Mbrojtja në gjykimin e katërshes së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Jakup Krasniqit dhe Rexhep Selimit, sot fillon dëshminë në Dhomat e Specializuara në Hagë.

Dëshmitari i parë i thirrur nga mbrojtja e ish presidentit Thaçi është ish ndihmësi i sekretarit amerikan të Shtetit, James Rubin.

Rubin i cili sot dëshmon në mbrojtje të katërshes së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, ishte ndihmëssekretar i shtetit për çështjet publike dhe zëdhënës zyrtar gjatë administratës së Bill Clinton dhe sekretarit të shtetit Madeleine Albright. Ai ishte një nga figurat kyçe të politikës së jashtme të ShBA-së në fund të viteve ’90.

Ai luajti një rol të rëndësishëm në komunikimin e politikës amerikane gjatë luftës së Kosovës dhe ndërhyrjes së NATO-s në 1999.

Rubin ka vizituar shpesh rajonin dhe ka qenë një përkrahës i zgjidhjeve diplomatike për krizën në Kosovë dhe stabilitetin në rajon. Ka mbrojtur publikisht ndërhyrjen e NATO-s si të domosdoshme për ndalimin e spastrimit etnik nga regjimi i Sllobodan Millosheviqit.

Kujtojmë se javën e kaluar ai tha se ka shumë për të treguar mbi atë periudhë, ndërsa në një intervistë më 11 prill 2023, Rubin kishte deklaruar se “UÇK-ja luajti rol vendimtar në marrëveshjet që u nënshkruan nga krerët e saj dhe në çmilitarizimin e premtuar prej tyre”.

Dëshmia e James Rubin në mbrojtje të Thaçit dhe të tjerëve në Hagë

Sot në Dhomat e Specializuara në Hagë ka nisur një fazë e re e gjykimit ndaj katër ish-drejtuesve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës – Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Jakup Krasniqit dhe Rexhep Selimit. Mbrojtja e ish-presidentit Hashim Thaçi ka filluar paraqitjen e dëshmive të saj, me dëshmitarin e parë: ish-ndihmësin e Sekretares amerikane të Shtetit, James Rubin.

Kush është James Rubin?

James Rubin ishte ndihmëssekretar i Shtetit për çështjet publike dhe zëdhënës gjatë administratës së presidentit Bill Clinton dhe Sekretares së Shtetit, Madeleine Albright. Ai është një nga figurat kyçe të diplomacisë amerikane të fundviteve '90, i përfshirë ngushtësisht në zhvillimet që çuan në ndërhyrjen e NATO-s në Kosovë në vitin 1999.

Rubin ka qenë një nga zërat më të fortë në mbështetje të ndërhyrjes për të ndalur spastrimin etnik të shqiptarëve të Kosovës nga regjimi i Sllobodan Millosheviqit.

Krasniqi kërkoi dërgimin e trupave tokësore

Rubin zbuloi një moment të ndjeshëm gjatë luftës në vitin 1999, kur Jakup Krasniqi i kishte kërkuar SHBA-së të dërgonte trupa tokësore në Kosovë.

“Ishte një moment i dhimbshëm. Ne nuk ishim të gatshëm për këtë, por ai ishte thellësisht i shqetësuar për popullin e tij. Ne e kuptuam këtë.”

Serbët u përpoqën të fajësonin UÇK-në

Rubin theksoi se gjatë luftës, Qeveria serbe vazhdimisht përpiqej të fajësonte UÇK-në për dhunën dhe masakrat, ndërkohë që sipas tij, ata ishin të përfshirë në fshehjen e provave të krimeve.

“Kjo ishte një taktikë që e kishim parë më parë edhe në Bosnjë.”

Nuk kishte prova që UÇK-ja donte të vriste civilë

Rubin deklaroi para trupit gjykues se nuk kishte parë asnjë provë që drejtuesit e UÇK-së – përfshirë Thaçin, Krasniqin, apo të tjerët – kishin urdhëruar ose dëshiruar vrasjen apo ekzekutimin e civilëve.

“Ne nuk kemi parë prova që këta drejtues donin të kryenin krime.”

