Pse audioja e kabinës së pilotit thellon misterin e rrëzimit të Air India?

Një zbulim dramatik ka tronditur hetuesit e aksidentit të fluturimit 171 të Air India, i cili u rrëzua më 22 qershor në një lagje të populluar të qytetit Ahmedabad, duke shkaktuar vdekjen e 260 personave. Sipas raportit paraprak prej 15 faqesh, të dy çelësat e kontrollit të karburantit të Boeing 787 Dreamliner u kthyen në pozicionin “ndërprerës” vetëm pak sekonda pas ngritjes, duke fikur motorët dhe duke shkaktuar një humbje totale të fuqisë.

Regjistruesi i zërit në kabinën e pilotëve kap një shkëmbim shqetësues mes dy pilotëve, ku njëri pyet: “Pse i ndërpreve?”, por përgjigja është: “Unë nuk e bëra.” Deri më tani, nuk është sqaruar kush i fik realisht çelësat. Pilotët nuk raportuan ndonjë anomali, dhe në kohën e ngritjes, avionin po e fluturonte bashkëpiloti, ndërsa kapiteni po monitoronte.

Avioni u ngjit vetëm 625 metra përpara se të zhdukej nga radarët 50 sekonda pas ngritjes, ndërsa njëri nga motorët po përpiqej të rifillonte punën në momentin e përplasjes. Paneli i kontrollit i Boeing 787 kërkon një lëvizje të qëllimshme për të aktivizuar çelësat e ndërprerjes së karburantit, të mbrojtur me mekanizma sigurie dhe kllapa që e bëjnë gati të pamundur një aktivizim aksidental.

“Do të ishte praktikisht e pamundur që dikush të fikej të dy çelësat me një lëvizje të vetme”, tha për BBC-në një hetues kanadez, duke ngritur dyshime të forta për një ndërhyrje të qëllimshme ose një defekt të mundshëm elektronik.

Hetimi përfshin ekspertë nga India, SHBA-ja, Mbretëria e Bashkuar, kompania Boeing, General Electric dhe Air India. Ata po përpiqen të identifikojnë zërat në kabinë dhe po kërkojnë një transkript të plotë të regjistruesit të zërit, ndërsa disa ekspertë po kërkojnë që në të ardhmen të vendosen kamera video në kabinën e pilotëve.

Raporti përmend edhe një buletin të vitit 2018 nga FAA, që paralajmëronte për çelësa karburanti të Boeing 737 me sistemin e bllokimit të çaktivizuar. I njëjti dizajn përdorej në avionin e rrëzuar të Air India, por Air India nuk ndërmori kontrolle parandaluese pasi dokumenti nuk ishte detyrues.

Mostrat e karburantit rezultuan të pastra dhe nuk është lëshuar asnjë paralajmërim teknik për motorët GEnx-1B. Por një komponent emergjent – Turbina Ajrore Ram (RAT) – u aktivizua, një sinjal i qartë se të dy motorët kishin dështuar.

Një pilot i Boeing 787 tha se gjatë një dështimi të dyfishtë motorësh, reagimi i ekuipazhit mund të mos përfshijë tërheqjen e marshit të uljes, siç ndodhi këtu, për shkak të mungesës së kohës. Ndërkohë, pyetjet mbeten të hapura: A pati një gabim njerëzor? Një ndërhyrje të qëllimshme? Apo një defekt teknik të panjohur?

Hetuesit thonë se motori i djathtë nuk pati kohë të rikuperohej plotësisht, duke lënë avionin pa fuqi të mjaftueshme për të qëndruar në ajër. Rrëzimi tragjik i fluturimit 171 mbetet një nga fatkeqësitë më enigmatike të aviacionit indian dhe kërkon përgjigje të qarta për të parandaluar ngjarje të ngjashme në të ardhmen.