Raporti vjetor i progresit i Komisionit Evropian (KE) për Serbinë, i cili pritet të publikohet në fillim të nëntorit, me shumë gjasë do të jetë më kritik se ai i mëparshmi, tha Bojana Selaković, koordinatore e Konventës Kombëtare për BE-në (NKEU).

Në një deklaratë për agjencinë Beta, Selaković theksoi se tani është momenti që autoritetet serbe të tregojnë nëse me të vërtetë synojnë integrimin evropian, apo nëse retorika pro-evropiane përdoret vetëm për përfitime politike, pa rezultate konkrete në reforma.

“Pres që raporti të jetë plot me formulime më të forta se më parë, sepse fokusi është në zbatimin e reformave – Serbia duhet më në fund të kalojë nga fjalët në vepra,” tha ajo.

Raporti i Komisionit Evropian vlerëson përparimin e çdo vendi kandidat në fushat e sundimit të ligjit, demokracisë, institucioneve, administratës publike, ekonomisë dhe përafrimit me standardet e BE-së. Ai përfshin rekomandime për hapat që duhen ndërmarrë gjatë vitit të ardhshëm.

Sipas Selaković, toni më i ashpër i raportit do të jetë në përputhje me rezolutën e fundit të Parlamentit Evropian për Serbinë, e cila për herë të parë ka renditur raste konkrete të shkeljeve të lirisë së tubimit dhe shprehjes, si dhe ka paralajmëruar pjesëmarrësit e EXPO 2027 të rishqyrtojnë pjesëmarrjen për shkak të nivelit të lartë të korrupsionit dhe dobësisë së sundimit të ligjit.

Ajo theksoi se qëndrimi i Parlamentit Evropian nuk është surprizë, por pasojë e përkeqësimit të situatës së brendshme politike dhe aktivitetit të shtuar të opozitës serbe në Evropë. “Pjesa më drastike është thirrja për sanksione ndaj individëve në qeveri të lidhur me vendet që BE-ja i konsideron armiqësore,” shtoi ajo.

Selaković theksoi se ndonëse Komisioni Evropian është më i kujdesshëm në ton, për shkak të detyrimit për të bashkëpunuar me qeveritë e vendeve kandidate, Serbia ka bërë “shumë gabime” në muajt e fundit, përfshirë edhe krizën rreth kompanisë NIS.

Ajo theksoi se lufta në Ukrainë ka krijuar një momentum të ri për integrimin evropian, nga i cili vende si Mali i Zi dhe Shqipëria kanë përfituar, ndërsa Serbia ka mbetur prapa për shkak të mungesës së vullnetit politik dhe politikës së balancimit.

Sipas saj, procesi i integrimit në Serbi është “uzurpuar nga shteti” dhe nuk ka pasur hapësirë për përfshirjen e aktorëve të tjerë shoqërorë, gjë që Komisioni Evropian tashmë e ka kuptuar si të gabuar.

Ajo vuri në dukje se mbështetja publike për anëtarësimin në BE ka rënë ndjeshëm dhe se BE-ja duhet të punojë për të përmirësuar imazhin e saj në opinionin serb. “Rënia e mbështetjes nuk ndodhi brenda natës dhe nuk mund të përmbyset menjëherë, por mesazhet e qarta nga BE-ja mund ta ndryshojnë këtë trend,” tha Selaković.

Sa i përket temave të debatueshme, ajo theksoi se “minierat e litiumit dhe njohja e pavarësisë së Kosovës nuk janë kushte për anëtarësimin e Serbisë në BE”, duke shtuar se vendimet për projekte si Rio Tinto varen vetëm nga institucionet dhe qytetarët e Serbisë.

Për dialogun me Kosovën, Selaković tha se procesi është bllokuar për shkak të mungesës së vullnetit nga të dyja palët dhe mungesës së interesit nga faktorët ndërkombëtarë. “Qëllimi është normalizimi i marrëdhënieve, jo domosdoshmërisht njohja e Kosovës nga Serbia,” theksoi ajo.

Në përfundim, ajo theksoi se Serbia duhet të përmbushë angazhimet e saj për reforma dhe të harmonizojë politikën e jashtme me atë të BE-së, përfshirë vendosjen e sanksioneve ndaj Rusisë. “Një hap i tillë do të ndryshonte në mënyrë drastike qëndrimin e Evropës ndaj qeverisë aktuale, por do të kërkonte marrjen e përgjegjësisë dhe përballjen me pasojat politike,” përfundoi Selaković.

Intervista u realizua në kuadër të një projekti të bashkëfinancuar nga Ministria e Informacionit dhe Telekomunikacionit. Qëndrimet e shprehura nuk përfaqësojnë domosdoshmërisht qëndrimet e këtij institucioni.