Një ligj i ri izraelit që do të sanksiononte ekzekutimin e palestinezëve të dënuar për akuza terroriste për sulme vdekjeprurëse, por jo të ekstremistëve hebrenj të akuzuar për krime të ngjashme, do të përbënte krim lufte nëse miratohej, sipas njërit prej zyrtarëve më të lartë të të drejtave të njeriut në OKB.

Duke folur mes dënimit në rritje ndërkombëtar të projektligjit, komisioneri i lartë i OKB-së për të Drejtat e Njeriut, Volker Türk, e përshkroi ligjin si "qartësisht të papajtueshëm me detyrimet e Izraelit sipas ligjit ndërkombëtar, përfshirë edhe në lidhje me të drejtën për jetë", duke shtuar se ai "ngre shqetësime serioze në lidhje me shkeljet e procesit të rregullt ligjor, është thellësisht diskriminues dhe duhet të shfuqizohet menjëherë".

“Zbatimi i tij në një mënyrë diskriminuese do të përbënte një shkelje shtesë, veçanërisht të rëndë, të së drejtës ndërkombëtare. Zbatimi i tij ndaj banorëve të territorit të pushtuar palestinez do të përbënte një krim lufte”, shtoi Türk.

Komentet e Turk erdhën mes një vale në rritje kritikash ndaj legjislacionit të ri të miratuar të hënën nga Kneseti izraelit, përfshirë edhe nga udhëheqës evropianë dhe grupe të të drejtave të njeriut.

“Projektligji për dënimin me vdekje në Izrael është shumë shqetësues për ne në BE”, tha zëdhënësi i BE-së, Anouar El Anouni, në Bruksel. “Ky është një hap i qartë prapa – futja e dënimit me vdekje, së bashku me natyrën diskriminuese të ligjit.”

Kryeministri spanjoll, Pedro Sánchez, e përshkroi projektligjin si “një hap më afër aparteidit”, duke iu bashkuar grupeve të të drejtave të njeriut dhe politikanëve në shprehjen e shqetësimit të tij.

“Është një masë asimetrike që nuk do të zbatohej për izraelitët, që kryen të njëjtat krime. I njëjti krim, dënim i ndryshëm. Kjo nuk është drejtësi. Është një hap më afër aparteidit”, shkroi Sánchez në X.

Gjermania, tradicionalisht një nga aleatët më të ngushtë të Izraelit në Evropë, tha se nuk mund ta mbështeste ligjin e ri. “Qeveria gjermane e sheh ligjin e miratuar dje me shqetësim të madh”, tha në një deklaratë zëdhënësi i qeverisë Stefan Kornelius.

“Refuzimi i dënimit me vdekje është një parim themelor i politikës gjermane”, tha Kornelius, duke shtuar: “Një ligj i tillë ka të ngjarë të zbatohet ekskluzivisht për palestinezët në territoret palestineze.”

Legjislacioni e bën dënimin me vdekje dënimin parazgjedhur për palestinezët në Bregun Perëndimor të pushtuar nga Izraeli, të shpallur fajtorë për kryerjen e qëllimshme të sulmeve vdekjeprurëse, të cilat një gjykatë ushtarake i konsideron akte terrorizmi.

Sipas projektligjit, të dënuarit me vdekje do të mbahen në një strukturë të veçantë pa vizita përveç personelit të autorizuar, me konsultime ligjore që do të kryhen vetëm nëpërmjet lidhjes video. Ekzekutimet do të kryhen brenda 90 ditëve nga dhënia e dënimit.

Izraeli rrallë e ka përdorur dënimin me vdekje, duke e aplikuar atë vetëm në raste të jashtëzakonshme. Krimineli nazist i luftës Adolf Eichmann ishte personi i fundit që u ekzekutua, në vitin 1962.

Ministri i sigurisë kombëtare, Itamar Ben-Gvir, një nga mbështetësit më të fortë të projektligjit, ka mbajtur vazhdimisht një gjilpërë në jakë në formë laku, që simbolizon ekzekutimet sipas propozimit.

Një komision sigurie bëri disa ndryshime në projektligj, i cili javën e kaluar kaloi votimin e parë. Transmetuesi publik i Izraelit, KAN, raportoi se ekzekutimet do të kryheshin me varje.

Masa do t'u lejojë gjykatave të vendosin dënimin me vdekje pa një kërkesë nga prokurorët dhe pa kërkuar unanimitet, duke lejuar në vend të kësaj një vendim me shumicë të thjeshtë. Gjykatat ushtarake në Bregun Perëndimor të pushtuar do të kenë gjithashtu të drejtë të japin dënime me vdekje, me ministrin e mbrojtjes në gjendje të paraqesë një mendim.

Adam Coogle, zëvendësdrejtori i Lindjes së Mesme në Human Rights Watch, tha: “Zyrtarët izraelitë argumentojnë se vendosja e dënimit me vdekje ka të bëjë me sigurinë, por në realitet ai forcon diskriminimin dhe një sistem drejtësie me dy nivele, të dyja shenja dalluese të aparteidit.”

“Dënimi me vdekje është i pakthyeshëm dhe mizor. I kombinuar me kufizimet e tij të ashpra në apelime dhe afatin kohor prej 90 ditësh për ekzekutim, ky projektligj synon të vrasë të burgosurit palestinezë më shpejt dhe me më pak shqyrtim.”

Shaista Aziz, udhëheqëse e angazhimit në fushatën e Oxfam, tha: “Ky projektligj është një tjetër akt i tmerrshëm dhune. Izraeli po shkel ligjin ndërkombëtar. Ky ligj i ri siguron në mënyrë efektive që dënimi me vdekje në Izrael do të zbatohet vetëm për palestinezët, edhe pse pushtimi i paligjshëm izraelit kohët e fundit ka parë një rritje të sulmeve dhe ekzekutimeve të koordinuara të palestinezëve nga milicitë koloniale dhe ushtria.”

“Izraeli mban më shumë se 9,000 palestinezë në burgjet e tij – shumë prej tyre në mënyrë të paligjshme dhe të nënshtruar ndaj kushteve çnjerëzore, urisë dhe torturës si politikë shtetërore.”

Në Izrael, ligji i ri po përballet tashmë me sfida ligjore. Disa grupe izraelite për të drejtat e njeriut dhe tre anëtarë të parlamentit paraqitën peticione në gjykatën supreme duke kërkuar rrëzimin e tij.

Shoqata për të Drejtat Civile në Izrael tha se ligji krijoi “dy rrugë paralele, të dyja të hartuara për t’u zbatuar palestinezëve” dhe duhet të rrëzohet për arsye kushtetuese./ Gardian.