Fëmijët e Gazës po vdesin urie. Po çfarë i bën kequshqyerja trupit të njeriut?

Pavarësisht apeleve urgjente nga OKB-ja dhe agjencitë e ndihmës, shpërndarja e ushqimit dhe ndihmës mjekësore thelbësore mbetet shumë e kufizuar, duke përkeqësuar krizën humanitare në Gaza.

Gaza po përballet me një krizë të paparë shëndetësore të shkaktuar nga kequshqyerja e rëndë, me ekspertë mjekësorë dhe humanitarë që paralajmërojnë për pasoja katastrofike në horizont.

Pas gati dy vitesh lufte të pamëshirshme, e përkeqësuar nga muaj të tërë kufizimesh të ndihmës të zbatuara nga Izraeli, popullsia e Gazës po përballet me atë që organizatat humanitare e përshkruajnë si kushte të ngjashme me urinë. Ndërsa nuk është bërë një deklaratë zyrtare për urinë, agjencitë e ndihmës paralajmërojnë se priten vdekje të përhapura, nëse nuk vihen në dispozicion ndërhyrje të menjëhershme ushqimore dhe mjekësore.

Klasifikimi i Integruar i Fazës së Sigurisë Ushqimore (IPC), autoriteti kryesor global për emergjencat e urisë, lëshoi një alarm të fortë javën e kaluar, duke deklaruar se "skenari më i keq i urisë po zhvillohet aktualisht në Rripin e Gazës".

"Provat gjithnjë e më të shumta tregojnë se uria e përhapur, kequshqyerja dhe sëmundjet po nxisin një rritje të vdekjeve të lidhura me urinë. Mosveprimi tani do të rezultojë në vdekje të përhapura në pjesën më të madhe të Rripit", shtoi grupi.

Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH), thotë se kequshqyerja në Gaza ka arritur në "nivele alarmante".

Muajin e kaluar, agjencia palestineze e refugjatëve e Kombeve të Bashkuara (UNRWA) raportoi se një në pesë fëmijë në Qytetin e Gazës është i kequshqyer, me raste që rriten çdo ditë.

“Njerëzit në Gaza nuk janë as të vdekur as të gjallë, ata janë kufoma në këmbë”, tha Philippe Lazzarini, komisioneri i përgjithshëm i UNRWA-së.

Çfarë i ndodh trupit gjatë urisë?

Kequshqyerja nuk është thjesht uri – është një proces shkatërrues që e shkatërron trupin nga brenda jashtë.

Në 24 orët e para me pak ose aspak ushqim, trupi mbështetet në një formë të sheqerit të ruajtur të quajtur glikogjen, i cili mbahet në mëlçi. Pasi ky sheqer mbaron, zakonisht brenda një dite, trupi fillon të djegë yndyrë për energji.

Tek të rriturit, ky tranzicion mund të zgjasë më shumë, sepse ata kanë tendencë të kenë metabolizëm më të ngadaltë dhe rezerva më të mëdha energjie. Por tek foshnjat dhe fëmijët e vegjël, ky tranzicion ndodh shumë më shpejt.

Trupat e tyre djegin energji më shpejt sepse, në krahasim me madhësinë e tyre, fëmijëve u duhen shumë më tepër kalori sesa të rriturit vetëm për të qëndruar gjallë. Organet e tyre, veçanërisht truri dhe zemra, janë ende në zhvillim dhe konsumojnë një sasi disproporcionalisht të madhe energjie.

Sapo trupi fillon të mbështetet në rezervat e tij të energjisë, “muskujt fillojnë të dobësohen, organet jetësore fillojnë të mosfunksionojnë në mënyrë efektive dhe ngadalë trupi dobësohet”, tha Dr. James Smith, një mjek urgjence dhe ligjërues në University College London.

