Transparenca, marrëveshjet dhe abuzimi me Amerikën

Transparenca, marrëveshjet dhe abuzimi me Amerikën

Nga Armend Muja - 27/02/2020

PĂ«rderisa ka pikĂ«pamje tĂ« ndryshme nĂ«se letĂ«r-kĂ«mbimi Ă«shtĂ« zotim apo marrĂ«veshje ndĂ«rkombĂ«tare Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« kuptohet qĂ« ajo megjthatĂ« nuk ishte transparente. Kjo qasje e ka karakterizuar dialogun KosovĂ«-Serbi dhe jo-rrallĂ« ka ndikuar nĂ« shkelje me apo pa vetĂ«dije tĂ« dispozitave kushtetuese. UnĂ« dyshoj qĂ« ka relevancĂ« nesĂ« letra krijon obligime ndĂ«rkombĂ«tare pĂ«r mos-dĂ«rgim tĂ« trupave nĂ« veri pĂ«raq sa KFOR dhe NATO operojnĂ« sipas RezulotĂ«s 1244. Kjo vjen pĂ«r shkak tĂ« shtet-ndĂ«rtimit pa-precedent dhe kufizimeve qĂ« burojnĂ« nga ko-ekzistenca e mandateve ndĂ«rkombĂ«tarĂ« nĂ« KosovĂ«. Duhet tĂ« nĂ«nvizohet qĂ« edhe UNMIK, KFOR dhe EULEX operojnĂ« sipas mandatit qĂ« u ofron Rezultuta 1244. NĂ« kĂ«tĂ« kuptim, Komandanti i KFOR ka kompetenca tĂ« zgjeruara dhe autoritet pĂ«r tĂ« penguar lĂ«vizjen e FSK edhe pa letĂ«r-kĂ«mbim. MegjithatĂ«, ajo cfarĂ« Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« theksohet dhe shqyrtohet Ă«shtĂ« (a) mĂ«nyra e dialogimit dhe tendenca e marrĂ«veshjeve pa transparencĂ« tĂ« plotĂ«, (b) pasojat juridike qĂ« kanĂ« rezultuar nga marrĂ«veshjet e kaluara dhe (c) tendenca pĂ«r tĂ« minimizuar pozicionin e KosovĂ«s nĂ« emĂ«r tĂ« referencave tĂ« zakonshme ‘SHBA, Grenelli’

- LetĂ«r kĂ«mbimi ishte jo-transparent – ne mund tĂ« mbesim tĂ« hamendĂ«suar nĂ« lidhje me efektin juridik por jo edhe pĂ«r mĂ«nyrĂ«n si Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« ajo. UnĂ« nuk kam pasĂ« informacion pĂ«r ekzistencĂ«n e njĂ« letre tĂ« tillĂ«. RFL nĂ« gjuhĂ«n serbe kishte nje artikull nĂ« shkurt 2019 nĂ« lidhje me kĂ«tĂ« temĂ« dhe ishte e befasishme. Aty citohet edhe Sekretari i PĂ«rgjithĂ«shĂ«m i NATO edhe ZĂ«dhĂ«nĂ«si i KFOR dhe tĂ« dy i referohen kĂ«saj si ‘marrĂ«veshje’ e jo si zotim. ËshtĂ« poashtu e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« theksohet qĂ« zotimi apo marrĂ«veshja ishin kĂ«rkesa tĂ« SerbisĂ« bĂ«rĂ« NATO. NĂ« cdo rast qĂ« Policia e KosovĂ«s kishte aksione nĂ« veri tĂ« vendit kishte reagime nga pala serbe qĂ« thonin se shqiptarĂ«t dhe bashkĂ«sia spo i pĂ«rmbahen marrĂ«veshjes. KFOR kishte reagime tĂ« shpeshta qĂ« marrĂ«veshja nuk aplikohet pĂ«r forcat e rendit por vetĂ«m apo ushtarake. Ky zotim/obligim nuk ishin transparente pĂ«r opinionin publik. Pse? NĂ« rast se nuk ka pĂ«rgjegjĂ«si juridike duhet tĂ« kuptuar se sĂ« paku ka pĂ«rgjegjĂ«si politike. NĂ« rast se nuk ka pĂ«rgjegjĂ«si politike Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« nxjerrim njĂ« minimum – insistim pĂ«r TRANSPARENCË, jo marrĂ«veshje krye nĂ« vete dhe jo marrĂ«veshje pa konsultim tĂ« palĂ«ve kryesore tĂ« interesit.
- Pasojat juridike qĂ« kanĂ« rezultuar nga marrĂ«veshjet e kaluara – pĂ«rderisa pranohet qĂ« njĂ« letĂ«r zotim a ka implikime juridike, nuk ka asnjĂ« dilemĂ« qĂ« marrĂ«veshjet e ratifikuara nĂ« Kuvend si ajo e 19 prill 2013 janĂ« norma tĂ« detyrueshme tĂ« sĂ« drejtĂ«s ndĂ«rkombĂ«tare dhe kanĂ« epĂ«rsi ndaj ligjeve tĂ« KosovĂ«s. Pra, pĂ«r shkak tĂ« MarrĂ«veshje pĂ«r Normalizim tĂ« MarrĂ«dhĂ«nieve me SerbinĂ« (2013) apo MarrĂ«veshja e famshme Thaci-Dacic Ă«shtĂ« krijuar detyrimi ndĂ«rkombĂ«tar pĂ«r krijim tĂ« Asociacionit. Kosova nuk ka dispozita kushtetuese qĂ« lejojnĂ« kontrollin preventiv apo kontrollin represiv. Ratifikimi i marrĂ«veshjeve Ă«shtĂ« i vetmi mekanizĂ«m. LiderĂ«t e KosovĂ«s dhe deputetet e Kuvendit kanĂ« tejkaluar kompetencat e tyre kur kanĂ« nĂ«nshkruar apo votuar MarrĂ«veshjen 2013. NĂ« bazĂ« tĂ« KonventĂ«s sĂ« VjenĂ«s (Neni 27) nuk mund tĂ« citohen e drejta e brendshme pĂ«r tĂ« kundĂ«rshtuar zbatimin e tyre e as tĂ« implikohet se nuk janĂ« ndjekur procedurat (Neni 46 dhe Neni 47). Nga kjo mund tĂ« nxjerrim njĂ« minimum – ska dyshim qĂ« tĂ« gjithĂ« liderĂ«t e KosovĂ«s tĂ« angazhuar nĂ« MarrĂ«veshjet pĂ«r krijimin e Asociacionit kanĂ« shkelur kushtetutĂ«n. NĂ« mungesĂ« tĂ« mekanizmave pĂ«r pĂ«rgjegjĂ«si juridike dhe politike, si minimum mund tĂ« nxjerrim njĂ« mĂ«sim – liderĂ«t tanĂ« kanĂ« tendencĂ« qĂ« krye nĂ« vete dhe pa konsultim demokratik tĂ« shkelin dispozitat kushtetuese. ËshtĂ« koha pĂ«r diskutim ex-ante dhe institucionalizim tĂ« dialogut pĂ«r ti ikur shkeljeve tjera nĂ« pasim.


