Evropa duhet të përpiqet për objektiva më të guximshme të energjisë së rinovueshme për të mbrojtur klimën, pavarësisht përparimit rekord botëror.

Këtë vit, prodhimi botëror i energjisë diellore dhe të erës tejkaloi kërkesën për energji elektrike, ndërsa energjitë e rinovueshme të kombinuara gjeneruan më shumë energji sesa qymyri për herë të parë në histori.

Sipas organizatës thinktank Ember, prodhimi global i energjisë diellore u rrit me 31 për qind në gjysmën e parë të vitit 2025, me prodhimin e energjisë nga era që u rrit gjithashtu me 7.7 për qind. Në të njëjtën kohë, prodhimi total i karburanteve fosile ra pak, me më pak se një për qind.

Megjithatë, një raport i ri nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë së Rinovueshme (IRENA), Presidenca Braziliane e COP30 dhe Aleanca Globale e Energjive të Rinovueshme (GRA), ka paralajmëruar se bota ende po mbetet prapa në objektivat e saj për energjinë e rinovueshme dhe efikasitetin. Grupet tani po u bëjnë thirrje të gjitha kombeve - përfshirë BE-në - të "lëvizin më shpejt".

'Duhet të bëjmë një hap përpara'

I zbuluar gjatë një eventi para-COP30, raporti zbuloi se shtimet globale të kapacitetit të energjisë së rinovueshme arritën në 582 GW vitin e kaluar, duke shënuar një normë rritjeje vjetore prej 15.1 përqind krahasuar me normën e rritjes prej 14.4 përqind të vitit 2023.

Ndërsa ky trend është pozitiv, për të qëndruar në rrugën e duhur për objektivin e Konsensusit të COP28 të Emirateve të Bashkuara Arabe për trefishimin e burimeve të rinovueshme në 11.2 TW deri në vitin 2030, një sasi marramendëse prej 1,122 GW kapaciteti të rinovueshëm duhet të shtohet çdo vit nga viti 2025 e tutje.

Nëse rritja e kapacitetit e vërejtur në vitin 2024 vazhdon me të njëjtin ritëm gjatë pjesës tjetër të dekadës, vetëm 10.3 TW kapacitet i energjisë së rinovueshme do të instalohet deri në vitin 2030.

Sekretari i Përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara, António Guterres, e përshëndeti revolucionin e energjisë së pastër si “të pandalshëm”, por argumentoi se bota duhet të “përparojë, të shkallëzohet dhe të përshpejtojë” tranzicionin energjetik.

“Energjitë e rinovueshme përdoren më shpejt dhe më lirë se lëndët djegëse fosile, duke nxitur rritjen, vendet e punës dhe energjinë e përballueshme”, shton ai. “Por dritarja për të mbajtur kufirin prej 1.5℃ brenda mundësive po mbyllet me shpejtësi.”

Energjia e rinovueshme: Ku qëndron BE-ja?

BE - ja shtoi 72.3 GW kapacitet të ri të energjisë së rinovueshme në vitin 2024, duke e çuar totalin e instaluar në 702.6 GW.

Ndërsa kjo shënon një rritje prej pak më shumë se 11 përqind krahasuar me vitin 2023, kapaciteti i energjisë së rinovueshme duhet të arrijë në 1,247 GW deri në vitin 2030 sipas skenarit 1.5℃.

“Kjo do ta rriste pjesën e burimeve të rinovueshme në kapacitetin total të instaluar në 79%, nga rreth 60% në vitin 2024”, thuhet në raport.

Ekspertët thonë se rritja do të nxitet nga energjia diellore - burimi më i lirë i energjisë në botë - dhe era, të cilat së bashku pritet të kontribuojnë 57 përqind të prodhimit të përgjithshëm deri në vitin 2030.

Të dhënat nga Eurostat zbuluan së fundmi se qershori i vitit 2025 ishte muaji i parë në histori ku energjia diellore ishte burimi kryesor i energjisë elektrike të gjeneruar në BE , duke përbërë 22 përqind të përzierjes së energjisë.

'Duhet të bëjmë një hap përpara'

Gjetjet e raportit kërkojnë që objektivat e energjisë së rinovueshme të integrohen në planet kombëtare për klimën përpara COP30, si dhe investime më të mëdha në rrjet dhe zinxhirët e furnizimit.

Francesco La Camera, Drejtor i Përgjithshëm i IRENA-s, Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë së Rinovueshme, e mirëpriti nxitjen e fundit, por paralajmëroi se vetëm të dhënat nuk do ta mbajnë gjallë angazhimin ndaj Marrëveshjes së Parisit.

“Energjitë e rinovueshme nuk janë vetëm zgjidhja më efektive nga ana e kostos për klimën, ato janë mundësia më e madhe ekonomike e kohës sonë”, shton ai.

“Duke rritur objektivat, duke mobilizuar financat dhe duke thelluar bashkëpunimin, ekonomitë e mëdha mund të udhëheqin tranzicionin energjetik dhe ta bëjnë COP30 një moment historik.”/ Euronews.