‘Vendet që s’ndërmarrin veprime për të mbrojtur klimën, në shkelje të ligjit ndërkombëtar’/ Gjykata e Lartë e OKB-së jep vendimin historik

Gjykata e Lartë e OKB-së sapo ka thënë në një opinion historik për klimën, se një "mjedis i pastër, i shëndetshëm dhe i qëndrueshëm" është një e drejtë njerëzore dhe, nëse vendet nuk ndërmarrin "veprime të përshtatshme për të mbrojtur sistemin klimatik", ato mund të jenë në shkelje të ligjit ndërkombëtar.

Gjyqtarët në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë (GJND) po japin një opinion këshillimor të shumëpritur mbi detyrimet e kombeve për klimën dhe pasojat me të cilat përballen nëse nuk i përmbushin ato.

“E drejta e njeriut për një mjedis të pastër, të shëndetshëm dhe të qëndrueshëm është, pra, e natyrshme në gëzimin e të drejtave të tjera të njeriut”, tha Presidenti i GJND-së, Yuji Iëasaëa.

Gjykata pranoi se ndryshimi i klimës është një “kërcënim urgjent dhe ekzistencial”, duke thënë se emetimet e gazrave serrë, “shkaktohen në mënyrë të qartë nga aktivitetet njerëzore” dhe kanë efekte ndërkufitare.

Ai pohoi se, duke u bazuar në shkencën dhe vendimet më të fundit në konferencat e OKB-së për klimën, objektivi i kufizimit të ngrohjes globale në 1.5 °C mbi nivelet para-industriale, duhet të kuptohet si objektivi i dakorduar ndërkombëtarisht i politikave klimatike.

Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë e përshkroi gjithashtu sistemin klimatik, si një "pjesë integrale dhe me rëndësi jetike të mjedisit dhe që duhet të mbrohet për brezat e tanishëm dhe të ardhshëm".

Vendimi vjen pas vitesh lobimi nga kombet ishullore të cenueshme të udhëhequra nga Vanuatu, gjë që çoi në kërkesën e GJND-së nga Asambleja e Përgjithshme e OKB-së në vitin 2023 për të dhënë një mendim këshillimor.

Një panel prej 15 gjyqtarësh u ngarkua me detyrën për t'iu përgjigjur dy pyetjeve. Së pari, çfarë detyrimesh kanë shtetet sipas ligjit ndërkombëtar për të adresuar ndryshimet klimatike, si për brezat e tanishëm ashtu edhe për ata të ardhshëm? Së dyti, cilat janë pasojat ligjore për shtetet që nuk i përmbushin këto detyrime, duke shkaktuar dëme serioze klimatike?

Në seancat dëgjimore në dhjetor të vitit të kaluar, GJND-ja dëgjoi më shumë se 100 vende dhe organizata, me deklarata me shkrim ose komente nga rreth 150 të tjera, duke e bërë atë çështjen më të madhe që gjykata e lartë e OKB-së ka parë ndonjëherë.

Edhe pse opinioni këshillimor prej 500 faqesh nuk është detyrues dhe gjykata nuk mund t’i detyrojë vendet të veprojnë, ai përbën një bazë të rëndësishme për detyrimet ndërkombëtare për klimën.

Përpara vendimit, aktivistët u mblodhën jashtë gjykatës duke mbajtur pankarta ku shkruhej "Gjykatat kanë folur. Ligji është i qartë. Shtetet duhet të VEPROJNË TANI"./ Euronews.