E ardhmja e parave cash: Sa para mbajnë me vete evropianët sot?

Gjithnjë e më pak konsumatorë po zgjedhin të përdorin para në dorë, duke u mbështetur në vend të kësaj te kartat dhe pagesat me celular. Megjithatë, për disa konsumatorë dhe brenda sektorëve të caktuar, paratë në dorë mbeten mbret.

Përdorimi i monedhave dhe kartëmonedhave është duke rënë vazhdimisht në të gjithë Evropën, megjithatë ai mbetet i përhapur. Në shumë vende të eurozonës, paratë e gatshme janë ende metoda më e zakonshme e pagesës si për sa i përket numrit ashtu edhe vlerës së transaksioneve.

Sipas një ankete të Bankës Qendrore Evropiane (BQE), shuma mesatare e parave të gatshme që njerëzit mbajnë në portofolet e tyre në eurozonë është 59 euro që nga viti 2024. Kjo shumë ndryshon ndjeshëm nga 35 euro në Holandë në 82 euro në Luksemburg dhe Qipro.

Midis ekonomive të “Katër të Mëdhave” të BE-së, Gjermania ka shumën mesatare më të lartë të parave të gatshme të mbajtura çdo ditë me 69 euro, ndërsa Franca ka më të ulëtën me 50 euro. Italia është më afër skajit të poshtëm, ndërsa Spanja ndodhet pak mbi mesataren e eurozonës.

Duke folur për Euronews Business, Profesor Jakub Górka nga Universiteti i Varshavës nënvizoi se përdorimi i parave të gatshme ndikohet shumë nga kultura kombëtare.

“Vendet në Evropën Jugore, që jetojnë në një klimë më të ngrohtë dhe me zakonin e shkëmbimit dhe tregtimit më shpesh në ndërveprimet ballë për ballë, janë natyrshëm më të orientuara drejt parave të gatshme, ndërsa vendet në Veri, siç është Skandinavia, historikisht kanë pasur një tendencë më të fortë për të migruar më shpejt drejt bankave elektronike dhe pagesave jo në para të gatshme”, tha ai.

Përdorimi i parave të gatshme vazhdon të bjerë

Pjesa e pagesave me para në dorë në pikat e shitjes (POS) ka qenë duke rënë gradualisht në eurozonë. Numri i transaksioneve me para në dorë ra me 27 pikë përqindjeje nga 79% në vitin 2016 në 52% në vitin 2024.

Gjatë së njëjtës periudhë, vlera e pagesave në para të gatshme ra me 15 pikë, nga 54% në 39%.

Më shumë se gjysma e të gjitha transaksioneve me para në dorë

Pak më shumë se gjysma e të gjitha transaksioneve në eurozonë (52%) u paguan me para në dorë në vitin 2024.

Në 14 nga 20 vendet e eurozonës, paratë e gatshme mbetën metoda më e përdorur e pagesës. Ato përbënin midis 45% dhe 55% të transaksioneve në rreth gjysmën e tyre. Përdorimi i parave të gatshme varionte gjerësisht nga vetëm 22% në Holandë në 67% në Maltë. Është gjithashtu mbi 60% në Slloveni, Austri dhe Itali.

“Në vendet me lidhje të forta historike me paratë e gatshme — si Gjermania dhe Austria, dhe Italia — paratë e gatshme mbeten thellësisht të ngulitura në transaksionet e përditshme për shkak të besimit të gjatë në monedhën fizike, përvojës historike të krizave bankare, shqetësimeve për privatësinë dhe rezistencës ndaj gjurmimit dixhital”, tha për Euronews Business Guillaume Lepecq, kryetar i CashEssentials.

Për sa i përket vlerës, paratë e gatshme përbëjnë një pjesë më të vogël të pagesave. Ato përfaqësojnë 39% të të gjitha transaksioneve në eurozonë. Pjesët kombëtare variojnë nga 17% në Holandë në 59% në Lituani.

Ndërkohë, kartat përbëjnë 39% të transaksioneve dhe 45% të vlerës totale të pagesave në eurozonë. Përdorimi i telefonave dhe orëve inteligjente për blerje është gjithashtu në rritje.

Pse përdorimi i parave të gatshme ndryshon shumë?

Profesoresha e biznesit, Olive McCarthy nga University College Cork, vuri në dukje se ekzistojnë një sërë shpjegimesh për ndryshimet ndërvendore në përdorimin e parave të gatshme, të lidhura me ndryshimet sociale, ekonomike dhe kulturore.

“Disa arsye mund të përfshijnë nivele të ndryshme të pranimit të parave të gatshme, shkallën e adoptimit dixhital dhe shqetësimet në lidhje me privatësinë e pagesave dixhitale, ndër të tjera”, tha ajo për Euronews Business.

Në eurozonë, Holanda dhe Finlanda janë dy vendet me përqindjet më të ulëta të pagesave në para të gatshme dhe shumat më të vogla mesatare të parave të gatshme të mbajtura. Duke i përdorur ato si shembuj, McCarthy vuri në dukje se Holanda ka një normë pranimi të parave të gatshme nën mesataren, me vetëm 79% të bizneseve që pranojnë para të gatshme. Ajo gjithashtu ka normën më të ulët të pranimit të parave të gatshme midis restoranteve dhe kafeneve, e cila ra nga 98% në vitin 2021 në 85% në vitin 2024.

Ndërkohë, Finlanda ka përqindjen më të ulët të ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme që preferojnë pagesat në para të gatshme — me vetëm 8%.

“Dhe siç pritej, të dy vendet kanë ndër normat më të larta të adoptimit dixhital në nivel global”, shtoi ajo.