Narko-kolonializmi: Si i shfrytëzoi Britania indianët për tregtinë e saj të drogës me Kinën

Për rreth një shekull, regjimi kolonial britanik në Indi drejtoi një perandori narkotikësh që u bë burimi i tij i dytë më i madh i të ardhurave pas të ardhurave mbi tokën. Pas tregtisë fitimprurëse të drogës nga britanikët, fshihet historia e errët e shfrytëzimit të miliona fermerëve indianë nga regjimi kolonial për të furnizuar me opium që shitej në Kinë.

Kërkime të fundit hedhin dritë mbi mekanizmat tronditës se si miliona fshatarë indianë u futën në një cikël të varfërisë për të mbështetur interesat tregtare të perandorisë britanike. Nuk bëhej thjesht për kultivimin e një kulture tregu, por për përdorimin e pushtetit shtetëror për të kthyer tërë ekonomitë bujqësore në instrumente të trafikut global të drogës.

Nga tregtia koloniale në perandori narkotikësh

Në fund të shekullit të 18-të, Kompania Britanike e Indive Lindore u shndërrua nga një korporatë tregtare në një qeveri de facto koloniale në Indi. Midis shumë ndërmarrjeve fitimprurëse, opiumi shpejt u bë një nga më të rëndësishmet. Por fitimi i tij nuk buronte nga konkurrenca e tregut apo inovacioni, ai u ndërtua mbi monopol force, borxhi dhe detyrimi bujqësor.

Kompania kishte dy objektiva kryesore: të nxirrte pasuri nga India dhe të hynte në tregun fitimprurës kinez. Ethet britanike për çajin, porcelanin dhe mëndafshin kinez tejkalonin aftësinë e tyre për të ofruar mallra që kinezët dëshironin në këmbim. Kështu, britanikët iu kthyen opiumit, një substancë narkotike e ndaluar në Kinë por gjithnjë e më e kërkuar. India, me fushat pjellore të Gangut dhe fshatarët e saj të varfër, ishte vendi ideal për prodhim masiv.

“Industria shtetërore e opiumit ishte një nga ndërmarrjet më të mëdha në nënkontinent, që prodhonte disa mijë ton drogë çdo vit, një prodhim i ngjashëm me industrinë famëkeqe të opiumit të Afganistanit sot, që furnizon tregun global të heroinës,” shkruan historiani Rolf Bauer në librin e tij The Peasant Production of Opium in Nineteenth-Century India (2019). “Ndryshe nga tregtia e paligjshme në Afganistan, ekonomia koloniale e opiumit në Indi ishte një biznes ligjor, i organizuar dhe promovuar nga shteti. Fitimet nga shitjet e drogës në ankandet e Kalkutës regjistroheshin si të ardhura publike.”

Opiumi i papërpunuar përpunohej në fabrika qeveritare dhe dërgohej në Kinë, ku kontrabandohej dhe shitej përmes një rrjeti tregtarësh britanikë dhe indianë. Edhe pse perandoria kineze përpiqej ta ndalonte, varësia e krijuar garantonte një treg gjithnjë në rritje.

Kur dinastia Qing u përpoq ta shtypte tregtinë në vitet 1830, Britania reagoi jo me diplomaci, por me luftë. Lufta e Parë e Opiumit (1839–42) detyroi Kinën ta legalizonte tregtinë dhe të hapte porte të rëndësishme për tregtarët britanikë. Ajo që nisi si manipulim ekonomik në Indi përfundoi si agresion ushtarak në Kinë.

Monopoli i opiumit dhe kultivimi i detyruar nga shteti

Bauer tregon se prodhimi i opiumit në Indi nuk ishte një çështje e thjeshtë oferte dhe kërkese, por një ekonomi e organizuar nga shteti, ku fermerët detyroheshin të rrisnin një kulturë që as nuk u nevojitej, as nuk u sillte fitim. Në rajone si Bihari dhe Uttar Pradeshi lindor, të gjitha komunitetet bujqësore ishin të lidhura me agjencitë britanike të opiumit.

Çdo vit, fermerët merrnin hua për të mbjellë lulëkuqen e opiumit në një pjesë të tokës së tyre. Këto para nuk ishin opsionale; zyrtarët përdornin presion burokratik, detyrim dhe kërcënime për të siguruar bindjen. Pasi korrja përfundonte, prodhimi mund t’i shitej vetëm qeverisë, me çmime të fiksuara që rrallë mbulonin edhe kostot bazë të kultivimit.

