Studimi/ Inteligjenca artificiale dhe adoleshentët: një hendek i madh mes prindërve dhe fëmijëve

Studimi/ Inteligjenca artificiale dhe adoleshentët: një hendek i madh mes prindërve dhe fëmijëve

10:40, 25/03/2026
ZMADHO TEKSTIN
+ Aa -

Inteligjenca artificiale luan një rol të madh në jetën e Isis Joseph.

“E përdor çdo ditë”, thotë ajo.

Nxënësja 17-vjeçare e klasës së 11-të në New York City e përdor atë për detyrat e shtëpisë. Inteligjenca artificiale e ndihmon të vendosë se ku të hajë dhe i jep frymëzim për poezinë e saj. Ndonjëherë, ajo madje i drejtohet asaj për pyetje rreth çështjeve në jetën e saj personale.

“Prindërit mund ta bëjnë inteligjencën artificiale si një gjë shumë kërcënuese”, dhe sigurisht, shumë nga këto shqetësime janë të vlefshme, thotë ajo.

“Por unë mendoj se inteligjenca artificiale është përgjithësisht e mirë.”

Joseph ilustron një trend më të gjerë. Ekziston një hendek i madh midis mënyrës se si prindërit dhe adoleshentët ndihen për IA-në në jetën e fëmijëve, sipas studimeve të reja nga Qendra Kërkimore Pew dhe Common Sense Media.

Studimet tregojnë se një numër i madh prindërish nuk kanë idenë se çfarë po bëjnë fëmijët e tyre me IA-në. Disa përdorime janë të zakonshme, por disa adoleshentë e përdorin IA-në në mënyra që familjet e tyre do t’i gjejnë alarmante.

Një gjë është e qartë, prindërit duhet të bëjnë shumë më tepër pyetje në tryezën e darkës rreth mënyrës se si fëmijët e tyre i përdorin chatbot-et.

Ka një mungesë serioze komunikimi rreth inteligjencës artificiale brenda familjeve, thotë Monica Anderson, drejtoreshë menaxhuese në Qendrën Kërkimore Pew.

“Kjo është një bisedë që nuk po zhvillohet me një numër të madh prindërish”, thotë ajo.

Pew anketoi 1 mijë e 458 adoleshentë amerikanë të moshës 13-17 vjeç dhe prindërit e tyre.

“Ne gjetëm një hendek midis asaj që prindërit besojnë se po ndodh me inteligjencën artificiale dhe asaj që adoleshentët na thonë se po bëjnë në të vërtetë”, thotë Anderson.

Kur Pew pyeti prindërit nëse fëmijët e tyre përdorin inteligjencën artificiale, vetëm 51% thanë po. E vërteta është se 64% e adoleshentëve thanë se përdorin chatbot. Common Sense Media gjeti dallime të ngjashme rrënjësore. Miliona prindër janë në errësirë ​​​​për atë që ndodh në ekranet e fëmijëve të tyre.

Kjo ka kuptim, sepse sipas Pew, katër nga 10 prindër thanë se nuk kanë pasur kurrë një bisedë me fëmijët e tyre rreth inteligjencës artificiale.

Ky është një problem i madh, thotë Rachel Barr, profesoreshë e zhvillimit të hershëm të fëmijëve dhe kryetare e departamentit të psikologjisë në Universitetin Georgetown në SHBA.

“Kjo më habit. Familjet duhet ta përdorin inteligjencën artificiale së bashku, në vend që t’i lënë adoleshentët ta kuptojnë vetë”, shton Barr.

Mbështetje emocionale

Kur studimet krahasuan atë që bënin fëmijët me pritjet e prindërve të tyre, ata gjetën dallime të rëndësishme. Duket sikur shumë adoleshentë po marrin vendime vetë në lidhje me inteligjencën artificiale.

“Një pakicë e konsiderueshme fëmijësh që kanë qasje në inteligjencën artificiale po e përdorin atë në mënyra shoqërore që mund t’i bëjnë prindërit të ndihen në siklet”, thotë Michael Robb, kreu i kërkimit në Common Sense.