“Kjo ndikon absolutisht në gjithçka në lidhje me funksionimin normal fiziologjik të trupit: aftësinë për të lëvizur, aftësinë për të menduar, aftësinë për të ngritur një përgjigje imune ndaj infeksioneve që mund të synojnë të sulmojnë trupin”, shtoi ai.

Kequshqyerja mund të përkeqësojë probleme të tjera shëndetësore, të tilla si infeksionet e frymëmarrjes dhe infeksionet diarreike, të cilat përfundimisht çojnë në vdekje, tha Smith.

Si trajtohet kequshqyerja?

Trajtimi i kequshqyerjes është një proces kompleks dhe delikat, që kërkon shumë më tepër sesa thjesht sigurimin e ushqimit, tha Smith. Shtesat e veçanta ushqyese që janë të pasura me mikronutrientë të caktuar, mund të ndihmojnë në luftimin e efekteve të kequshqyerje,s si akute ashtu edhe kronike.

"Nuk është thjesht një rast se nëse dikush është i kequshqyer, ha ushqime të pasura me karbohidrate dhe do të jetë në gjendje të shërohet", tha Smith.

Christian Lindmeier, një zëdhënës i OBSH-së, tha se në shumë pjesë të botës - veçanërisht në vendet e zhvilluara - kequshqyerja është një çështje e anashkaluar, sepse mbipesha dhe sëmundjet që lidhen me dietën dominojnë shqetësimet e shëndetit publik.

Thirrje urgjente për akses humanitar dhe mbështetje mjekësore

Pa akses të shpejtë dhe të sigurt humanitar, organizatat ndërkombëtare të ndihmës dhe grupet e të drejtave të njeriut paralajmërojnë se një rritje e vdekjeve të lidhura me urinë në Gaza është e afërt.

"Duhet të ndërmerren veprime të menjëhershme për t'i dhënë fund armiqësive dhe për të lejuar një reagim humanitar të papenguar, në shkallë të gjerë dhe që shpëton jetë. Kjo është e vetmja rrugë për të ndaluar vdekjet e mëtejshme dhe vuajtjet katastrofike njerëzore", thuhej në alarmin e IPC-së të javës së kaluar.

Sipas ministrisë së shëndetësisë të Gazës, 93 fëmijë kanë vdekur deri më tani nga shkaqe që lidhen me kequshqyerjen që nga fillimi i luftës. Si i vetmi autoritet shëndetësor funksional në territor, ministria e drejtuar nga Hamasi ka në staf profesionistë mjekësorë, shifrat e viktimave të të cilëve konsiderohen gjerësisht nga OKB-ja dhe ekspertët ndërkombëtarë, si më të besueshmet në dispozicion.

Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu ka thënë se askush nuk po vdes urie në Gaza dhe se është ofruar ndihmë e mjaftueshme gjatë luftës, "përndryshe, nuk do të kishte banorë të Gazës".

Javën e kaluar, Izraeli njoftoi një "pauzë taktike në aktivitetin ushtarak" të përditshëm në pjesë të Gazës për të lejuar më shumë ndihma të rrjedhin në enklavë, duke thënë se kjo do të "hidhte poshtë pretendimin e rremë për urinë e qëllimshme në Rripin e Gazës".

Megjithatë, aleati më i ngushtë i Izraelit tani duket se nuk është dakord. Javën e kaluar, gjatë një vizite në Mbretërinë e Bashkuar, Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, kundërshtoi qëndrimin e Izraelit duke thënë se kishte "uri të vërtetë" dhe se Izraeli duhet të lejojë "çdo grimcë ushqimi" të hyjë në Gaza.

"Ata fëmijë duken shumë të uritur", shtoi Trump.

Kriza e Gazës është një nga emergjencat më ekstreme të urisë në botë, por nuk është e izoluar.

Sipas një raporti të kohëve të fundit të OKB-së, mbi 720 milionë njerëz në mbarë botën u përballën me urinë në vitin 2024, me konflikte, zhvendosje dhe trazira ekonomike që nxisin një epidemi globale të kequshqyerjes./ Euronews.