Të jesh president i Francës do të thotë t’i nënshtrohesh një kalendari ritualesh shumë të mirëpërcaktuara. Çdo natë të Vitit të Ri, Emmanuel Macron, si paraardhësit e tij, mban një fjalim televiziv drejtuar kombit.

Në Ditën e Bastijës, festa kombëtare më 14 korrik, ai inspekton trupat që parakalojnë në Champs-Élysées. Dhe në fundjavën e fundit të shkurtit, ai kalon ditën duke përkëdhelur lopë në Salon de l’Agriculture.

Ky panair i përkohshëm bujqësor në periferi të Parisit është për botën rurale ajo që është java e modës për elitën urbane. Vizita e Presidentit është mundësia e tij për të shfaqur përulësinë ndaj gjithçkaje bujqësore.

Nga agimi deri në muzg, atij i pritet të përkëdhelë kafshë të sjella nga gjithë vendi, të shprehë kënaqësi për çdo copë djathi e sallami që i ofrohet, të shtrëngojë dorën e çdo fermeri dhe të tundë kokën me seriozitet ndaj ankesave të tyre të pafundme.

Në vitin 2024, Macron anuloi një telefonatë me presidentin amerikan dhe udhëheqës të tjerë të G7-ës për të kaluar 13 orë në panair. Vitin e kaluar, ai e shkurtoi vizitën në vetëm 12 orë për t’u marrë me një emergjencë kombëtare.

Cila tjetër pjesë e aktivitetit ekonomik, që përbën vetëm rreth 1% të PBB-së dhe punëson një numër gjithnjë në rënie njerëzish, mund të marrë një vëmendje të tillë politike? Mirë se vini në Europë, një vend që ndonjëherë duket sikur qeveriset vetëm për përfitimin e fermerëve. Nuk është vetëm Macron që i nderon me pompozitet brigadat e traktorëve.

Nga Dublini në Athinë, politikanë që vetë mund të mos dinë as cila anë e lopës shërben për çfarë, i trajtojnë fermerët me një përkëdhelje të ëmbël që gjyshërit ua rezervojnë fëmijëve të vegjël. Bashkimi Europian mbulon një kontinent kryesisht të urbanizuar, por ndonjëherë duket si një klub subvencionesh bujqësore me flamur dhe parlament.

Rreth një e treta e buxhetit të bllokut shkon për fermerët, kryesisht përmes Politikës së Përbashkët Bujqësore (CAP), “lopa” më e shenjtë në agjendën e politikëbërjes. Traktati themelues i BE-së parashikon që fermerët kanë të drejtë për një “standard të drejtë jetese”, një privilegj që nuk përmendet për asnjë kategori tjetër qytetarësh.

Megjithatë, edhe lopët e shenjta, siç duket, përfundimisht janë të destinuara për thertore. Një sërë politikash të fundit sugjerojnë se monopoli pothuajse i fermerëve mbi simpatinë politike po zbehet. Më 17 janar, BE-ja nënshkroi një marrëveshje tregtare të lirë me Mercosur-in, grupin e vendeve të Amerikës së Jugut që përfshin Brazilin dhe Argjentinën.

Marrëveshja ka qenë në negociata për më shumë se 25 vjet, e shtyrë nga interesat industriale që kërkojnë tregje të reja për makina dhe pajisje. Përpjekjet e tyre ishin bllokuar nga fermerët, të gatshëm të mos konkurrojnë me disa nga vendet më të famshme në botë për rritjen e bagëtive. Por më 9 janar, një shumicë e “kualifikuar” e qeverive kombëtare të BE-së votoi në favor të marrëveshjes.

Megjithëse marrëveshja me Mercosur-in u nënshkrua, ajo vazhdon të përballet me rezistencë politike dhe procedurale brenda BE-së, veçanërisht nga vende dhe sektorë bujqësorë që frikësohen nga konkurrenca e importeve të lira të mishit dhe produkteve bujqësore nga Amerika e Jugut Marrëveshje të tjera tregtare me fuqi bujqësore janë në zhvillim, përfshirë atë me Indinë, e cila u nënshkrua më 27 janar dhe Australinë.

Edhe shkelje të tjera ndaj interesave të fermerëve po dalin në pah. Perspektiva e anëtarësimit të Ukrainës në BE duket më reale se kurrë; një hyrje e shpejtë mund të jetë e nevojshme për një marrëveshje paqeje me Rusinë.

