Varrezat e Vjenës aty ku speciet e rrezikuara dhe biodiversiteti lulëzojnë mes varreve të Beethoven e Schubert

Varrezat Qendrore të Vjenës po shndërrohen në një qendër të ruajtjes së biodiversitetit, ku hamsterët evropianë dhe qindra specie të tjera të mbrojtura kanë gjetur strehë në një habitat të papritur – mes gurëve të varreve të të famshmëve.

Në një sipërfaqe prej 2.4 km² në jug të kryeqytetit austriak, Varrezat Qendrore të Vjenës, ku prehen emra të mëdhenj si Ludwig van Beethoven, Franz Schubert, Johannes Brahms, Hedy Lamarr dhe Falco, janë kthyer në një oaz të jetës së egër. Në këtë hapësirë të qetë dhe të respektuar, studiuesit kanë zbuluar se fauna lokale po lulëzon në heshtje.

Në orët e para të mëngjesit, vizitorët mund të dallojnë lëvizje të shpejta mes gurëve të varreve. Ato nuk janë fantazma, por hamsterë evropianë në rrezik kritik zhdukjeje, që kanë gjetur një strehë të sigurt në livadhet dhe pyjet e vogla që rrethojnë varret. Këta gjitarë dikur të konsideruar dëmtues janë sot një simbol i qëndrueshmërisë dhe shpresës për natyrën e rrezikuar.

Projekti “Biodiversiteti në Varreza”, i nisur nga studiuesi Thomas Filek dhe Universiteti i Burimeve Natyrore dhe Shkencave të Jetës në Vjenë, ka dokumentuar mbi 240 specie të ndryshme që banojnë këtë hapësirë – përfshirë bretkosën e gjelbër evropiane, ketërin tokësor, pupëzën euroaziatike dhe brumbullin alpin. Projekti përfshin edhe shkencëtarë qytetarë që dorëzojnë mbi 3,000 raportime vjetore për gjallesat që vëzhgojnë në varreza.

Filek thekson se menaxhimi i kujdesshëm i hapësirës, duke shmangur kositjen e plotë të barit dhe duke ndërtuar habitate si grumbuj drurësh të vdekur apo livadhe natyrore, ka ndikuar direkt në mbijetesën e këtyre specieve. “Gjithçka nis me bimët – pastaj vijnë insektet, pastaj zogjtë. Është një cikël”, thotë ai.

Përtej hamsterëve, zona strehon edhe varrime natyrore, larg gurëve të mëdhenj e luleve zbukuruese, ku natyra gëzon më shumë liri. Një kopshtar i vjetër, Florian Ivanič, ndihmoi në shndërrimin e 10 hektarëve tokë të papërdorur në një kopsht natyror që nga viti 2011, ku gjithçka lihet në dorë të natyrës.

Megjithatë, ekziston një balancë delikate mes ruajtjes së biodiversitetit dhe pritshmërive të qytetarëve për një varrezë të pastër dhe të mirëmbajtur. Në Vjenë, menaxhimi publik e ka bërë të mundur këtë balancë, ndryshe nga varrezat private të qyteteve të tjera që përballen me sfida financiare dhe presione për zhvillim urban.

Lisa Pernkopf, zëdhënëse e Friedhöfe Wien GmbH, thotë se varrezat nuk janë vetëm vende prehjeje dhe kujtese, por edhe strehë për jetën – njerëz, kafshë e bimë. “Kemi kuptuar se hapësirat tona të gjelbra janë thelbësore, sidomos në kohën e krizës klimatike,” thekson ajo.

Shpresa e studiuesve është që pjesë të caktuara të varrezave të mbrohen me ligj si habitat natyror, për të siguruar mbijetesën afatgjatë të specieve të rralla. “Tashmë e dimë çfarë kemi këtu. Tani është koha ta mbrojmë dhe ta ruajmë për gjeneratat që vijnë,” përfundon Filek./ BBC - Syi.Net