Serbia e Maqedonia konkurojnë me industri, Shqipëria me PPP

Serbia e Maqedonia konkurojnë me industri, Shqipëria me PPP

07:28, 30/09/2019

Politika e Maqedonisë, për të tërhequr investime të huaja, po i jep frytet. Kompanitë që prodhojnë pjesë për makina, investime të viteve të fundit, po shohin një rritje të shpejtë të të ardhurave dhe numrit të të punësuarve.

Ngec Serbia, me Fiat-in problematik. Shqipëria dhe Bosnja mbeten më të prapambeturat, ku listën e më të mëdhenjve e kryesojnë kompanitë tregtuese. Në Shqipëri në listën e më të mëdhenjve ka më shumë kompani koncesionare, sesa industri përpunuese

Nga Ornela Liperi

Ekonomitë në Europën Juglindore (EJL) po i gëzohen rritjes së të ardhurave të konsumatorëve, që po i nxit ata të shpenzojnë më shumë dhe kompanitë gjeneruan rekord të shitjeve dhe fitimeve. Rritja e shpejtë përfshiu të gjithë ekonominë, ku sektori automotiv ishte arsyeja më e madhe për brohoritje, sipas raportit vjetor të renditjes së kompanive më të mëdha në Europën Juglindore, të publikuar nga njësia bullgare e inteligjencës, SEE News. Industria e naftës u rimëkëmb dhe kompanitë e metaleve përfituan drejtpërdrejt nga rritja e prodhimit të automjeteve dhe sektorëve të tjerë, pasi zgjerimi ekonomik fitoi shpejtësi dhe çmimet globale të metaleve u rritën.

Era që po fryn në rajon u ofron bizneseve në EJL një mundësi për të mbyllur hendekun e tyre të konkurrencës në tregjet më të zhvilluara perëndimore. Sidoqoftë, për të shfrytëzuar këtë potencial, është e rëndësishme që ata të akordojnë më shumë para për kërkime. Shëndeti i mirë i industrive themelore të rajonit siguron baza të forta për një fokus më të mprehtë në inovacione.

QeveritĂ« nĂ« rajon gjithashtu mund tĂ« japin njĂ« ndihmĂ«. “Inovacioni dhe sipĂ«rmarrja janĂ« njĂ« seri dĂ«shtimesh tĂ« shumta dhe njĂ« sukses i madh. Pyetja Ă«shtĂ«: A ka njĂ« mjedis qĂ« lejon njerĂ«zit dhe kompanitĂ« tĂ« dĂ«shtojnĂ« dhe pastaj tĂ« shĂ«rohen dhe tĂ« provojnĂ« pĂ«rsĂ«ri”, thotĂ« Arup Banerji, Drejtori Rajonal pĂ«r Vendet e Bashkimit Europian pĂ«r Grupin e BankĂ«s BotĂ«rore, nĂ« njĂ« intervistĂ« pĂ«r SEE News. “Ju duhet tĂ« keni kompani inovative, me njĂ« tolerancĂ« mĂ« tĂ« lartĂ« ndaj rrezikut, njĂ« strukturĂ« rregullatore qĂ« u lejon atyre tĂ« marrin rrezik dhe njĂ« strukturĂ« financiare qĂ« ndan rrezikun me investitorĂ«t e tjerĂ«â€.

Sektori i automobilave është ndër industritë më të shpejta në zgjerim në të gjitha vendet e rajonit për sa i përket kontributit ndaj PBB-së, rritjes së kapacitetit prodhues, vëllimit të investimeve dhe krijimit të vendeve të punës. Sektori, i cili përfiton drejtpërdrejt nga kërkesa në rritje në tregjet e brendshme dhe globale, tërheq investitorë me kosto të ulët të ndërtimeve, tokës dhe shërbimeve, subvencione të rëndësishme shtetërore dhe afërsinë e rajonit me tregjet kryesore.

