Efekti ‘raketë-pupël’/ Çmimet e naftës bien ndjeshëm: Kur do reflektohet kjo ulje te pompat e shitjes?

Nga Judith Goers, BILD

Donald Trump ka shtypur frenat e emergjencës duke shmangur një përshkallëzim të mëtejshëm në konfliktin me Iranin.

Të paktën për momentin.

Efektet e njoftimit të një armëpushimi dyjavor janë tashmë qartësisht të dukshme në bursa. Ekziston një ndjenjë lehtësimi. Sepse me marrëveshjen, rriten shpresat se bllokada e Ngushticës së Hormuzit do të marrë fund - dhe se çmimet e naftës dhe rrjedhimisht karburantit do të bien ndjeshëm përsëri. Deri të mërkurën në mëngjes rreth orës 7, çmimi për një fuçi (159 litra) naftë bruto Brent të Detit të Veriut kishte rënë tashmë me 13.13 përqind në 94.92 dollarë (81.15 euro).

Çmimi për naftën referuese amerikane ra me 14.53 përqind në 96.54 dollarë. Kjo shkaktoi një rritje në tregjet financiare në Azi, të cilat u hapën të parat pas lajmit të armëpushimit.

Në Tokio, indeksi Nikkei u rrit me më shumë se pesë përqind. DAX gjithashtu fitoi një shifër të fortë prej pesë përqind në fillim të tregtimit, duke arritur në 24,033 pikë.

Por pronarët e anijeve dyshojnë në besueshmërinë e marrëveshjes së armëpushimit. Mbetet për t’u parë se çfarë ndikimi do të ketë marrëveshja në çmimet e karburantit.

Arsyeja: Së sa shpejt do të rrjedhë përsëri nafta, kjo është e paqartë. Jo vetëm kompanitë e transportit detar mbeten skeptike në lidhje me besueshmërinë e premtimit të mullahëve për të rihapur së shpejti Ngushticën e Hormuzit. Më shumë se 800 anije janë ende të bllokuara në Gjirin Persik, duke pritur leje për të kaluar.

Që nga fillimi i luftës, Ngushtica e Hormuzit, përmes së cilës rrjedh afërsisht një e pesta e naftës dhe gazit natyror të lëngshëm në botë, është mbyllur në mënyrë efektive nga ushtria iraniane. Ngushtica midis Gadishullit Arabik dhe Iranit kontrollohet nga Garda Revolucionare Iraniane. Irani ka bombarduar gjithashtu objektet e naftës në disa vende të Gjirit, si dhe anijet cisternë. Këto zhvillime kanë shkaktuar rritjen marramendëse të çmimeve të naftës dhe gazit.

“Flukset globale të transportit detar nuk mund të rifillojnë brenda 24 orëve”, tha Jennifer Parker, një profesoreshë në Institutin e Mbrojtjes dhe Sigurisë në Universitetin e Australisë Perëndimore. “Pronarët e anijeve cisternë, kompanitë e sigurimeve dhe ekuipazhet duhet të besojnë se rreziku në të vërtetë është ulur - jo vetëm është ndalur”.

Çfarë do të thotë kjo për çmimet e karburantit?

Zyra Federale Gjermane e Karteleve ka vëzhguar të ashtuquajturin efekt "raketë-pupël" në të kaluarën. Kjo do të thotë që rritjet e kostove reflektohen shpejt në çmime, ndërsa rënia e kostove reflektohet ngadalë.

Edhe pse rregulli i ri i orës 12 të mesditës në pikat e karburantit hyri në fuqi një javë më parë, çmimet e benzinës dhe naftës nuk kanë rënë që atëherë. Përkundrazi, benzina kohët e fundit ishte pothuajse 9 cent dhe nafta pothuajse 13 cent më e shtrenjtë se para se të futej rregulli i ri i çmimit të karburantit.

Arsyeja: Sipas ADAC (Klubi Gjerman i Automobilave), kompanitë e naftës po përdorin "mundësinë për të rritur çmimet një herë në ditë për një prim rreziku". Me fjalë të tjera, sa më e pasigurt të jetë situata, aq më i lartë është çmimi.

Fakt është se marrëveshja e armëpushimit nuk e ndryshon situatën e pasigurisë. Prandaj, mbetet e dyshimtë që çmimet e karburantit tani do të bien përgjithmonë. Ka më shumë të ngjarë që të ketë vetëm një lehtësim afatshkurtër të çmimeve në pikat e karburantit, nëse do të ketë fare.