Si lindi gjuha? Paraardhësit tanë mund ta kenë zhvilluar shumë shpejt

Kur u zhvillua për herë të parë gjuha njerëzore? Kjo është një pyetje e vështirë për t'iu përgjigjur, sepse gjuha nuk lë fosile. Edhe pse fosilet mund të tregojnë kur paraardhësit tanë fituan aftësinë anatomike për të folur, ato nuk mund të provojnë nëse përdornin gjuhë.

Sipas paleoantropologut Ian Tattersall, studiuesit kërkojnë shenja të mendimit simbolik, pasi ai kërkon të njëjtat aftësi mendore që nevojiten për gjuhën. Mendimi simbolik nënkupton dhënien e kuptimeve objekteve ose shenjave, ashtu siç fjalët përfaqësojnë ide në gjuhë.

Dëshmitë më të hershme të këtij lloji mendimi përfshijnë copa okre të gdhendura me forma gjeometrike dhe piktura shpellash. Këto objekte filluan të shfaqeshin rreth 100.000 vjet më parë dhe duket se u shfaqën shumë shpejt në aspektin evolucionar. Para kësaj periudhe, homosapiensi nuk ndryshonte shumë nga paraardhësit e tij. Më pas, brenda pak mijëvjeçarëve, u shfaqën zbukurimet trupore, objektet simbolike dhe arti i avancuar në shpella.

Për të kuptuar se çfarë e shkaktoi këtë ndryshim, studiuesit analizuan gjenet. Gjuhëtari Shigeru Miyagawa dhe kolegët e tij zbuluan se rreth 400.000 vjet më parë, 30 gjene të lidhura me aftësitë njohëse pësuan ndryshime të mëdha. Këto ndryshime nuk rritën madhësinë e trurit, por numrin e sinapseve, lidhjeve që lejojnë komunikimin mes neuroneve.

Rritja e sinapseve mundësoi krijimin e më shumë lidhjeve ndërmjet pjesëve të ndryshme të trurit, duke sjellë një përparim të madh njohës. Edhe pse kjo nuk provon drejtpërdrejt lindjen e gjuhës, sugjeron se aftësia për të menduar në mënyrë simbolike dhe për të komunikuar mund të ketë qenë rezultat i një truri më të ndërlidhur dhe më efikas.

Një shembull modern tregon se gjuha mund të zhvillohet shpejt. Në Nikaragua, para viteve 1970 nuk ekzistonte gjuha e shenjave. Kur fëmijët e shurdhër filluan të ndiqnin të njëjtat shkolla në vitet 1980, ata krijuan spontanisht një gjuhë të plotë shenjash me rregulla gramatikore, e cila përdoret ende sot.

Megjithëse debati mbi origjinën e gjuhës vazhdon, studimet e reja sugjerojnë se ajo mund të jetë shfaqur relativisht vonë në historinë njerëzore dhe të jetë zhvilluar me shpejtësi sapo truri fitoi aftësitë e nevojshme. / Discover Magazine – Syri.net