Maqedonia Ă«shtĂ« ylli nĂ« ngjitje i Ballkanit PerĂ«ndimor, sipas njĂ« vlerĂ«simi qĂ« “Monitor” bĂ«ri bazuar nĂ« renditjen e kompanive mĂ« tĂ« mĂ«dha sipas qarkullimit vjetor nĂ« Maqedoni, Mal tĂ« Zi, Serbi, BosnjĂ«-HercegovinĂ« dhe ShqipĂ«ri. Ndryshe nga ShqipĂ«ria, ku vĂ«mendjen kryesore e kanĂ« marrĂ« koncesionet, nĂ« Maqedoni po rritet me ritme tĂ« shpejta industria automative, e nxitur nga stimujt fiskalĂ« qĂ« ofron qeveria pĂ«r investitorĂ«t e huaj, duke filluar nga toka e deri te subvencionet pĂ«r punonjĂ«sit. Rezultatet e kĂ«saj politike po bĂ«hen mĂ« tĂ« dukshme vitet e fundit. Tre prodhues pjesĂ«sh automjetesh nĂ« shtetin fqinjĂ« renditen ndĂ«r 11 mĂ« tĂ« mĂ«dhenjtĂ«), ndryshe nga ShqipĂ«ria qĂ« ka nĂ« kĂ«tĂ« listĂ« tre subjekte qĂ« tregtojnĂ« karburante me shumicĂ«, njĂ« aktivitet pa vlerĂ« tĂ« shtuar dhe pa kontribut nĂ« punĂ«sim.

Ndryshe nga ShqipĂ«ria, ku rritjen dyshifrore po e njohin vetĂ«m koncesionet, nĂ« Maqedoni, sipĂ«rmarrjet prodhuese po njohin zgjerim dyshifror dhe rritje tĂ« fortĂ« tĂ« punĂ«simit. TĂ« tre kompanitĂ«, “JONSON METI”, “KROMBERG &”, “VAN HOOL” kishin njĂ« qarkullim vjetor tĂ« kombinuar prej 2.1 miliardĂ« eurosh nĂ« 2018-n (sa 88% e totalit tĂ« eksporteve shqiptare) dhe mbi 8,000 tĂ« punĂ«suar nĂ« total. VetĂ«m nĂ« 2018-n janĂ« shtuar mbi 2000 vende pune nĂ« industrinĂ« automative. Serbia Ă«shtĂ« njĂ« tjetĂ«r shtet konkurrues nĂ« rajon, edhe pĂ«r shkak tĂ« traditĂ«s qĂ« ka nĂ« industrinĂ« automotive, ndonĂ«se 2018-a nuk ka qenĂ« shumĂ« i mbarĂ« pĂ«r kompaninĂ« kryesore, “Fiat”, qĂ« po vuan nga rĂ«nia e kĂ«rkesĂ«s.

NĂ« kĂ«tĂ« garĂ« rajonale, ShqipĂ«ria Ă«shtĂ« nĂ« fillesa. KatĂ«r sipĂ«rmarrje kanĂ« hyrĂ« nĂ« kĂ«tĂ« sektor vitet e fundit, “Forschner”, “PSZ Albania” dhe sĂ« fundmi “Delmon” dhe “Yura” (kjo e fundit nĂ« fazĂ« investimi). Por asnjĂ«ra prej tyre nuk ka arritur ende tĂ« hyjĂ« nĂ« listĂ«n e “Monitor 200”. Krahu i lirĂ« i punĂ«s, pozicioni gjeografik i favorshĂ«m dhe maturimi i tregut tĂ« fqinjĂ«ve me fabrika tĂ« industrisĂ« automotive qĂ« kryejnĂ« procese tĂ« thjeshta fasoneri, po shĂ«rbejnĂ« si shtysĂ« nĂ« vendimet e investitorĂ«ve qĂ« tĂ« hedhin sytĂ« nga ShqipĂ«ria. Por, sektori po has vĂ«shtirĂ«si nĂ« gjetjen e punonjĂ«sve tĂ« kualifikuar. “Forschner Albania” mbetet mĂ« i madhi, me 747 tĂ« punĂ«suar gjithsej nĂ« fund tĂ« 2018-s dhe dyfishoi qarkullimin vjetor nĂ« gati 4 milionĂ« euro nĂ« 2018-n, sipas bilancit zyrtar. PSZ Albania GmbH kishte rreth 2 milionĂ« euro tĂ« ardhura nĂ« 2018-n, sipas bilancit zyrtar.

