3 arsye pse Europa nuk mund të ndalet së djersituri këtë javë

Evropa Perëndimore po përvëlohet nga një tjetër valë brutale e të nxehtit këtë javë, një paralajmërues i asaj që ngrohja globale e rezervon kontinentit — edhe pse ndryshimi i klimës rrëshqet gjithnjë e më poshtë në listën e prioriteteve politike.

Meteorologët thonë se temperaturat në ditët në vijim do të thyejnë rekorde për muajin qershor në disa vende. Franca po përgatitet për temperatura deri në 43 gradë Celsius. Spanja mund të shënojë deri në 45 gradë Celsius. Temperaturat në pjesë të Mbretërisë së Bashkuar, Gjermanisë dhe Italisë mund të arrijnë 40 gradë Celsius - dhe e gjithë kjo para kulmit të verës.

Në Belgjikë, ku temperaturat mund të arrijnë 37 gradë Celsius, parashikuesi kryesor i zyrës kombëtare meteorologjike tha se kjo mund të bëhet "java më e nxehtë e regjistruar.

Netët do të jenë gjithashtu jashtëzakonisht të nxehta dhe nuk do të bien nën 25 gradë Celsius, në shumë pjesë të Evropës Perëndimore më vonë këtë javë. Mungesa e një pushimi përkeqëson të ashtuquajturin stres nga nxehtësia - nxehtësia që grumbullohet në trup - duke çuar në sëmundje dhe madje edhe vdekje, veçanërisht në mesin e popullatave të cenueshme siç janë të moshuarit. Rreth 200,000 njerëz në të gjithë BE-në kanë vdekur nga shkaqe të lidhura me nxehtësinë në katër vitet e fundit. 

Për evropianët që pyesin veten se ku të tregojnë me gisht, ja pse po djersitni në shtëpitë dhe vendet e punës këtë javë. 

1. Lëndët djegëse fosile

Po, valët e të nxehtit kanë qenë pjesë e verave të Hemisferës Veriore që nga kohërat e lashta. Por temperaturat globale janë rritur me 1.4 gradë Celsius, që kur njerëzit filluan të djegin lëndë djegëse fosile për të furnizuar me energji fabrikat, makinat dhe ndërtesat, duke çliruar gazra serrë që ngrohin planetin. 

Si rezultat, ne kemi ngritur nivelin bazë për motin e verës. Shkencëtarët bien dakord se çdo valë e nxehtësisë që ndodh tani, është më e nxehtë dhe ka më shumë gjasa të ndodhë si rezultat i ndryshimeve klimatike. 

Ndryshimi i klimës mund të mos ketë shkaktuar kupolën e nxehtësisë - një model moti që bllokon ajrin e ngrohtë për periudha të gjata kohore - që është vendosur mbi Evropën Perëndimore këtë javë, tha Mireia Ginesta, një bashkëpunëtore kërkimore në analizën e dëmeve klimatike në Universitetin e Oksfordit. 

“Por kjo rrit temperaturën e sfondit mbi të cilën funksionojnë sistemet e motit”, shtoi ajo. “Në një klimë më të freskët, kjo valë e nxehtësisë do të kishte qenë më pak intensive.”

Evropa është gjithashtu kontinenti që po ngrohet më shpejt në botë për shkak të një kombinimi faktorësh , duke përfshirë afërsinë e saj relative me Arktikun dhe ndryshimet në modelet rajonale të motit.

Dhe me çdo pjesë të gradës që planeti ngrohet, nxehtësia do të përkeqësohet; shkencëtarët thonë se nëse ngrohja globale arrin rreth 3 gradë Celsius nga kohërat paraindustriale, numri i vdekjeve nga nxehtësia në Evropë do të dyfishohet ose trefishohet krahasuar me 1.5 gradë Celsius.

2. Infrastrukturë e dobët 

Por temperaturat e jashtme janë vetëm një pjesë e problemit. Evropianët kalojnë rreth 90 përqind të kohës së tyre brenda — në shtëpi, dyqane, trena, shkolla dhe vende pune. 

Në pjesën më të madhe të Evropës, dhe veçanërisht në rajonet veriore, ndërtesat janë projektuar për ta mbajtur nxehtësinë brenda, jo jashtë. Edhe tani, shumë shtëpi të reja ndërtohen për t'i bërë ballë temperaturave të dimrit, jo motit gjithnjë e më të nxehtë të verës. Në Mbretërinë e Bashkuar, 92 përqind e shtëpive ka të ngjarë të mbinxehen deri në vitin 2050, sipas komitetit të ndryshimeve klimatike të vendit. 

