Kush ishte Thekla, luftëtarja e bishave, dhe shenjtorja që u përball me luan?

Bibla është e mbushur me gra të guximshme dhe të forta.

Debora, gjykatësja që udhëhoqi një luftë për të mbrojtur popullin e saj. Ruthi, e veja që me zgjuarsi bind një burrë të martohet me të për të vazhduar trashëgiminë e vjehrrës së saj, Naomit. Esteri, e cila përballet me guxim me një politikan të lig, Hamanin, për të shpëtuar popullin hebre nga vdekja. Judita, që i pret kokën një gjenerali armik për të shpëtuar komunitetin e saj.

Historitë e këtyre grave të sigurta në vetvete gjenden në Biblën Hebraike, tekstin e shenjtë të judaizmit, që përbën edhe gjysmën e Biblës së krishterë. Por kur vjen puna te Dhiata e Re, ku janë "gratë udhëheqëse" të krishterimit?

Edhe pse përmenden disa gra të rëndësishme, si Maria, nëna e Jezusit, dhe Maria Magdalena, që zbulon varrin e tij bosh, asnjë grua nuk është protagoniste e një libri të vetin në këtë pjesë të Biblës. Për këtë arsye, duhet të shikojmë te apokrifët e krishterë: tekste që nuk përfshihen në Dhiatën e Re, por u shkruan nga të krishterët e hershëm. Një nga gratë më të shquara në këto shkrime është Thekla, e nderuar për këmbënguljen, guximin dhe ndikimin e saj.

Thekla shfaqet shpesh në kërkimin dhe mësimdhënien time, që fokusohen te gjinia dhe letërsia e hershme e krishterë. Historia e saj është e paharrueshme jo vetëm për mrekullitë dramatike, por edhe për këmbënguljen e saj si grua që ndjente thirrjen për të predikuar, mësuar dhe pagëzuar.

Përballë zjarrit dhe fokave

Historia e Theklës tregohet në një tekst të shekullit të dytë me titull Veprat e Theklës ose Veprat e Palit dhe Theklës. Ajo fillon kur apostulli Pal, që përhapi mesazhin e Jezusit më shumë se çdo ndjekës tjetër në krishterimin e hershëm, viziton qytetin Ikonium, në Turqinë e sotme. Mësimet e Palit theksojnë beqarinë dhe ai bekon trupat e virgjëreshave, duke thënë se janë të pëlqyeshëm për Zotin.

Thekla dëgjon me vëmendje nga dritarja e shtëpisë së saj. Ajo magjepset aq shumë nga zëri i Palit, sa refuzon të lëvizë, të hajë apo të pijë për tri ditë e tri net. Edhe pse është e fejuar, ajo dëshiron të mbetet e pastër, si virgjëreshat që lavdëron Pali. Nëna dhe i fejuari shqetësohen dhe bindin udhëheqësit e qytetit ta arrestojnë Palin.

Thekla hyn në burg duke dhënë byzylykët e saj dhe ulet pranë Palit, duke puthur zinxhirët e tij. Gjatë gjyqit, ajo pyetet por refuzon të përgjigjet. Nëna e saj kërkon që ajo të digjet, për shkak se nuk pranon të martohet. Thekla zhvishet dhe vendoset mbi turrën e druve, por flakët nuk e prekin. Një stuhi e mrekullueshme shpërthen, zjarri shuhet dhe Thekla shpëton.

Më pas, ajo pret flokët dhe vishet si burrë për të ndjekur Palin fshehurazi. Ajo i kërkon Palit ta pagëzojë, por ai i kërkon durim dhe e çon në qytetin Antioki.

Bukuria e Theklës tërheq vëmendje të padëshiruar. Një burrë me emrin Aleksandër bie menjëherë në dashuri me të. Në vend që ta mbrojë, Pali mohon se e njeh dhe Aleksandri përpiqet ta përdhunojë. Thekla e poshtëron duke ia shqyer rrobën dhe duke ia hequr kurorën nga koka. Aleksandri e çon te guvernatori i Antiokisë, i cili e dënon të përballet me bishat në arenë.

Skena është e frikshme. Thekla zhvishet dhe hidhet në arenë, ku e presin luanë dhe arinj. Por një luaneshë afrohet, shtrihet te këmbët e saj dhe e mbron nga kafshët e tjera.

Në mes të këtij rreziku, Thekla ngrihet, shtrin duart dhe lutet. Kur hap sytë, sheh një pellg me foka vrasëse dhe hidhet brenda për t'u pagëzuar vetë. Menjëherë bie një rrufe dhe fokët vriten.

Guvernatori më në fund e liron Theklën dhe i jep rroba. Ajo shkon menjëherë te Pali, i cili më në fund e bekon dhe e dërgon të mësojë ungjillin.

Gratë që predikojnë

Shumë të krishterë në botën e lashtë e shihnin Theklën si frymëzim dhe shembull udhëheqjeje. Por jo të gjithë ishin dakord me gratë që mësonin dhe predikonin, përfshirë edhe Tertulianin, një figurë kishtare e shekullit të dytë. Ai i dekurajoi të krishterët ta lexonin Veprat e Theklës dhe pretendoi se ishte një falsifikim, sepse nuk besonte se Pali, i cili kishte shkruar se gratë duhet të heshtin në kishë, do të mbështeste të drejtën e një gruaje për të mësuar dhe pagëzuar.

Këto paralajmërime tregojnë debatet rreth udhëheqjes së grave dhe sugjerojnë se disa gra e përdornin shembullin e Theklës për të justifikuar predikimin.

Më vonë, të krishterët e kujtuan Theklën edhe përmes artit. Për shembull, një afresk i shekullit të pestë ose të gjashtë, pranë Efesit, e paraqet Theklën bashkë me nënën e saj dhe Palin. Ajo shihet duke vështruar nga dritarja, ashtu si përshkruhet në fillim të historisë së saj.

Në Egjipt u gjet edhe një pjatë e rrumbullakët e gdhendur që tregon Theklën me luanët te këmbët e saj. Ky imazh i shekullit të pestë tregon se sa larg ishte përhapur historia e qëndresës së saj në arenë.

Sot, Thekla është shenjtorja mbrojtëse e qytetit të Tarragonës në Spanjë, ku katedralja mban emrin e saj dhe figurat e saj zbukurojnë altarin. Çdo vit, me 23 shtator, në ditën e Shën Theklës, qyteti feston me parada, muzikë, valle dhe kulla njerëzore të quajtura "castells". Një relike e krahut të saj bartet nëpër qytet dhe vendoset në katedrale që besimtarët ta shohin dhe të luten për bekime.

Ashtu si Thekla dëgjoi mesazhin e Palit nga dritarja e hapur, edhe sot historia e saj u flet atyre që dëshirojnë të dëgjojnë rrëfimet e grave të guximshme të krishterimit të hershëm.