NĂ« renditjen e “Monitor 200” kĂ«tĂ« vit nĂ« hyrjet e reja mbizotĂ«ronin kompanitĂ« koncesionare. NĂ« total janĂ« 9 tĂ« tilla nĂ« listĂ«n e 200 mĂ« tĂ« mĂ«dhenjve, duke ia kaluar nga numri dhe sipĂ«rmarrjeve qĂ« kategorizohen nĂ« sektorin pĂ«rpunuese (9 gjithsej). Numri i kompanive koncesionare pritet tĂ« shtohet, teksa nĂ« 15 vitet e ardhshme (2019-2032), qeveria Ă«shtĂ« angazhuar nĂ« projekte PPP, pĂ«r tĂ« cilat do tĂ« duhet tĂ« paguajĂ« nĂ« total 2 miliardĂ« euro, tĂ« cilat do tĂ« vijnĂ« nga paratĂ«, qĂ« mbledh nga taksapaguesit.

Nga 10 mĂ« tĂ« mĂ«dhenjtĂ« nĂ« ShqipĂ«ri, tre janĂ« tregues nafte (biznes pa vlerĂ« tĂ« shtuar pĂ«r ekonominĂ«). NĂ« gjithĂ« listĂ«n e Monitor 200, mbizotĂ«ron tregtia, qĂ« nĂ« pjesĂ«n mĂ« tĂ« madhe financon importet. Ka 56 subjekte tregtare dhe 29 tĂ« tjera qĂ« tregtojnĂ« hidrokarbure. Nuk mungojnĂ« as sipĂ«rmarrjet e ndĂ«rtimit dhe tĂ« lidhura me tĂ«, me 33 gjithsej, nĂ« njĂ« vend ku po vazhdon tĂ« ndĂ«rtohet pa asnjĂ« kriter. SHIH TE PLOTE RENDITJEN E SHQIPERISE, “MONITOR 200” https://www.monitor.al/200-vip-at-e-2018-viti-i-koncesioneve-2/

Maqedoni, industria mbështetëse e automjeteve punëson 8,400 persona

Në garën rajonale për të tërhequr investime në sektorin mbështetës të automjeteve, Maqedonia ia ka dalë të jetë konkurruese, duke shfrytëzuar avantazhin e zonave të lira ekonomike dhe fuqisë punëtore të kualifikuar. Shteti fqinjë ka tri kompani që merren me prodhimin e pjesëve të automjeteve ndër 11 më të mëdhatë për nga qarkullimi vjetor, të cilat po rriten me shpejtësi dhe po zgjerojnë ndjeshëm numrin e punonjësve. Të tria kanë rreth 8,400 të punësuar.

Disa prej tyre kanë shfaqur paraprakisht interes edhe për Shqipërinë, por investimet nuk kanë arritur të materializohen asnjëherë.
“Johnson Matthey DOOEL”, prodhuesi maqedonas i katalizatorĂ«ve dhe pjesĂ«ve tĂ« makinave, vijon tĂ« jetĂ« mĂ« i madhi i MaqedonisĂ«, me tĂ« ardhura 1.7 miliardĂ« euro nĂ« 2018-n, me njĂ« rritje prej 18% me bazĂ« vjetore, sipas tĂ« dhĂ«nave zyrtare nga Tatimet. Numri i tĂ« punĂ«suarve arriti nĂ« 882, ose 118 mĂ« shumĂ« se njĂ« vit mĂ« parĂ«. Ky subjekt Ă«shtĂ« dhe eksportuesi mĂ« i madh nĂ« Maqedoni. TĂ« ardhurat e tij janĂ« sa 70% e gjithĂ« eksporteve shqiptare (qĂ« ishin rreth 2.5 miliardĂ« euro nĂ« total nĂ« vitin 2018, sipas INSTAT).

