Ndotja e reduktuar e ajrit po i bën retë të reflektojnë më pak dritë dielli

Me afrimin e dimrit në Hemisferën Veriore, ditët e ftohta dhe me re po rikthehen. Retë janë thelbësore për klimën: ato sjellin reshje, por gjithashtu reflektojnë dritën e diellit para se të arrijë në sipërfaqen e Tokës. Megjithatë, mes viteve 2003 dhe 2022, retë mbi Atlantikun e Veriut dhe Paqësorin Verilindor janë bërë më pak reflektuese, duke lejuar më shumë rrezatim diellor të ngrohë sipërfaqen e oqeanit dhe të rrisë temperaturat.

Hulumtimi ynë tregon se përpjekjet globale për të përmirësuar cilësinë e ajrit, megjithëse shpëtojnë jetë, kanë përshpejtuar pa dashje ngrohjen globale duke ndryshuar sjelljen e reve. Reduktimi i ndotjes grimcore ka ulur efektin ftohës të tyre, duke çuar në ngrohje më të shpejtë.

Analiza e dy dekadave të të dhënave satelitore tregoi se retë e ulëta në Hemisferën Veriore janë zbehur ndjeshëm që nga viti 2003. Reflektiviteti i reve në Atlantikun e Veriut dhe Paqësorin Verilindor ka rënë me gati 3% për dekadë, ndërsa temperaturat e sipërfaqes së detit janë rritur me rreth 0.4°C, duke intensifikuar valët e nxehtësisë detare që dëmtojnë ekosistemet dhe industrinë e peshkimit.

Shkaku kryesor është reduktimi i aerosoleve, grimca të vogla që shërbejnë si bërthama për formimin e pikave të reve. Më pak aerosole nënkupton pika më të mëdha, më pak reflektuese dhe me jetëgjatësi më të shkurtër, që rezultojnë në re më të errëta. Kjo dobëson efektin ftohës natyror të reve. Procesi lidhet me efektin Twomey (më pak reflektim) dhe efektin Albrecht (jetë më e shkurtër e reve).

Rënia globale e emetimeve të dyoksidit të squfurit, burimi kryesor i aerosoleve sulfatike, ka qenë e madhe, sidomos në Kinë, SHBA dhe Europë. Kjo ka ulur ndjeshëm përqendrimin e pikave të reve në zonat ku ato janë zbehur më shumë.

Nga 24 modele të sistemeve klimatike, shumica nënvlerësojnë shkallën e ndryshimeve të vërejtura në re. Analiza jonë tregon se rënia e aerosoleve shpjegon 69% të humbjes së reflektivitetit të reve, ndërsa ngrohja e përgjithshme shpjegon 31%. Zbehja e reve në këto zona ka shtuar rreth 0.15 W/m² energji shtesë në ekuilibrin global për dekadë, gati gjysma e efektit të CO₂.

Ky zbulim paraqet një sfidë politike: ajri më i pastër është i mirë për shëndetin, por gjithashtu heq “mburojën ftohëse” të grimcave që kanë maskuar një pjesë të ngrohjes së gazrave serrë. Ndërkohë, satelitët që monitorojnë retë janë drejt përfundimit të misionit në 2026, duke e bërë vëzhgimin e vazhdueshëm edhe më të domosdoshëm.

Zgjidhja e këtij paradoksi kërkon politika të integruara të cilësisë së ajrit dhe klimës, si dhe reduktim më të shpejtë të gazrave serrë, mënyra e vetme e qëndrueshme për të ftohur planetin./The Conversation - Syri.net