Marrëveshja tregtare SHBA-BE/ Kryeministri francez: Një 'ditë e errët' për Evropën!

Marrëveshja tregtare SHBA-BE, e arritur në një sallë vallëzimi në resortin e golfit të Donald Trump në Skoci të dielën, është kritikuar nga kryeministri i Francës dhe udhëheqësit e biznesit në të gjithë Gjermaninë.

Marrëveshja, e cila do të vendosë tarifa prej 15% për pothuajse të gjitha eksportet evropiane në SHBA, përfshirë makinat, i jep fund kërcënimit për vendosjen e tarifave ndëshkuese prej 30% të importit në afatin e 1 gushtit të Trump për një marrëveshje, por është një botë krejtësisht e ndryshme nga tarifa zero-zero e importit dhe eksportit që BE ofroi fillimisht.

Kjo gjithashtu do të thotë që eksportuesit evropianë në SHBA do të përballen me më shumë se trefishin e tarifës mesatare prej 4.8% që është aktualisht në fuqi, me negociatat që do të vazhdojnë për çelikun, i cili ende përballet me një tarifë prej 50%, aviacionin dhe një pikëpyetje mbi pengesat e ardhshme për eksportet farmaceutike.

Kryeministri i Francës, François Bayrou, tha se Evropa i ishte nënshtruar SHBA-së, në një “ditë të errët” për unionin.

“Është një ditë e errët kur një aleancë popujsh të lirë, të mbledhur për të afirmuar vlerat e tyre dhe për të mbrojtur interesat e tyre, vendos të nënshtrohet”, shkroi Bayrou në X.

Accord Van der Leyen-Trump : c'est un jour sombre que celui où une alliance de peuples libres, rassemblés pour affirmer leurs valeurs et défendre leurs intérêts, se résout à la soumission.

— François Bayrou (@bayrou) July 28, 2025

Kancelari gjerman, Friedrich Merz, e përshëndeti me shpejtësi marrëveshjen, duke thënë se ajo shmangu “përshkallëzimin e panevojshëm në marrëdhëniet tregtare transatlantike” dhe shmangu një luftë tregtare potencialisht të dëmshme.

Eksportuesit gjermanë ishin më pak entuziastë. Federata e fuqishme BDI e grupeve industriale tha se marrëveshja do të kishte "pasoja të konsiderueshme negative", ndërsa shoqata e tregtisë kimike VCI e vendit tha se marrëveshja i la normat "shumë të larta".

Është gjithashtu e qartë se tarifa amerikane prej 15% mbi produktet e automobilave do të vendosë një barrë mbi kompanitë gjermane të automobilave në mes të transformimit të tyre, duke goditur shitjet dhe fitimet.

Presidentja e federatës së industrisë së makinave VDA, Hildegard Müller, tha se ishte “thelbësisht pozitive” që u arrit një marrëveshje kornizë, por paralajmëroi për kosto të mëdha që do të vijnë.

Tregjet evropiane të aksioneve arritën nivelin më të lartë katërmujor në fillim të tregtimit të hënën, mes lehtësimit që ishte arritur një marrëveshje. Indeksi Dax i Gjermanisë u rrit me 0.86% dhe indeksi Cac 40 i Francës u rrit me 1.1%.

Irlanda, një nga eksportuesit kryesorë të BE-së në SHBA, tha të dielën se e mirëpriti marrëveshjen për sjelljen e “një mase sigurie shumë të nevojshme”, por se “i vjen keq” për tarifën bazë, në një deklaratë nga zëvendëskryeministri i saj, Simon Harris.

Ministri francez për Evropën, Benjamin Haddad, tha të hënën se marrëveshja do të siguronte “stabilitet të përkohshëm… por është e pabalancuar”.

Banka gjermane Berenberg tha se marrëveshja i dha fund "pasigurisë shkatërruese", por tha se ishte një fitore për Trump.