Kompania Ă«shtĂ« degĂ« e sipĂ«rmarrjes britanike, “Johnson Matthey Plc”, mĂ« i madhi nĂ« botĂ« pĂ«r prodhimin e katalizatorĂ«ve pĂ«r makina. Sipas faqes zyrtare tĂ« internetit, kompania mĂ«mĂ« e zgjodhi MaqedoninĂ« pĂ«r megafabrikĂ«n nĂ« EuropĂ« pĂ«r prodhimin e katalizatorĂ«ve qĂ« kontrollojnĂ« emetimet, nĂ« konkurrencĂ« me 13 shtete tĂ« tjera tĂ« rajonit, pĂ«rfshirĂ« RepublikĂ«n Çeke, HungarinĂ« dhe SllovakinĂ«. Fabrika e “Johnson Matthey’s”, nĂ« zonĂ«n e lirĂ« tĂ« Shkupit, Ă«shtĂ« projekti mĂ« i madh i vetĂ«m i investimit dhe mĂ« e sofistikuara e fabrikave tĂ« “Johnson Matthey” nĂ« botĂ«. Investimi fillestar nĂ« vitin 2007 ishte 80 milionĂ« euro dhe numri fillestar i punonjĂ«sve, 350.

NĂ« vitin 2012, kompania njĂ« tjetĂ«r investim prej 60 milionĂ« eurosh, çeli njĂ« fabrikĂ« tĂ« dytĂ« nĂ« zonĂ«n e lirĂ« tregtare tĂ« Shkupit, duke hapur edhe 500 vende pune. NĂ« atĂ« periudhĂ«, kompania shfaqi interes pĂ«r t’u zgjeruar edhe nĂ« ShqipĂ«ri, por Maqedonia u tregua mĂ« e “shkathĂ«t” dhe arriti t’i tĂ«rhiqte dhe pĂ«r ndĂ«rtimin e fabrikĂ«s sĂ« dytĂ«.

KROMBERG & SCHUBERT MAKEDONIJA DOOEL Bitola, me aktivitet në prodhimin e sistemeve elektrike për automjetet, kishte të ardhura prej 223 milionë eurosh dhe renditej në vend të gjashtë në 2018-n. Kompania është në rritje të shpejtë, teksa të ardhurat u zgjeruan me 47% me bazë vjetore, ndërsa numri i punonjësve nga 4300 arriti në më shumë se 6,400.

Qeveria maqedonase nĂ«nshkroi njĂ« kontratĂ« me kompaninĂ« gjermane “Kromberg & Schubert” nĂ« dhjetor tĂ« vitit 2011 dhe dy vjet mĂ« vonĂ«, nĂ« tetor 2013, ata hapĂ«n njĂ« fabrikĂ« pĂ«r prodhimin e kabllove tĂ« makinave, tĂ« vendosura nĂ« zonĂ«n industriale Zhabeni, pranĂ« Manastirit. Investimi ishte rreth 20-26 milionĂ« euro. Qeveria maqedonase e ka cilĂ«suar fabrikĂ«n “Kromberg & Schubert” nĂ« Zhabeni si investimin mĂ« tĂ« madh, pĂ«r numrin e punonjĂ«sve, nĂ« historinĂ« e MaqedonisĂ« vitet e fundit.

