëm drejt çmontimit të modelit të biznesit të bandave kriminale”. Ajo theksoi se Mbretëria e Bashkuar do të vazhdojë të luajë rolin e saj në ndihmën për personat që ikin nga persekutimi dhe lufta, por kjo ndihmë duhet të ofrohet “në mënyrë të ligjshme dhe të menaxhuar, jo përmes rrugëve të rrezikshme dhe të paligjshme”.

Në anën tjetër, konservatorët vazhdojnë të kritikojnë qasjen e qeverisë laburiste, duke e krahasuar planin e ri me politikën e mëparshme të qeverisë konservatore për dërgimin e emigrantëve në Ruandë. Sekretari konservator i Brendshëm në hije, Chris Philp, u shpreh se “masa parandaluese e planit të Ruandës, që synonte largimin e 100% të emigrantëve të paligjshëm, ishte gati për t’u zbatuar verën e kaluar, por u anulua nga Partia Laburiste pa ndonjë plan alternativ të qëndrueshëm”.

“Si rezultat, ky vit ka qenë më i keqi ndonjëherë për emigrantët e paligjshëm që kalojnë Kanalin,” shtoi Philp.

Ndërkohë, organizata bamirëse Asylum Matters ka kritikuar skemën “një brenda, një jashtë”, duke deklaruar se “e vetmja mënyrë për të ndaluar udhëtimet e rrezikshme është të ofrohen rrugë të sigurta për azilkërkuesit për të kërkuar mbrojtje”.

Skema e re përfaqëson një përpjekje të re të qeverisë britanike për të kontrolluar fluksin e emigrantëve, ndërsa sfida mbetet komplekse, me përplasje të mëdha politike dhe me pasoja të drejtpërdrejta për mijëra njerëz që kërkojnë një jetë më të sigurt.