- Abuzimi me SHBA dhe Grenell – nuk ka asnjĂ« dyshim qĂ« SHBA kĂ«rkon heqjen e taksĂ«s. Heqja e taksĂ«s ishin kĂ«rkesa tĂ« vazhdueshme tĂ« vendeve tĂ« Quint. UnĂ« mendoj qĂ« Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme qĂ« tĂ« mbesim tĂ« hapur dhe bashkĂ«punues me SHBA dhe BE. MegjithatĂ«, duhet theksuar SHBA kanĂ« shĂ«rbyer si mbulesĂ« edhe pĂ«r agjendat personale tĂ« liderve tĂ« KosovĂ«s. Jo rrallĂ« cĂ«shtje thelbĂ«sore tĂ« KosovĂ«s janĂ« supresuar pĂ«rmes presionit mediatik. Edhe vĂ«rejtjet e vitit 2013 dhe 2014 pĂ«r Asociacionit janĂ« supresuar ngjashĂ«m duke u thirrur nĂ« SHBA. Por jo cdo herĂ« SHBA ka qenĂ« e rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r liderĂ«t tanĂ«. Mbaj mend kur ‘SHBA-nĂ« e goditĂ«m pas shpine pĂ«rmes tentim anulimit tĂ« GjykatĂ«s Speciale’ dhe kur refuzum vĂ«rejtjet e tyre pĂ«r nominimin e Komandant FtyrĂ«s nĂ« Agjenci tĂ« PronĂ«s.

- NĂ« duhet tĂ« pĂ«rkushtohemi pĂ«r kordinim tĂ« plotĂ« me SHBA, por duhet tĂ« sqarohet qĂ« reciprociteti Ă«shtĂ« instrument i shteteve qĂ« buron edhe nga parimet e GATS dhe MarrĂ«veshja e CEFTA. PĂ«rderisa Serbia pajtohet tĂ« njoh certifikatat fito-sanitare tĂ« KosovĂ«s, dokumentet e prodhimit, respekton marrĂ«veshjen pĂ«r menaxhimin e integruar tĂ« kufirit, njeh diplomat dhe tabelat ne nuk kemi nevojĂ« pĂ«r reciprocitet. ËshtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r opinionin tĂ« kuptohet qĂ« KĂ«shilli i BE-sĂ« nĂ« Konkluzionet e Qershor 2019 kĂ«rkon heqjen e taksĂ«s (KosovĂ«s) dhe zbatimin e IBM dhe njohjen e diplomave (SerbisĂ«). Banka BotĂ«rore (2018) nĂ«nvizon qĂ« njĂ« prodhuesi nga Kosova i duhen 4 ditĂ« pĂ«r njĂ« eksport nĂ« Serbi, ndĂ«rsa atyre nga Serbia i duhen 7 orĂ« pĂ«r KosovĂ«. Pse? Sepse psh. Serbia nuk e njeh certifikaten e cilĂ«sisĂ« sĂ« lĂ«shuar nga AVUK KosovĂ« por kĂ«rkon qĂ« kjo tĂ« bĂ«hen nĂ« Serbi, Serbia nuk lejon eksportin e verĂ«s me shishe sepse aty shkruan e prodhuar nĂ« R.KosovĂ«s, nuk lejon eksportin e baranve sepse ata duhet tĂ« regjistrohen nĂ« Serbi dhe pĂ«r aplikim nuk i njihen dokumentet e KosovĂ«s. Gjithashtu, mallĂ«rat e KosovĂ«s nuk mund tĂ« eksportohen mĂ« transportues lokal sepse nuk u njihen dokumentet dhe tabelat dhe nuk lejon kalimi transit sepse nuk njihen pikat kufitare. Nuk e besoj qĂ« SHBA Ă«shtĂ« informuar drejtĂ« nĂ« lidhje me kĂ«to pengesa. Deri nĂ« anulim tĂ« kĂ«tyre pengesave jo-tarifore duhet RECIPROCITET. Kjo mandatohet nga MarrĂ«veshja e CEFTA.

© SYRI.net

Lexo edhe

Komentet

Shto koment

Denonco