Papa mbërrin në Liban në një përpjekje për të sjellë shpresë në një rajon të shkatërruar nga lufta

Papa Leo XIV zbarkoi në Liban të dielën me qëllim që t'u sjellë një mesazh shprese popullit të tij që ka vuajtur shumë dhe të forcojë një komunitet të rëndësishëm të krishterë në Lindjen e Mesme.

Ai mbërriti në një moment të pasigurt për vendin e vogël mesdhetar pas viteve të krizave të njëpasnjëshme. Leo po përmbush një premtim të paraardhësit të tij, Papa Françeskut, i cili kishte dashur ta vizitonte për vite me radhë, por nuk mundi pasi shëndeti i tij u përkeqësua.

Libani është ndalesa e dytë e udhëtimit të parë zyrtar të Leos jashtë vendit, pas Turqisë, ku ai shënoi një përvjetor të rëndësishëm të krishterë që vjen në një kohë kur vendi me shumicë myslimane sunite me mbi 85 milionë banorë e ka pozicionuar veten si një ndërmjetës kyç në bisedimet për t'i dhënë fund konflikteve në Ukrainë dhe Rripin e Gazës.

Leo kishte dy takime kyçe në Stamboll përpara se të fluturonte për në Bejrut: një lutje në Katedralen Apostolike Armene dhe një liturgji hyjnore me Patriarkun Ekumenik Bartolomeu, udhëheqësin shpirtëror të të krishterëve ortodoksë të botës, ftesa e të cilit ishte shtysa për vizitën e tij.

Në katedralen armene, Leo vlerësoi “dëshminë e guximshme të krishterë të popullit armen gjatë gjithë historisë, shpesh në rrethana tragjike”. Ishte një referencë për masakrën e armenëve nga turqit osmanë gjatë Luftës së Parë Botërore.

Papa Françesku e kishte quajtur masakrën një “gjenocid”, duke zemëruar Turqinë, e cila mohon se ka ndodhur një gjenocid. Leo ishte më diplomatik në fjalët e tij në tokën turke.

Në Liban, Leo pritej të përpiqej të inkurajonte libanezët që besojnë se udhëheqësit e tyre i kanë zhgënjyer dhe t'u bënte thirrje të krishterëve libanezë të qëndronin ose, nëse tashmë janë zhvendosur jashtë vendit, të ktheheshin në shtëpi.

Françesku citonte shpesh Shën Gjon Palin II, i cili në vitin 1989 tha se Libani ishte një “mesazh” – një mesazh vëllazërie dhe bashkëjetese. Sipas sistemit të ndarjes së pushtetit në Liban, presidenti i vendit është gjithmonë një i krishterë maronit, kryeministri një mysliman sunit dhe kryetari i parlamentit një shiit.

Në aeroportin e Bejrutit, ku avioni i tij u ul me një eskortë avionësh ushtarakë libanezë, Leo u prit fillimisht nga Presidenti Joseph Aoun, pastaj nga Kryetari i Parlamentit Nabih Berri dhe Kryeministri Nawaf Salam.

Leo lëvizte nëpër rrugët e kryeqytetit libanez me një makinë të mbyllur, një masë sigurie shumë e rrallë.

Libani, një vend me shumicë myslimane ku rreth një e treta e popullsisë është e krishterë, ka qenë gjithmonë një përparësi për Vatikanin, një fortesë për të krishterët në të gjithë rajonin. Pas viteve të konfliktit, komunitetet e krishtera që datojnë që nga koha e Apostujve janë tkurrur.

“Ati i Shenjtë po vjen në një moment shumë të vështirë për Libanin dhe për rajonin tonë”, tha Peshkopi George, kryepeshkop i Arkiparkisë Katolike Greke Melkite të Bejrutit. Libanezët janë të shqetësuar për të ardhmen, tha ai, dhe ende kanë frikë nga një rikthim i mundshëm në një luftë të plotë me Izraelin.

“Në këtë moment të vështirë, vizita e Papës është një shenjë shprese. Ajo tregon se Libani nuk është harruar”, u tha ai gazetarëve para vizitës.

Seri krizash

Në vitin 2019, sistemi valutor dhe bankar i vendit u shemb dhe shumë libanezë panë kursimet e tyre të zhdukeshin. Kriza financiare shkaktoi mungesa të energjisë elektrike, karburantit dhe ilaçeve.

Një tjetër katastrofë pasoi në vitin 2020, kur qindra ton nitrat amoniumi të ruajtur në mënyrë të papërshtatshme në portin e Bejrutit shpërthyen në një shpërthim që përshkoi lagjet përreth, duke vrarë 218 persona, duke plagosur mijëra të tjerë dhe duke shkaktuar dëme prej miliarda dollarësh.

Pika kulmore e vizitës së Leos në Liban do të jetë dita e tij e fundit, e martë, kur ai do të kalojë kohë në lutje të heshtur në vendin e shpërthimit më 4 gusht 2020 dhe do të takohet me disa nga viktimat e tij.

