Më shumë se 90% e projekteve të reja të energjisë së rinovueshme tani janë më të lira se lëndët djegëse fosile

Kalimi global në energjinë e rinovueshme ka kaluar një "pikë kthese pozitive", sipas dy raporteve të Kombeve të Bashkuara të publikuara të martën.

Energjia diellore dhe e erës tani janë pothuajse gjithmonë opsioni më pak i kushtueshëm dhe më i shpejtë për gjenerimin e energjisë së re, sipas OKB-së.

Në vitin 2024, të dhënat tregojnë se shtesat në kapacitetin global të energjisë së rinovueshme arritën në 582 gigavat - një rritje prej gati 20% nga viti 2023 dhe zgjerimi më i lartë vjetor që nga fillimi i regjistrimeve.

Pothuajse i gjithë kapaciteti i ri i energjisë i ndërtuar në të gjithë botën erdhi nga burimet e rinovueshme, dhe pothuajse çdo kontinent në Tokë shtoi më shumë kapacitet të burimeve të rinovueshme sesa lëndë djegëse fosile vitin e kaluar.

Pothuajse tre të katërtat e rritjes së energjisë elektrike të gjeneruar në mbarë botën erdhi nga era, dielli dhe burime të tjera të gjelbra, sipas raportit të OKB-së, të quajtur “Shfrytëzimi i Momentit të Mundësisë”, ku të përfshira ishin shumë agjenci.

Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, Antonio Guterres, tha se kjo tregon “sa larg kemi arritur në dekadën që kur Marrëveshja e Parisit shkaktoi një revolucion të energjisë së pastër”.

Analiza të mëtejshme nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë së Rinovueshme (IRENA) mbështesin raportin e OKB-së, duke treguar se mbi 90 përqind e burimeve të reja të rinovueshme në të gjithë botën prodhuan energji elektrike me një çmim më të ulët se alternativa më e lirë e karburantit fosil.

'Ndiqni paratë' për të parë revolucionin e burimeve të rinovueshme

Guterres tha në një fjalim të martën, duke zbuluar dy raportet, se bota është "në prag të një epoke të re" për energjinë.

“Lëndët djegëse fosile po mbarojnë dhe dielli po lind në një epokë të energjisë së pastër. Thjesht ndiqni paratë”, shtoi ai.

"Tashmë, emetimet e karbonit të kursyera nga energjia diellore dhe e erës në nivel global janë pothuajse ekuivalente me atë që prodhon i gjithë Bashkimi Evropian në një vit."

Rreth 2 trilionë dollarë (1.7 trilionë euro) shkuan në energji të pastër vitin e kaluar - 800 miliardë dollarë (685 miliardë euro) më shumë se lëndët djegëse fosile dhe mbi 70% më shumë në 10 vjet.

Të dhënat e reja të publikuara nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë së Rinovueshme (IRENA) të martën tregojnë se era, dielli dhe hidrocentralet e reja, ishin tre nga burimet më të lira të energjisë elektrike vitin e kaluar.

Energjia diellore tani është 41 për qind më e lirë se lëndët djegëse fosile. Jo shumë kohë më parë, kushtonte katër herë më shumë. Energjia e erës në det të hapur tani është gjithashtu 53 për qind më e lirë dhe është burimi më i përballueshëm i energjisë së re të rinovueshme.

Për dekada të tëra, emetimet dhe rritja ekonomike u rritën së bashku, shtoi Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së. Tani, në shumë ekonomi të përparuara, emetimet kanë arritur kulmin, por rritja vazhdon.

Vetëm në vitin 2023, sektorët e energjisë së pastër nxitën 10 përqind të rritjes së PBB-së globale dhe gati 33 përqind të rritjes në Evropë.

Rritja e tensioneve gjeopolitike, tarifave dhe pengesave materiale

Drejtori i Përgjithshëm i IRENA-s, Francesco La Camera, thotë se ky përparim nuk është i garantuar megjithatë.

“Rritja e tensioneve gjeopolitike, tarifat tregtare dhe kufizimet e furnizimit me materiale kërcënojnë të ngadalësojnë vrullin dhe të rrisin kostot.”

Edhe pse kostot për burimet e rinovueshme pritet të vazhdojnë të ulen ndërsa teknologjia përparon dhe zinxhirët e furnizimit forcohen, ndryshimet gjeopolitike, duke përfshirë tarifat tregtare, pengesat në lëndët e para dhe dinamikën në zhvillim të prodhimit, veçanërisht në Kinë, paraqesin rreziqe që mund të rrisin përkohësisht kostot.

Në Evropë, kostot më të larta ka të ngjarë të vazhdojnë për shkak të sfidave strukturore, si vonesat në lejet për projekte të reja dhe kapaciteti i kufizuar i rrjetit.

Guterres theksoi gjithashtu se lëndët djegëse fosile ende marrin pothuajse nëntë herë më shumë subvencione qeveritare për konsum sesa burimet e rinovueshme.

«Vendet që mbështeten te lëndët djegëse fosile nuk po i mbrojnë ekonomitë e tyre, ato po i sabotojnë ato», tha ai.

La Camera shton se për të mbrojtur përfitimet e tranzicionit të energjisë së rinovueshme, bota duhet të forcojë bashkëpunimin ndërkombëtar, të sigurojë zinxhirë furnizimi të hapur dhe elastikë, dhe të krijojë korniza të qëndrueshme për politika dhe investime, veçanërisht në Jugun Global.

“Kalimi në burime të rinovueshme është i pakthyeshëm, por ritmi dhe drejtësia e tij varen nga zgjedhjet që bëjmë sot.”/ Euronews.