Nga të gjitha ankthet e prindërve në lidhje me atë që po bëjnë fëmijët e tyre me chatbot-et, shoqëria spikati. Sipas Pew, 58% e prindërve amerikanë thanë se nuk janë dakord që adoleshentët e tyre të përdorin inteligjencën artificiale për mbështetje emocionale dhe 20% të tjerë thanë se nuk ishin të sigurt. Por kjo po ndodh.

“Ndonjëherë i tregoj Inteligjencës Artificiale diçka rreth asaj se si ndihem, ose për një situatë që mund të më ketë ndodhur. Dhe ajo më përgjigjet duke e vënë në perspektivë, ose duke më shpjeguar mënyrën më të mirë për të vepruar në një situatë”, thotë Joseph. “Padyshim që mund të jetë mbështetëse emocionalisht, por sigurisht, është një robot.”

Adoleshentët janë më të zgjuar nga sa mund të prisni.

Joseph, për shembull, thotë se e kupton që inteligjenca artificiale mund të thotë vetëm atë që ajo dëshiron të dëgjojë dhe i merr këshillat me kujdes.

Por shumica e tyre, përfshirë Joseph, thonë se përdorimi i inteligjencës artificiale për këshilla ose shoqëri mund të shkojë shumë larg. Disa përmendën historinë e një djali 14-vjeçar i cili i mori jetën vetes pas bisedave obsesive me një chatbot .

“Një nga miqtë e mi, në një moment, fliste me inteligjencën artificiale gjatë gjithë kohës”, thotë Kingston Rieben, 16 vjeç, nga San Diego, Kaliforni. “Ndonjëherë ne thjesht rrinim ulur dhe e dëgjonim duke qeshur pranë nesh, duke shkruar gjëra në telefonin e tij.”

Kur Pew pyeti adoleshentët amerikanë rreth inteligjencës artificiale, 12% thanë se e përdorin atë për këshilla ose mbështetje emocionale dhe 16% thanë se e përdorin atë për biseda të rastësishme. Këto përmasa mund të jenë të vogla, por ato prapëseprapë arrijnë në miliona fëmijë në të gjithë SHBA-të nëse anketa është përfaqësuese. Dhe kishte pabarazi të mëdha racore.

Sipas studimit, 21% e adoleshentëve me ngjyrë përdorin inteligjencën artificiale për mbështetje emocionale, krahasuar me vetëm 13% të adoleshentëve hispanikë dhe 8% të adoleshentëve të bardhë. (Nuk kishte mjaftueshëm adoleshentë aziatikë në studim për të nxjerrë një analizë të veçantë.)

Studimi i Pew nuk trajtoi arsyet për këto ndryshime. Barr sugjeron që adoleshentët me më pak sisteme mbështetëse mund t’i drejtohen inteligjencës artificiale si burim sepse është shumë i arritshëm, por është e pamundur të dihet me siguri pa më shumë kërkime.

Për sa kohë që chatbot-et janë në treg, është ndoshta e pashmangshme që njerëzit do t’i përdorin ato si miq dhe terapistë. Shoqata Amerikane e Psikologjisë ofron një udhëzues për prindërit, adoleshentët e të cilëve u drejtohen chatbot-eve. Ndër këshillat kryesore , ajo rekomandon bërjen e pyetjeve në vend që të jepni leksione dhe të shikoni për sinjale paralajmëruese që adoleshentët po përdorin inteligjencën artificiale në mënyra që zëvendësojnë ndërveprimin njerëzor.

Punë dhe argëtim

Tek adoleshentët, disa nga zakonet më të zakonshme të inteligjencës artificiale janë ato që mund të prisni.

“Zakonisht e përdor për të studiuar”, thotë Eloise Chu, një 13-vjeçare nga Chatham, New Jersey në SHBA. “Si për shembull, nëse kam një test matematike, i jap një problem që nuk di si ta zgjidh, në mënyrë që të gjenerojë më shumë pyetje, që të bëhem e mirë në të.”

Sipas Pew, përdorimi numër një i inteligjencës artificiale nga adoleshentët është thjesht kërkimi i gjërave. Ndihma me detyrat e shkollës vjen më pas. Rreth gjysma e adoleshentëve amerikanë thonë se përdorin inteligjencën artificiale për kërkime, dhe shumë e përdorin atë për ndihmë me matematikën dhe shkrimin.