Thaçi – fytyra politike, jo komandues i UÇK-së

Rubin përshkroi Hashim Thaçin si një figurë të re politike, pa autoritet të plotë në strukturën komanduese të UÇK-së.

“Ai ishte fytyra politike e UÇK-së, por vendimet vinin nga komandantët e zonave. Kam parë me sytë e mi se si i jepnin urdhra Thaçit.”

Roli i SHBA-së dhe Albright-it

Rubin tha se Albright kishte kërkuar nga Thaçi dhe të tjerët që të tregonin tolerancë dhe të ishin të përgjegjshëm në rast të dhunës pas ndërhyrjes së KFOR-it.

“Qëllimi ishte ndëshkimi i individëve përgjegjës, jo fajësimi kolektiv.”

Pavarësia e Kosovës – mbështetje diskrete

Rubin zbuloi se ndërkombëtarët, përfshirë SHBA-në dhe Britaninë e Madhe, në thelb e mbështesnin pavarësinë e Kosovës, por kjo nuk u komunikua zyrtarisht për shkak të rrethanave politike të kohës.

“U thoshim që të punonin për paqen – nëse e bënin këtë, pavarësia do të vinte.”

Thaçi i frikësuar se do quhej tradhtar në Rambuje

Rubin përshkroi një moment kritik në Rambuje kur Thaçi refuzoi nënshkrimin e marrëveshjes, pasi ajo nuk përfshinte fjalën “pavarësi”.

“Thaçi na tha: Pa fjalën ‘pavarësi’, do të më quajnë tradhtar.”

Fati i 1 milion kosovarëve – momenti më i vështirë i jetës

Rubin përmendi se presioni mbi diplomacinë amerikane ishte jashtëzakonisht i madh në atë kohë.

“Ishte situata më e rëndë që kam përjetuar – ishin në lojë jetët e mbi 1 milion shqiptarëve të Kosovës.”

Rubin për Thaçin: Ai nuk rrezikonte mbështetjen e Amerikës

Rubin e përshkroi Thaçin si dikë që e kishte të qartë se mbështetja amerikane ishte jetike dhe vepronte për të mos e rrezikuar atë.

“Asnjëherë nuk e kam parë që të rrezikonte marrëdhënien me SHBA-në.”

Rubin tregoi se ishte dërguar në Kosovë me kërkesë të Albright për të ndihmuar në zbatimin e marrëveshjes së demilitarizimit pas përfundimit të luftës.

Ai tha se qëndronte në Shkup dhe çdo ditë dërgohej në malet e Kosovës për të takuar Thaçin dhe komandantët.

Thaçi, sipas tij, komunikonte më shumë përmes gjuhës së trupit, pasi nuk fliste anglisht në atë kohë.

Albright i kishte thënë Rubin: “Ti je Gary Adams-i i Kosovës”, duke e krahasuar me politikanin irlandez që kishte ndihmuar në paqen në Irlandën e Veriut.

Konkluzionet e dëshmisë:

James Rubin dha një dëshmi mbrojtëse të fuqishme në favor të Thaçit dhe të tjerëve, duke e paraqitur UÇK-në si një forcë që kërkonte çlirimin dhe shpëtimin e popullit të vet nga masakra dhe shtypja.

Thaçi dhe bashkëpunëtorët e tij, sipas Rubin, nuk ishin as komandantë të drejtpërdrejtë të strukturave ushtarake, as ideatorë të ndonjë krimi.

Përkundrazi, ishin partnerë politikë që përpiqeshin të gjenin rrugë për paqe dhe bashkëpunim me Perëndimin.

Çfarë pritet më tej?

Dëshmia e James Rubin shënon një moment të rëndësishëm në mbrojtjen e Thaçit dhe të tjerëve, pasi vjen nga një zyrtar amerikan me rol kyç në politikën ndërkombëtare gjatë luftës së Kosovës.

Seanca pritet të vazhdojë me dëshmitarë të tjerë të mbrojtjes, ndërkohë që procesi në Hagë do të mbetet një nga më të ndjekurit në historinë e pasluftës së Kosovës.