Kapiteni i fluturimit 171 të Air India, i cili u rrëzua në Ahmedabad muajin e kaluar duke vrarë 241 persona në bord, ia besoi oficerit të tij të parë aeroplanin para ngritjes, kanë pohuar burimet, referuar regjistrimeve të marra nga kutitë e zeza të gjetura nga rrëzimi.

“Aeroplani është në duart tuaja”, thuhet se i ka thënë Kapiteni Sumeet Sabharëal Oficerit të Parë Clive Kunder, sipas dy burimeve perëndimore të njohura me përmbajtjen e regjistrimeve për Corriere della Sera.

Burimet thanë se nuk ishte e pazakontë që kapiteni i një fluturimi t’ia linte kontrollin një oficeri të parë gjatë ngritjes. Por pilotët e njohur me raportin paraprak të rrëzimit, vlerësuan se zoti Kunder do të kishte “patur shumë punë” duke drejtuar aeroplanin në atë kohë.

Aeroplani u nis nga toka në orën 13:38:39 dhe qëndroi në ajër për rreth 30 sekonda përpara se të humbiste fuqinë dhe të rrëzohej në një zonë banimi, duke vrarë 19 persona në tokë dhe të gjithë personat në bord përveç njërit.

Përpara rrëzimit, zoti Kunder e pyeti kapitenin pse i kishte zhvendosur çelësat e karburantit në një pozicion që i linte motorët pa karburant, tha për Reuters një burim i informuar mbi vlerësimin e hershëm të provave nga zyrtarët amerikanë.

Një transkript i plotë nuk është publikuar dhe çështja është ende nën hetim. Byroja e Hetimit të Aksidenteve të Avionëve në Indi (AAIB) po udhëheq hetimin për rrëzimin, por të tjerë kanë shqyrtuar përmbajtjen e regjistruesit të fluturimit.

Burimet e Corriere thanë se zoti Kunder u dëgjua duke i kërkuar pilotit të lartë: “Pse i fikët motorët?” Një mikrofon tjetër regjistroi një mohim “të paqartë”: “Nuk e bëra unë”. 

Media raporton se zoti Kunder nuk ishte i bindur, dhe e bëri të njëjtën pyetje disa herë të tjera për gjashtë sekonda të tjera. 

Burimi i Reuters vlerësoi se regjistrimi i dialogut në kabinën e pilotit, mbështeste pikëpamjen se kapiteni ndërpreu rrjedhën e karburantit në motorët e aeroplanit. 

Një raport paraprak i lëshuar nga AAIB e Indisë të shtunën, konfirmoi se ndërruesit e karburantit kishin kaluar nga 'funksionimi' në 'ndërprerje' menjëherë pas ngritjes -- por nuk tha se si u zhvendosën ato, as nuk spekuloi nëse ishte e qëllimshme apo aksidentale.

Raporti nuk gjeti ndonjë defekt mekanik ose të mirëmbajtjes në fluturim.

Thuhej se  një pilot u dëgjua në regjistruesin e zërit të kabinës së pilotit, duke e pyetur tjetrin pse e kishte ndërprerë karburantin dhe "piloti tjetër u përgjigj se nuk e bëri këtë". 

Hetuesit nuk identifikuan se cilat vërejtje u bënë nga Kapiteni Sumeet Sabharëal dhe cilat nga Oficeri i Parë Clive Kunder, i cili kishte përvojë totale fluturimi prej 15,638 orësh dhe 3,403 orësh, përkatësisht. 

Nuk kishte asnjë regjistrim video në kabinën e pilotit që të tregonte përfundimisht se cili pilot i ndryshoi çelësat, por pesha e provave nga biseda të çon te kapiteni, sipas vlerësimit të hershëm nga zyrtarët amerikanë. 

Duke cituar pilotë amerikanë të njohur me raportin e AAIB-së, Wall Street Journal raportoi  këtë javë se “ndërsa piloti fluturonte aktivisht, [Oficeri i Parë] Kunder ka të ngjarë të ketë pasur duart e zëna duke tërhequr përsëri kontrollet e Dreamliner-it në atë fazë të fluturimit”.

"Sabharëal, si piloti monitorues, do të kishte më shumë gjasa t'i kishte duart e lira ndërsa mbikëqyrte operacionin."