Për më tepër, ndërsa një numër gjithnjë e në rritje i shtëpive evropiane kanë ajër të kondicionuar, ky është ende një gjë e rrallë: Vetëm rreth një e pesta e familjeve në kontinent kanë ajër të kondicionuar të instaluar. Edhe nëse e kanë, mund të mos jenë në gjendje ta ndezin: Më shumë se një e treta e evropianëve thonë se nuk kanë mundësi t’i mbajnë shtëpitë e tyre mjaftueshëm të ftohta, duke u rritur në dy të tretat midis njerëzve që përpiqen të sigurojnë jetesën. 

Zyrat, shkollat, trenat dhe transporti publik në shumë qytete gjithashtu nuk kanë ajër të kondicionuar të mjaftueshëm. Në Francë, nxehtësia - dhe mungesa e teknologjisë së ftohjes -  detyroi mbylljen e më shumë se 800 shkollave këtë javë. Në Belgjikë, një e pesta e të gjithë trenave nuk kanë fare ajër të kondicionuar, duke bërë që kompania kombëtare hekurudhore të anulojë shërbimet në orën e pikut. 

Ndërkohë që disa bashki kanë filluar të ofrojnë hapësira ftohjeje gjatë valëve të të nxehtit — duke i vënë në dispozicion publikut dhoma me ajër të kondicionuar — iniciativa të tilla janë të rralla dhe të disponueshme vetëm gjatë orëve të ditës, jo gjatë netëve përvëluese. 

3. Politikanët e shpërqendruar

Qeveritë mund të miratojnë shumë masa si për të ulur emetimet që ngrohin planetin, ashtu edhe për të mbrojtur qytetarët, infrastrukturën dhe ekonomitë nga moti ekstrem. Por, ndërsa nxehtësia e përkeqësuar e kaplon Evropën vit pas viti, ndryshimet klimatike po bien poshtë listës së prioriteteve politike në të gjithë kontinentin. 

Ndërsa planet e Bashkimit Evropian për të frenuar emetimet renditen ndër më ambiciozet në botë, qeveritë i kanë kushtuar më shumë rëndësi ringjalljes industriale vitet e fundit dhe kanë shkurtuar politikat klimatike, të cilat shihen si dëmtuese për ambiciet ekonomike të bllokut. Emetimet e BE-së vitin e kaluar në fakt u rritën pak, duke treguar një ngecje në uljen e ndotjes. 

Konsensusi ndërpartiak në Mbretërinë e Bashkuar për luftën kundër ndryshimeve klimatike është shkatërruar, megjithëse qeveria laburiste i ka rezistuar thirrjeve për të rritur shpimet për lëndë djegëse fosile në Detin e Veriut. Nëse ky qëndrim do t'i mbijetojë largimit të kryeministrit Keir Starmer, mbetet e paqartë. 

Megjithatë, si në BE ashtu edhe në Mbretërinë e Bashkuar, planet për t'u përgatitur për pasojat e pashmangshme të ndryshimeve klimatike - siç është nxehtësia - mbeten shumë prapa përpjekjeve për uljen e emetimeve. 

Agjencia Evropiane e Mjedisit thotë se blloku me 27 vende dhe qeveritë e tij nuk po i mbrojnë njerëzit e tyre nga temperaturat ekstreme, duke e vlerësuar kërcënimin e stresit nga nxehtësia për popullsinë e përgjithshme si kritik në këtë dekadë dhe "katastrofik" nga mesi i shekullit e tutje.

Komiteti i Mbretërisë së Bashkuar për ndryshimet klimatike i ka përshkruar gjithashtu përpjekjet e Britanisë si të pamjaftueshme, dhe të martën, grupi i ekspertëve të Aleancës së Gjelbër paralajmëroi se britanikët po “paguajnë çmimin” për dështimin e qeverisë së tyre për ta përshtatur vendin me temperaturat në rritje të verës.

“Tani për tani, fëmijët po përpiqen të përfundojnë provimet në klasat përvëluese dhe të moshuarit po përballojnë shtëpitë dhe institucionet e kujdesit të nxehta në mënyrë të rrezikshme, pa shumë lehtësim”, tha Friederike Otto, një profesoreshë e shkencës së klimës në Imperial College London. 

“Kjo vapë nuk është një shqetësim, është një kërcënim në rritje për shëndetin publik”, shtoi ajo. “Çdo valë vape vë jetë në rrezik dhe ka kohë që e trajtojmë me urgjencën që kërkon.”/ Politico.