Udhëheqësit botërorë mblidhen në Nju Jork javën e ardhshme për një Asamble të Përgjithshme të OKB-së, e dominuar nga rikthimi në foltore i Presidentit të SHBA-së Donald Trump, lufta në Gaza dhe Ukrainë, rritja e njohjes perëndimore të shtetësisë palestineze dhe tensionet bërthamore me Iranin.

"Po futemi në ujëra të trazuara - madje të paeksploruara", tha Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, Antonio Guterres, një javë përpara se organi botëror me 193 anëtarë të organizojë gjashtë ditë fjalimesh nga gati 150 krerë shtetesh ose qeverish, së bashku me dhjetëra ministra të tjerë.

"Ndarjet gjeopolitike po zgjerohen. Konfliktet po shkatërrohen. Mosndëshkimi po përshkallëzohet. Planeti ynë po mbinxehet", u tha ai gazetarëve të martën. "Dhe bashkëpunimi ndërkombëtar, po tendoset nën presione të papara në jetën tonë."

Në krye të Asamblesë së 80-të të Përgjithshme të këtij viti do të jetë Trump, i cili bën thirrje për shkurtimin e fondeve amerikane për OKB-në, ndaloi angazhimin e SHBA-së me Këshillin e OKB-së për të Drejtat e Njeriut, zgjati ndalimin e fondeve për agjencinë palestineze të ndihmës UNRËA dhe u largua nga agjencia kulturore e OKB-së UNESCO. Ai gjithashtu ka njoftuar plane për t'u larguar nga marrëveshja e Parisit për klimën, dhe nga Organizata Botërore e Shëndetësisë.

Trump do të flasë të martën, tetë muaj pas fillimit të mandatit të dytë, i cili u shënua nga shkurtime të rënda të ndihmës së jashtme të SHBA-së, të cilat kanë shkaktuar kaos humanitar global dhe kanë ngritur pyetje rreth të ardhmes së OKB-së, duke e shtyrë Guterresin të përpiqet të ulë kostot dhe të përmirësojë efikasitetin.

"Ai e shijon Asamblenë e Përgjithshme. Ai gëzon vëmendjen e udhëheqësve të tjerë", tha për Trump, drejtori i Grupit Ndërkombëtar të Krizave në OKB, Richard Gowan. "Dyshimi im është se ai do ta përdorë pamjen e tij për t'u mburrur me shumë arritjet e tij dhe ndoshta edhe një herë, të argumentojë se e meriton Çmimin Nobel për Paqen."

Trump e përshkruan OKB-në si organizatë me ‘potencial të madh’, por thotë se ajo duhet të "veprojë së bashku". Ai ka mbajtur të njëjtin qëndrim të kujdesshëm ndaj multilateralizmit, që ishte një shenjë dalluese e mandatit të tij të parë nga viti 2017 deri në vitin 2021 dhe gjithashtu e akuzoi organin botëror, se nuk e ndihmoi atë të përpiqet të ndërmjetësojë paqen në konflikte të ndryshme.

"OKB-ja ka bërë përpjekje shumë të forta në ndërmjetësimin e paqes... por ne nuk kemi as karrota dhe as shkopinj", tha Guterres. Këshilli i Sigurimit i OKB-së është i vetmi organ i OKB-së që mund të vendosë sanksione, por ka qenë i bllokuar në konfliktet në Gaza dhe Ukrainë sepse SHBA-të dhe Rusia kanë fuqi vetoje.

"Shtetet e Bashkuara kanë "karrota dhe shkopinj". Pra, në disa situata, nëse jeni në gjendje t'i kombinoni të dyja, mendoj se mund të kemi një mënyrë shumë efektive për t'u siguruar që të paktën një proces paqeje mund të çojë në një rezultat të suksesshëm", tha Guterres.

Ai dhe Trump pritet të takohen zyrtarisht për herë të parë javën e ardhshme që kur Trump u rikthye në detyrë në janar - një nga më shumë se 150 takimet dypalëshe që shefi i OKB-së tha se ka planifikuar, duke e quajtur javën "Kupa Botërore e diplomacisë".

LUFTA DHE URIA

Udhëheqësit po mblidhen ndërsa lufta midis Izraelit dhe militantëve të Hamasit në Rripin e Gazës po i afrohet dy viteve, dhe një krizë humanitare përkeqësohet në enklavën palestineze, ku një monitorues global i urisë ka paralajmëruar se uria ka marrë përsipër dhe ka të ngjarë të përhapet deri në fund të muajit.

Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu - i kërkuar nga Gjykata Ndërkombëtare Penale për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit në Gaza, të cilat Izraeli i mohon - do t'i drejtohet Asamblesë së Përgjithshme të premten. Izraeli nisi një sulm tokësor, të cilin e kishte kërcënuar prej kohësh , në qytetin e Gazës të martën.

Ambasadori i Izraelit në OKB, Danny Danon, tha për takimin e ardhshëm në Nju Jork: "Do t'i kujtojmë botës edhe një herë se kjo luftë nuk do të përfundojë me pengjet e lëna pas në Gaza".

Përpara se të fillojnë fjalimet e Asamblesë së Përgjithshme të martën, udhëheqësit do të mblidhen të hënën për një samit - të organizuar nga Franca dhe Arabia Saudite - që synon të krijojë vrull drejt një zgjidhjeje me dy shtete midis Izraelit dhe palestinezëve.

Australia, Belgjika, Britania, Kanadaja dhe Franca janë zotuar të njohin zyrtarisht shtetin palestinez, megjithëse disa prej tyre kanë vendosur kushte.

Presidenti palestinez Mahmoud Abbas, nuk do të jetë atje personalisht. SHBA-të, një aleat i fortë i Izraelit, kanë thënë se nuk do t'i japin atij vizë, duke marrë kritika të gjera në OKB. Ai pritet të shfaqet nëpërmjet videos si për samitin e së hënës ashtu edhe për fjalimin e tij në Asamblenë e Përgjithshme, i planifikuar për të enjten e javës së ardhshme.

"Palestina do të jetë elefanti i madh në këtë seancë të Asamblesë së Përgjithshme", tha i dërguari palestinez në OKB, Riyad Mansour.

Një konflikt tjetër që kryeson axhendën e OKB-së, por në të cilin pritet të bëhet pak përparim, është lufta më shumë se trevjeçare e Rusisë në Ukrainë.

Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskiy dhe Ministri i Jashtëm rus Sergei Lavrov do t'i drejtohen Asamblesë së Përgjithshme. Presidenti rus Vladimir Putin nuk merr pjesë tradicionalisht në takimin vjetor të OKB-së.

Këshilli i Sigurimit i OKB-së me 15 anëtarë, i ngarkuar me ruajtjen e paqes dhe sigurisë ndërkombëtare, ka të ngjarë të zhvillojë takime mbi Ukrainën dhe Gazën gjatë seancës së nivelit të lartë të Asamblesë së Përgjithshme, thanë diplomatët.

Do të ketë gjithashtu diplomaci të minutës së fundit në Nju Jork mbi programin bërthamor të Iranit, ndërsa Teherani kërkon të shmangë një kthim të të gjitha sanksioneve të Këshillit të Sigurimit të OKB-së ndaj Republikës Islamike më 28 shtator. Presidenti iranian Masoud Pezeshkian dhe Ministri i Jashtëm Abbas Araqchi, pritet të jenë të dy në Kombet e Bashkuara./ Reuters.