Sipas raportit, çelësat me sa duket u lëvizën njëra pas tjetrës, me një interval prej një sekonde, përpara se të dy të ndizeshin përsëri rreth 10 sekonda më vonë.

Lëvizja e çelësave të kontrollit të karburantit lejon dhe ndërpret rrjedhën e karburantit në motorët e aeroplanit. 

Raporti nuk tha se si çelësat mund të kenë kaluar në pozicionin e ndërprerjes gjatë fluturimit. 

'Funksioni i kyçjes' së çelësave nënkuptonte që pilotët duhej t'i ngrinin ato përpara se të ndryshonin pozicionin e tyre - ato nuk janë butona të thjeshtë që mund të fiken aksidentalisht. 

Pothuajse menjëherë pasi avioni u ngrit nga toka, pamjet televizive me qark të mbyllur treguan një burim rezervë energjie të quajtur turbinë me ajër ram (RAT) që ishte aktivizuar, duke treguar një humbje të energjisë nga motorët.

Aeroplani me destinacion Londrën filloi të humbiste shtytjen dhe, pasi arriti një lartësi prej 650 metrash, filloi të fundosej.

Çelësat e karburantit për të dy motorët u kthyen në "punë" dhe aeroplani u përpoq automatikisht t'i riniste motorët, thuhet në raport. 

Por avioni nuk mundi të fitonte fuqi mjaftueshëm shpejt për të ndaluar zbritjen e tij. Raporti thoshte: 'Një nga pilotët transmetoi "MAYDAY MAYDAY MAYDAY"'.

Aeroplani goditi disa pemë dhe një oxhak përpara se të përplasej si një top zjarri në një ndërtesë në kampusin e një kolegji mjekësor aty pranë, tha raporti, duke vrarë 19 persona në tokë dhe 241 nga 242 personat në bord. 

Të dy çelësat e karburantit u gjetën në pozicionin e funksionimit në vendin e rrëzimit.

Eksperti i aviacionit dhe ish-piloti i linjës ajrore, Terry Tozer, tha se fikja e çelësave të motorit vetëm disa sekonda pas ngritjes ishte "absolutisht e çuditshme".

"Fatkeqësisht, lartësia ishte aq e ulët sa motorët sapo kishin filluar të rikuperoheshin dhe nuk kishin kohë të mjaftueshme", tha ai për Sky News.

Drejtori ekzekutiv i Air India, Campbell Wilson, tha në një memo të brendshme të hënën se raporti paraprak i rrëzimit nuk gjeti defekte mekanike ose të mirëmbajtjes dhe se ishin kryer të gjitha mirëmbajtjet e nevojshme.

Wilson i kërkoi gjithashtu stafit të linjës ajrore të shmangte nxjerrjen e përfundimeve të parakohshme në lidhje me rrëzimin.

Ministri i aviiacionit civil të Indisë, Kinjarapu Ram Mohan Naidu, tha se gjetjet e raportit ishin paraprake dhe nuk duhet të nxitohet në ndonjë përfundim mbi këtë.

«Le të presim raportin përfundimtar», u tha Naidu gazetarëve.

Thuhet se hetuesit po shqyrtojnë të dhënat mjekësore të pilotëve si pjesë e hetimit të tyre.

Kapiteni Mohan Ranganathan, një ekspert kryesor i sigurisë së aviacionit në Indi, pohoi se njëri nga pilotët kishte vuajtur nga shëndeti mendor, duke cituar pilotë të tjerë të Air India.

Duke folur për The Daily Telegraph, ai pohoi: “Ai kishte marrë pushim nga fluturimi në tre-katër vitet e fundit. Ai kishte marrë leje mjekësore për këtë.”

Kapiteni Sabharwal kuptohet gjithashtu se ka marrë leje për shkak të zisë pas vdekjes së nënës së tij, megjithëse zoti Ranganathan e kupton se ai ishte “autorizuar mjekësisht” nga Air India përpara rrëzimit fatal muajin e kaluar. 

Air India, në një deklaratë, tha se po bashkëpunon plotësisht me autoritetet që hetojnë rrëzimin.

Një raport përfundimtar pritet brenda një viti./ Daily Mail.