NĂ« fund tĂ« vitit 2011, qeveria i dha ndihmĂ« shtetĂ«rore “Kromberg & Schubert”, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« tĂ« mbĂ«shteste projektin e investimit tĂ« kompanisĂ«. Shuma e asistencĂ«s financiare nuk u bĂ« e ditur, por kompania pĂ«rfitoi pĂ«rjashtim nga tatimi mbi tĂ« ardhurat personale tĂ« punonjĂ«sve dhe gjysmĂ«n e kontributeve tĂ« sigurimeve shoqĂ«rore tĂ« punonjĂ«sve. Bashkia investoi nĂ« infrastrukturĂ« dhe ndĂ«rlidhje, ndĂ«rsa qeveria solli energjinĂ« dhe ndĂ«rtoi njĂ« linjĂ« transmetimi prej 4.5 kilometrash. Sipas pĂ«rfaqĂ«suesve tĂ« kompanisĂ«, arsyeja kryesore qĂ« i nxiti ata tĂ« investonin nĂ« Maqedoni ishte kostoja e lirĂ« e fuqisĂ« punĂ«tore. “Kosto e lartĂ« e fuqisĂ« punĂ«tore nĂ« Gjermani na detyroi qĂ«, nĂ« tri dekadat e fundit, tĂ« kĂ«rkonim pĂ«r vende me fuqi tĂ« lirĂ« punĂ«tore”, tha kompania nĂ« atĂ« kohĂ« nĂ« njĂ« deklaratĂ«.

Fabrika e autobusĂ«ve tĂ« “Van Hool” nĂ« Shkup, e pĂ«ruruar nĂ« vitin 2014, renditet nĂ« vendin e 11, me tĂ« ardhura prej 189 milionĂ« eurosh dhe rritje 32% me bazĂ« vjetore. Numri i punonjĂ«sve u rrit me 302 nĂ« 2018-n, duke arritur nĂ« total nĂ« 1030 tĂ« punĂ«suar. NjĂ« porosi e madhe nga tregu amerikan pĂ«r 500 autobusĂ« nxiti prodhuesin belg tĂ« autobusĂ«ve tĂ« investonte 25 milionĂ« euro nĂ« Maqedoni. CEO, Filip Van Hool, e ka shpjeguar kĂ«shtu zgjedhjen e MaqedonisĂ«, nĂ« momentin qĂ« vendosĂ«n tĂ« bĂ«nin investimin: “‘Van Hool’ dĂ«shiron tĂ« vazhdojĂ« tĂ« luajĂ« njĂ« rol tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m nĂ« tregun amerikan”. “Nga fillimi ishte e qartĂ« se ne nuk mund tĂ« ndĂ«rtonim 300 autobusĂ« standardĂ« nĂ« BelgjikĂ«: kosto ishte e shtrenjtĂ«, mbi tĂ« gjitha pĂ«r shkak tĂ« pagave tĂ« larta pĂ«r ndĂ«rtimin e autobusĂ«ve tĂ« standardeve bashkĂ«kohore.

Pas njĂ« analize tĂ« detajuar tĂ« disa mundĂ«sive, vendosĂ«m tĂ« ndĂ«rtojmĂ« njĂ« fabrikĂ« tĂ« re nĂ« Maqedoni. Vendi, megjithĂ«se nuk Ă«shtĂ« anĂ«tar i BE-sĂ«, Ă«shtĂ« megjithatĂ« shumĂ« i orientuar drejt EuropĂ«s. Klima e favorshme e investimeve, sĂ« bashku me kushtet e punĂ«s dhe aftĂ«sitĂ« e fuqisĂ« punĂ«tore tĂ« motivuar, na nxitĂ«n qĂ« tĂ« bĂ«jmĂ« njĂ« investim prej 25 milionĂ« eurosh nĂ« Maqedoni”, pohoi ai nĂ« momentin e pĂ«rurimit. Sot, fabrika ka rreth 400 tĂ« punĂ«suar. Zhvillimi i industrisĂ« sĂ« automjeteve ka nxitur eksportet e vendit. Eksportet e mallrave dhe shĂ«rbimeve nĂ« Maqedoni ishin gati sa 50% e Prodhimit tĂ« BrendshĂ«m Bruto nĂ« 2016-n, referuar tĂ« dhĂ«nave tĂ« BankĂ«s BotĂ«rore, ndĂ«rsa nĂ« ShqipĂ«ri, ky tregues Ă«shtĂ« gjysma, rreth 27%.