“Është shumë mirë që kemi një marrëveshje. Megjithatë, në dy aspekte kryesore, rezultati mbetet shumë më i keq se situata përpara se Trump të fillonte raundin e tij të ri të luftërave tregtare në fillim të këtij viti”, tha Holger Schmieding, kryeekonomisti i Berenberg.

“Tarifat shtesë të SHBA-së do të dëmtojnë si SHBA-në ashtu edhe BE-në. Për Evropën, dëmi është kryesisht i ngarkuar paraprakisht”, tha Schmieding në një shënim për klientët të hënën në mëngjes.

“Marrëveshja është asimetrike. SHBA-të ia dalin mbanë me një rritje të konsiderueshme të tarifave të tyre për importet nga BE-ja dhe kanë siguruar lëshime të mëtejshme nga BE-ja. Në mentalitetin e tij të dukshëm me shumën zero, Trump mund ta pretendojë këtë si një ‘fitore’ për të”, shtoi Schmieding.

Banka italiane UniCredit tha gjithashtu se Trump kishte përfituar më të mirën nga BE-ja.

 “A është kjo një marrëveshje e mirë për BE-në? Ndoshta jo. Rezultati është shumë asimetrik dhe i lë tarifat e SHBA-së për mallrat e importuara të BE-së, në nivele shumë më të larta sesa tarifat e BE-së për importet nga SHBA-ja”, tha UniCredit në një shënim për klientët.

“Pesëmbëdhjetë përqind nuk duhet nënvlerësuar, por është më e mira që mund të marrim”, pranoi presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen.

Fillimisht, BE-ja ishte përpjekur ta kundërshtonte ashpër SHBA-në duke kërcënuar, por duke pezulluar masa hakmarrëse me vlerë 21 miliardë euro në prill, dhe duke shtuar një listë tjetër me importe amerikane me vlerë 73 miliardë euro, që do të tatoheshin më parë këtë muaj.

Por ajo u zhvendos në një marrëveshje të shpejtë në stilin e Mbretërisë së Bashkuar pas samitit të NATO-s në qershor, duke zëvendësuar një marrëveshje gjithëpërfshirëse tregtare me premtimet e sigurisë dhe mbrojtjes nga Trump.

Në të kundërt, Kina, e cila kërcënoi SHBA-në me një kaskadë tarifash ndëshkuese, është ende duke negociuar me Trump, i cili gjatë fundjavës ngriu kufizimet e transferimit të teknologjisë për të krijuar hapësirë për një marrëveshje me Pekinin.

Berenberg tha se marrëveshja do të ndikonte në ekonominë gjermane, por rënia e rritjes do të kompensohej nga paketa e fundit e stimulimit të rritjes së Bundestagut, shtoi ajo.

BE-ja kishte kërkuar një kompromis për çelikun që mund të lejonte një kuotë të caktuar në SHBA përpara se të aplikoheshin tarifat.

Trump dukej se e përjashtoi këtë mundësi, duke thënë se çeliku “do të mbetej ashtu siç është”, por von der Leyen këmbënguli më vonë se “tarifat do të ulen dhe do të vendoset një sistem kuotash” për çelikun.

Ai gjithashtu përjashtoi një përjashtim për produktet farmaceutike, por më vonë von der Leyen tha se tarifa prej 15% do të zbatohej për eksportet e ilaçeve të BE-së dhe se çdo tarifë tjetër varet nga presidenti i SHBA-së.

BE-ja tani i nënshtrohet një takse prej 25% për makinat, 50% për çelikun dhe aluminin, dhe një tarife të përgjithshme prej 10%, të cilën Uashingtoni kishte kërcënuar ta rriste në 30% në një skenar pa marrëveshje.

Blloku kishte kërkuar me forcë heqje të tarifave për industritë kritike, nga avionët te pijet alkoolike, dhe industria e saj e makinave, thelbësore për Francën dhe Gjermaninë, tashmë po vuan nga taksat e vendosura deri më tani./ The Guardian.