Shqetësimet e strategëve ushtarakë për atë çfarë do të thotë kjo për sigurinë e kontinentit zbehen përballë ankthit të fermerëve për pranimin e një vendi me toka aq pjellore sa flamuri i tij kombëtar simbolizon një fushë gruri të artë.

Ukraina ka më shumë tokë bujqësore se Franca dhe Gjermania së bashku, pjesa më e madhe e së cilës kultivohet nga konglomerate gjigante bujqësore. Pa reforma, një pjesë e madhe e parave të CAP-it do të përfundonte në duart e Ukrainës.

Ndoshta më e keqja është se skema e subvencioneve për fermerët nuk është më aq e shenjtë sa dikur.

Në korrik, Komisioni Europian paraqiti një propozim buxheti afatgjatë që sinjalizonte shkurtime të CAP-it rreth 30% në terma realë. Fermerët, të mësuar prej kohësh të përmbyteshin nga paraja e Brukselit, ndihen tani të goditur nga urdhra burokratikë.

Si pjesë e politikave mjedisore, BE-ja ka shtyrë përpara kufizimin e modeleve të bujqësisë me intensitet të lartë prodhimi, të karakterizuara nga përdorimi i shpeshtë i pesticideve, plehrave kimike dhe shfrytëzimi i lartë mbi tokën dhe biodiversitetin. Madje janë hedhur edhe sugjerime nga zyrtarë se konsumatorët duhet të ulin konsumin e mishit.

Por, fermerët nuk janë braktisur plotësisht. Falë lobimit intensiv, që ndonjëherë ka përfshirë edhe hedhje plehu, marrëveshja me Mercosur-in përfshin kuota të rrepta mbi sasinë e mishit që mund të hyjë në BE. Për të siguruar mbështetjen për marrëveshjen, Komisioni përmbysi disa nga shkurtimet e planifikuara të CAP-it nga viti 2028.

Fermerëve u janë dhënë edhe lehtësime të tjera. Rregullat për burokracinë, mirëqenien e kafshëve dhe përdorimin e pesticideve janë zbutur. Nëse Ukraina bashkohet me BE-në, fermerët e saj do të përfitojnë nga CAP, ose edhe nga aksesi i plotë në tregjet e BE-së, vetëm pas shumë vitesh.

“CAP në dorë”

Megjithatë, dobësimi i peshës politike të fermerëve duket i pashmangshëm. Kjo ndodh kryesisht për shkak të përparësive konkurruese.

Një marrëveshje me Mercosur-in dikur ishte thjesht një “do të ishte mirë ta kishim” për BE-në, por në një epokë tarifash amerikane dhe eksportesh kineze që vërshojnë, ajo u bë domosdoshmëri gjeopolitike përtej edhe aftësisë së fermerëve për ta frenuar.

Në të gjithë Europën, buxhetet janë nën presion: çdo euro e shpenzuar për bujqësinë është një euro më pak për mbrojtjen ose për rritjen e konkurrueshmërisë industriale.

Fermerët dikur mund të argumentonin se ndihmonin për ta mbajtur Europën sovrane duke garantuar sigurinë ushqimore. Por CAP-i nxit një sistem që prodhon teprica ushqimore dhe, për rrjedhojë, eksporte. Nëse Europa do të izolohej nga bota e jashtme, ka mënyra të tjera ku mund t’i shpenzonte paratë, si zëvendësimi i importeve industriale.

Argumenti më bindës i fermerëve për politikanët është se mbështetja e fshatit ndihmon për të ruajtur paqen shoqërore. “Roli i fermerëve nuk është vetëm si prodhues ushqimi.

Ne jemi stabilizues të demokracisë brenda BE-së”, thotë Massimiliano Giansanti, president i COPA-s, një nga grupet më të mëdha lobuese bujqësore.

E djathta populiste po forcohet në zonat rurale, duke shfrytëzuar ndjenjën e fermerëve se janë lënë pas. Në Francë, shpërthimi i një sëmundjeje të gjedhëve e ka vënë sektorin nën presion të veçantë. Më keq akoma, për shkak të sëmundjes, panairi i ardhshëm Salon de l’Agriculture këtë vit nuk do të ketë lopë. Çfarë do të bëjë Macron për gjithë ato orë?Monitor