Serbia, e orientuar nga industria dhe prodhimi

“JP EPS BEOGRAD”, kompania shtetĂ«rore e energjisĂ«, Ă«shtĂ« mĂ« e madhja nĂ« Serbi, me njĂ« qarkullim vjetor prej 2.3 miliardĂ« eurosh.
“NIS A.D. NOVI SAD”, me 2.2 miliardĂ« euro tĂ« ardhura, Ă«shtĂ« i dyti mĂ« i madh. Sipas faqes sĂ« saj tĂ« internetit, NIS Ă«shtĂ« kompania mĂ« e madhe e energjisĂ« e integruar vertikalisht nĂ« EuropĂ«, me aktivitet kryesor nĂ« shfrytĂ«zimin, prodhimin e rafinimin, shitjen dhe shpĂ«rndarjen e njĂ« sĂ«rĂ« produkteve tĂ« naftĂ«s, si dhe zbatimin e projekteve tĂ« energjisĂ«.

Kompania problematike e nxjerrjes dhe shkrirjes sĂ« bakrit, “Zijin Bor Copper”, pasi u privatizua nĂ« 2018-n nga kinezĂ«t e “Chinese Zijin Mining Group”, renditet e treta mĂ« e madhe nĂ« vend, me tĂ« ardhura prej 1.3 miliardĂ« eurosh, ndĂ«rsa i Ă«shtĂ« kthyer fitimeve prej 760 milionĂ« eurosh. Kompania kishte pasur probleme prej vitesh, duke rezultuar me humbje dhe detyrime prej rreth 1 miliard eurosh, derisa nĂ« 2017, qeveria e SerbisĂ« u detyrua tĂ« gjente njĂ« partner strategjik ose blerĂ«s, nĂ« bazĂ« tĂ« njĂ« memorandumi me Fondin Monetar NdĂ«rkombĂ«tar.

“FCA SRBIJA D.O.O. KRAGUJEVAC”, qĂ« Ă«shtĂ« prodhuesi i makinave FIAT, nuk ka pasur njĂ« vit pozitiv nĂ« 2018-n. Kompania pa rĂ«nie tĂ« tĂ« ardhurave me 22%, nĂ« 773 milionĂ« euro, ndĂ«rsa norma e fitimit ishte minimale prej 1.6%. Kompania shkurtoi 84 punonjĂ«s, duke çuar numrin e tyre nĂ« 2280. Mes grevave tĂ« punonjĂ«sve, pĂ«r shkak tĂ« shkurtimit tĂ« ditĂ«ve tĂ« punĂ«s, rĂ«nies sĂ« kĂ«rkesĂ«s nga tregjet europiane dhe reduktimit tĂ« prodhimit, kompania rrezikon tĂ« bĂ«het jofitimprurĂ«se, sipas mediave vendase, apo dhe tĂ« largohet fare nga Serbia.