Autoritetet britanike mbanin çmimin e blerjes së opiumit të papërpunuar të ulët dhe të pandryshueshëm, pavarësisht inflacionit apo kostove të rritura të ujitjes, punës apo plehut. Kjo siguronte fitime maksimale për shtetin kolonial, por mbyllte fshatarët në një cikël humbjesh. Meqë të ardhurat e tyre nuk mbulonin borxhet, ata detyroheshin të merrnin hua sërish vitin tjetër, duke vazhduar varësinë nga tregtia e opiumit.

“Edhe nëse marrim të ardhurat më të larta të mundshme dhe kostot më të ulëta të mundshme të kultivimit, duhet të pranojmë se fshatarët e prodhonin opiumin me humbje,” shkruan Bauer.

Opiumi si mjet shfrytëzimi ekonomik

Ajo që Baueri thekson është natyra strukturore e këtij shfrytëzimi. Fermerët indianë nuk merrnin thjesht vendime të këqija apo nuk rritnin një kulturë të pafitueshme nga padija. I gjithë sistemi ishte i ndërtuar për t’u nxjerrë atyre punën dhe vlerën, pa u ofruar asnjë rrugëdalje. Tregtia e opiumit funksiononte si një kartel kolonial droge, me përparësinë shtesë të pushtetit shtetëror. Taksambledhësit, policia dhe zyrtarët civilë punonin të gjithë së bashku për të mbajtur gjallë zinxhirin e furnizimit.

Libri i Bauerit përmend raste të dokumentuara ku fshatarët rrëmbeheshin, u shkatërroheshin të mbjellat ose kërcënoheshin me ndjekje penale dhe burgim nëse refuzonin të kultivonin lulëkuqe. “Ligjet e opiumit u dhanë agjentëve të Departamentit një pushtet ekzekutiv që u mundësonte të thyenin dyert, të kontrollonin shtëpitë dhe të arrestonin njerëz. Edhe pse këto ligje u miratuan kryesisht për të mbrojtur monopolin dhe për të parandaluar shitjen e paligjshme të opiumit, ato gjithashtu u bënë baza ligjore e një sistemi tepër shtrëngues,” shkruan ai.

Për më tepër, kultivimi i opiumit zëvendësonte kulturat ushqimore. Sa më shumë tokë të kthehej në fusha me lulëkuqe, aq më shumë binte siguria ushqimore në zonat rurale. Kjo ishte sidomos shkatërruese në kohë thatësire ose dështimi të të korrave. Këmbëngulja e shtetit kolonial për kuota prodhimi të panegociueshme linte pak hapësirë për autonomi ushqimore apo stabilitet lokal. Uria dhe borxhi shkonin krah për krah.

Kostoja njerëzore e fitimit imperial

Tregtia e opiumit nuk ishte kurrë një treg në kuptimin e shkëmbimit të lirë mes pjesëmarrësve të barabartë. Ajo ishte një sistem shtrëngues që përdorte forcën e shtetit për të gjeneruar varësi jashtë vendit dhe varfëri në vend.

Ajo që e bën edhe më të dënueshme është fakti se ky sistem vazhdoi për më shumë se një shekull, megjithëse administratorët kolonialë dhe politikanët britanikë e dinin mirë shkatërrimin shoqëror që po shkaktonte. Të ardhurat nga opiumi u bënë thelbësore për financimin e shtetit kolonial dhe balancimin e deficitit tregtar britanik. Morali iu nënshtrua domosdoshmërisë fiskale.

Historia e tregtisë britanike të opiumit nuk mund të tregohet vetëm përmes prizmit të diplomacisë ose tregtisë ndërkombëtare. Ajo duhet kuptuar si një strukturë shfrytëzimi sistemik, e rrënjosur në aparatin shtrëngues të perandorisë. Studimi i Bauerit rikthen vëmendjen tek fermerët indianë, ata që mbartën barrën e ambicieve imperialiste dhe vuajtjet e të cilëve financuan si administratën koloniale, ashtu edhe zgjerimin global. Ndërsa historianët vazhdojnë të rivlerësojnë trashëgimitë e kolonializmit, tregtia e opiumit mbetet një kujtesë e zymtë se sa thellë ishte e ngulitur dhuna ekonomike në projektin imperial. / Economic Times - Syri.net