Një në 10 adoleshentë thonë se i bëjnë të gjitha ose shumicën e detyrave të shkollës me ndihmën e inteligjencës artificiale. Shumë nga adoleshentët thonë se mësuesit e tyre e inkurajojnë në mënyrë aktive përdorimin e inteligjencës artificiale, me kufizime për t’u siguruar që ajo nuk pengon të mësuarit.

Pothuajse asnjë nga adoleshentët e përmendur në artikull, nuk pranon se ka kopjuar me anë të inteligjencës artificiale. Megjithatë, kur i pyet adoleshentët për studentët e tjerë, del një pamje shumë e ndryshme. 59% e adoleshentëve i thanë Pew se studentët në shkollën e tyre përdorin inteligjencën artificiale për të kopjuar, ndërsa 34% thanë se kjo ndodh jashtëzakonisht ose shumë shpesh.

“Kam pasur shokë klase që i bërtisnin mësueses: ‘Nëse nuk vjen të më përgjigjesh pyetjes sime, do ta bëj Inteligjencën Artificiale ta bëjë këtë për mua’”, thotë Rieben.

Cash, vëllai i tij 14-vjeçar, ka histori të ngjashme.

“Në orën e shkencës, na u desh të bënim kërkime për një temë dhe të shkruanim për të dhe një nga fëmijët në tavolinën time sapo kishte kopjuar plotësisht atë që i kishte thënë Inteligjenca Artificiale. Por më pas ai nuk mund ta lexonte shkrimin e tij dhe as nuk mbante mend çfarë kishte shkruar”, thotë ai.

Por nuk është vetëm punë dhe mashtrim, 47% e adoleshentëve amerikanë thanë se përdorin inteligjencën artificiale për argëtim.

Chu, për shembull, thotë se argëtohet shumë duke përdorur inteligjencën artificiale për të gjeneruar fotografi të pinguinëve dhe petullave, dy nga gjërat e saj të preferuara.

Probleme me qëndrimin
Disa nga ndryshimet më të mëdha në studim kishin të bënin me mënyrën se si prindërit dhe adoleshentët ndihen për inteligjencën artificiale, dhe nuk janë të gjitha lajme të këqija.

Ekziston një ndarje e madhe brezash dhe ka arsye të mira për optimizëm nëse mund të pranosh që të rinjtë nuk janë plotësisht të pavetëdijshëm.

Sipas një studimi nga Common Sense Media, 52% e prindërve thonë se përdorimi i inteligjencës artificiale në detyrat e shkollës është “joetik dhe duhet të ketë pasoja”.

Por pyetni adoleshentët, dhe saktësisht i njëjti numër thotë se përdorimi i inteligjencës artificiale për detyrat e shkollës është “inovativ dhe duhet të inkurajohet”.

Ose fëmijëve u mungon diçka, ose prindërve.

“Mendoj se të rriturit mund të mendojnë se fëmijët po e përdorin keq inteligjencën artificiale, vetëm për të kopjuar në detyrat e shtëpisë e gjëra të tilla. Nuk mendoj se shumica e fëmijëve po e bëjnë këtë”, thotë Chu.

Megjithatë, nëna e Chu-së tha se ndihet rehat me mënyrën se si fëmijët e saj e përdorin inteligjencën artificiale.

Common Sense Media zbuloi se 92% e adoleshentëve thonë se mund të dallojnë kur bashkëveprojnë me një sistem inteligjence artificiale ose me një njeri të vërtetë, krahasuar me 73% të prindërve.

Sipas Pew, pothuajse gjashtë nga 10 adoleshentë thonë se janë të sigurt për aftësinë e tyre për të përdorur chatbot-e, dhe një e katërta thanë se janë shumë ose jashtëzakonisht të sigurt.

“Fëmijët shpesh janë në avangardë të teknologjive të reja dhe ndihen më rehat duke testuar kufijtë e asaj që mund të bëjë teknologjia e re”, thotë Robb.

© SYRI.net

Lexo edhe:

Denonco