NĂ« njĂ« intervistĂ« tĂ« dhĂ«nĂ« pĂ«r mediat serbe, nĂ« mes tĂ« kĂ«tij viti, Zoran Markoviç, presidenti i SindikatĂ«s sĂ« Pavarur tĂ« “Fiat Chrysler Automobiles Serbia” (FCA), tha se, nĂ« tĂ« ardhmen, punonjĂ«sit e FCA do tĂ« vinin pĂ«r tĂ« punuar vetĂ«m nĂ«se do tĂ« thirreshin, duke shtuar se “kjo nuk do tĂ« thotĂ« fundi i fabrikĂ«s sĂ« ‘Fiat’ nĂ« Kragujevac”. Ai shtoi se “bisedimet midis qeverisĂ« serbe dhe ndĂ«rmarrjes po shkojnĂ« nĂ« njĂ« drejtim pozitiv dhe tĂ« dy kanĂ« dĂ«shirĂ«n dhe qĂ«llimin qĂ« FCA tĂ« kryesojĂ« ekonominĂ« serbe. Besoj dhe shpresoj qĂ« FCA tĂ« qĂ«ndrojĂ« nĂ« Kragujevac pĂ«r njĂ« kohĂ« shumĂ« tĂ« gjatĂ«â€.

“Tigar Tyres”, prodhuesi i gomave, qĂ« prej vitit 2007 Ă«shtĂ« nĂ« pronĂ«si tĂ« francezes “Michelin”, renditet nĂ« vendin e 11, me tĂ« ardhura prej 691 milionĂ« eurosh, me rritje 13%. Kompania ka mbi 3,300 tĂ« punĂ«suar. Serbia Ă«shtĂ« e orientuar nga industria dhe prodhimi, teksa nĂ« renditjen e mĂ« tĂ« mĂ«dhenjve mbizotĂ«rojnĂ« sipĂ«rmarrjet nĂ« fushĂ«n e minierave, gazit, industrisĂ« sĂ« çelikut, prodhimeve farmaceutike etj.

Serbia vijon tĂ« jetĂ« e preferuar pĂ«r investitorĂ«t e huaj. “FDi Intelligence”, njĂ« njĂ«si e gazetĂ«s me bazĂ« nĂ« LondĂ«r, “Financial Times”, tha se Serbia tĂ«rhoqi 70% tĂ« investimeve tĂ« gjelbra nĂ« Ballkanin PerĂ«ndimor nĂ« 2018. Serbia, vendi mĂ« i madh i Ballkanit PerĂ«ndimor nga madhĂ«sia dhe popullsia, e drejtoi rajonin nĂ« vitin 2018 me njĂ« rekord prej 5.98 miliardĂ« dollarĂ«sh (5.33 miliardĂ« euro) tĂ« investuar nĂ« 105 projekte tĂ« gjelbra. NĂ« raportin e tij “Trendet globale tĂ« investimeve tĂ« gjelbra”, “FDI Intelligence” tha qĂ« Serbia tĂ«rhoqi investime kapitale prej 6 miliardĂ« eurosh vitin e kaluar, ose 3% tĂ« totalit tĂ« EuropĂ«s.

Edhe Bosnja mbahet me tregti e naftë

Bosnjë-Hercegovina, që ka të ardhura për frymë të përafërta me Shqipërinë (rreth 30% e mesatares së Bashkimit Europian) dhe në gjithë renditjet është në nivele të krahasueshme me ne, ka strukturë të ngjashme edhe të kompanive.

Ndër 10 më të mëdhatë mbizotërojnë energjia, tregtia dhe nafta.
NĂ« vendin e parĂ« nĂ« renditjen e vitit 2018 ka kaluar “Holdina d.o.o. Sarajevo”, njĂ« nga kompanitĂ« mĂ« tĂ« mĂ«dha pĂ«r shitjen e naftĂ«s dhe nĂ«nprodukteve tĂ« saj nĂ« tregun me shumicĂ« dhe pakicĂ« nĂ« BosnjĂ«.

Kompania kishte njĂ« qarkullim vjetor prej 602 milionĂ« eurosh dhe 472 punonjĂ«s. MenjĂ«herĂ«, nĂ« vendin e dytĂ«, kompania “Bingo” e TuzlĂ«s, me aktivitet nĂ« tregtimin me pakicĂ«, Ă«shtĂ« mĂ« e madhja private nĂ« vend, me 567 milionĂ« euro tĂ« ardhura. Ajo Ă«shtĂ« dhe njĂ« nga punĂ«dhĂ«nĂ«sit mĂ« tĂ« mĂ«dhenj nĂ« vend, me rreth 6,800 tĂ« punĂ«suar. Operatori shtetĂ«ror i energjisĂ«, “Elektroprivreda BiH” ka kaluar nĂ« vendin e tretĂ«, me tĂ« ardhura prej rreth 541 milionĂ« eurosh.