Qytetarët libanezë u tërbuan nga shpërthimi, i cili dukej të ishte rezultat i neglizhencës së qeverisë, duke i shtuar krizës ekonomike. Por një hetim ka ngecur vazhdimisht dhe pesë vjet më vonë, asnjë zyrtar nuk është dënuar.

Libanezët shpresojnë se Leo do të kërkojë llogaridhënie nga klasa politike e Libanit dhe do të këmbëngulë se nuk mund të ketë paqe pa të vërtetën dhe drejtësinë.

Një moment tjetër i rëndësishëm do të vijë kur Leo të takohet me të rinj libanezë. Ai pritet t'u japë atyre fjalë inkurajimi, mes ikjes së gjatë jashtë vendit prej dekadash, ndërsa pranon gjithashtu zhgënjimin e tyre për dështimet e brezave para tyre.

Konflikti i vazhdueshëm i Libanit me Izraelin

Pas sulmit të udhëhequr nga Hamasi në Izraelin jugor më 7 tetor 2023, i cili shkaktoi luftën në Gaza, grupi militant libanez Hezbollah hyri në një konflikt të nivelit të ulët me Izraelin që u përshkallëzua në një luftë të plotë në shtator 2024, duke vrarë më shumë se 4,000 njerëz në Liban dhe duke shkaktuar shkatërrime të gjera.

Pavarësisht një armëpushimi të ndërmjetësuar nga SHBA-të që i dha fund formalisht konfliktit dy muaj më vonë, Izraeli vazhdon të nisë sulme ajrore pothuajse të përditshme, të cilat thotë se synojnë të ndalojnë rindërtimin e Hezbollahut.

Papa "po vjen për të na bekuar dhe për hir të paqes", tha Farah Saadeh, një banore e Bejrutit që po ecte në shëtitoren bregdetare të qytetit. "Duhet të presim dhe të shohim se çfarë do të ndodhë pasi ai të largohet dhe shpresojmë që asgjë të mos ndodhë pas largimit të tij".

Përpara mbërritjes së Leos, Hezbollahu i kërkoi Papës të shprehte “refuzimin e tij ndaj padrejtësisë dhe agresionit” ndaj të cilit po i nënshtrohet vendi, duke iu referuar sulmeve izraelite.

Grupi gjithashtu u bëri thirrje mbështetësve të tij të rreshtoheshin përgjatë rrugës së konvojit papnor nga aeroporti në pallatin presidencial - i cili është i ndërprerë nga ndërtesa të bombarduara nga lufta e fundit - për të shprehur homazhet e tyre. Qindra prej tyre e bënë këtë, duke valëvitur flamujt e Libanit dhe të Vatikanit.

Mounir Younes, udhëheqësi i një trupe skautësh të lidhur me Hezbollahun, tha se ata synonin të dërgonin një mesazh rreth "rëndësisë së bashkëjetesës dhe unitetit kombëtar".

“Bashkëjetesa myslimano-kristiane është një pasuri e madhe që duhet ta ruajmë”, tha ai.

Hezbollahu — një grup kryesisht shiit — është bashkuar me disa grupe politike të krishtera në vend, përfshirë Lëvizjen e Lirë Patriotike dhe Lëvizjen Marada. Megjithatë, partia e krishterë me bllokun më të madh parlamentar, Forcat Libaneze, është kundërshtare e Hezbollahut dhe e ka kritikuar grupin për tërheqjen e vendit në një luftë me Izraelin.

Të krishterë sirianë

Në Sirinë fqinje, qindra mijëra të krishterë ikën gjatë 14 viteve të luftës civile në vend.

Ish-presidenti autokrat i vendit, Bashar Assad, u rrëzua nga pushteti në një ofensivë të udhëhequr nga kryengritësit islamistë dhjetorin e kaluar. Që atëherë, ka pasur shpërthime dhune sektare dhe disa sulme ndaj pakicave fetare, përfshirë një sulm vetëvrasës në një kishë në Damask në qershor.

Ndërsa qeveria e re ka dënuar sulmet ndaj pakicave, shumë e akuzojnë atë se po mbyll sytë ose se nuk është në gjendje të kontrollojë grupet e armatosura aleate.

Një delegacion prej rreth 300 të krishterësh sirianë, i kryesuar nga një prift katolik grek melkit, do të udhëtonte për në Liban për t'u bashkuar me një takim midis Leos dhe grupeve të të rinjve dhe për t'u lutur në një meshë publike në bregdetin e Bejrutit.

«Kemi nevojë për dikë si Papa që të vijë dhe të na japë shpresë si të krishterë» në një kohë «frike nga një e ardhme e panjohur», tha 24-vjeçarja Dima Awwad, një nga anëtarët e delegacionit. «Shpresojmë që Papa të vijë të vizitojë Sirinë ashtu siç vizitoi Libanin, për të siguruar njerëzit dhe për të ndier se jemi të pranishëm si të krishterë lindorë dhe se duhet të jemi në këtë vend»./ AP.