Vendi i katĂ«rt Ă«shtĂ« mbajtur nga “RS Optima Group d.o.o.” Banja Luka, qĂ« operon nĂ« industrinĂ« e naftĂ«s, me tĂ« ardhura prej 469 milionĂ« eurosh. NĂ« renditjen sipas fitimit, nĂ« vend tĂ« parĂ« Ă«shtĂ« zinxhiri mĂ« i fuqishĂ«m tregtar nĂ« BiH – “Bingo”, me njĂ« fitim prej 39 milionĂ« eurosh, qĂ« Ă«shtĂ« ngjitur nga vendi i tretĂ« ku ishte vitin e kaluar. “BH Telecom” Ă«shtĂ« e dyta me fitime mĂ« tĂ« larta, nĂ« 29.2 milionĂ« euro.

Mali i Zi, i orientuar drejt tregtisë me pakicë e supermarketeve

Në renditjen e kompanive më të mëdha të Malit të Zi, sipas qarkullimit vjetor, mbizotërojnë subjektet e tregtimit me pakicë e shumicë dhe rrjetet e supermarketeve, me tre të tilla ndër 10 kryesoret.

Teksa Mali i Zi është një vend i orientuar nga shërbimet dhe turizmi, që nxit konsumin, ky sektor është shumë më i zhvilluar se në Shqipëri, ku zinxhiri më i madh i supermarketeve ka gjysmën e qarkullimit vjetor të atij në Mal të Zi, që vepron në vend me një popullsi rreth katër herë më të vogël se të Shqipërisë.

Si kompania mĂ« e madhe nĂ« vitin 2018 u rendit operatori i energjisĂ«, “Elektroprivreda”, me 326 milionĂ« euro tĂ« ardhura. “China Road & Bridge Corporation”, e cila po ndĂ«rton projektin madhor tĂ« autostradĂ«s Veri-Jug, Ă«shtĂ« nĂ« vend tĂ« dytĂ« me tĂ« ardhura prej 294 milionĂ« eurosh.

“Voli Trade” Ă«shtĂ« njĂ« tregtues me pakicĂ«, me aktivitet kryesor nĂ« linjat e supermarketeve. Me mbi 2000 tĂ« punĂ«suar, ai Ă«shtĂ« punĂ«dhĂ«nĂ«si mĂ« i madh nĂ« Mal tĂ« Zi, sipas burimeve tĂ« veta zyrtare. TĂ« ardhurat e kompanisĂ« ishin 230 milionĂ« euro nĂ« 2018-n (gati dyfishi i “Big Market”, qĂ« Ă«shtĂ« mĂ« i madhi nĂ« ShqipĂ«ri).

Dy zinxhirĂ« tĂ« tjerĂ« tĂ« mĂ«dhenj supermarketesh nĂ« Mal tĂ« Zi, qĂ« renditen pĂ«rkatĂ«sisht nĂ« vend tĂ« pestĂ« dhe tĂ« gjashtĂ« nĂ« dhjetĂ« sipĂ«rmarrjet mĂ« tĂ« mĂ«dha janĂ« “Hard Discount Lakovic”, zinxhiri malazez i hipermarketeve, me 150 milionĂ« euro tĂ« ardhura dhe “Mercator”, linjĂ« e zinxhirit slloven, qĂ« nĂ« 2018-n raportoi 120.7 milionĂ« euro tĂ« ardhura./MONITOR

 

 

© SYRI.net

Lexo edhe:

Komentet

Shto koment

Denonco