Dimrat më të ngrohtë po prishin botën e fshehur të kërpudhave

Kur shohim një peizazh dimëror me dëborë, duket sikur natyra është në gjumë. Por nën tokë, mikroorganizmat punojnë vazhdimisht, duke shpërbërë mbetjet bimore dhe lëndën organike. Ata çlirojnë lëndë ushqyese që në pranverë shërbejnë si pleh për barin dhe bimët e tjera.

Ndër më të rëndësishmet janë kërpudhat mikorizale arbuskulare, të pranishme në mbi 75% të specieve bimore në botë. Këto kërpudha të holla rriten brenda rrënjëve të bimëve dhe u sigurojnë deri në 50% të ujit dhe lëndëve ushqyese, në këmbim të karbonit që marrin nga bima.

Në dimër, shtresa e dëborës vepron si batanije izolimi, duke i mbrojtur këta organizma edhe kur ajri mbi dëborë është nën zero. Por kur dëbora shkrihet herët ose zëvendësohet nga shiu, toka mund të ngrijë më vonë dhe bashkë me të edhe kërpudhat.

Në një studim në livadhet e Maleve Shkëmbore (Rocky Mountains), ku për 30 vjet temperatura u rrit me 2°C përmes pajisjeve ngrohëse, u vu re një ndryshim i madh. Sipërfaqja kaloi nga livadhe me bar në zona me më shumë shkurre, të ngjashme me mjedise më të thata. Nën tokë kishte dukshëm më pak kërpudha mikorizale të dobishme, gjë që e bënte më të vështirë për bimët të merrnin lëndë ushqyese dhe t'i përballonin ngricat apo thatësirën.

Dimrat më të ngrohtë krijojnë edhe mospërputhje në kohë. Shkrirja e hershme e dëborës mund të bëjë që kërpudhat të aktivizohen para rrënjëve të bimëve. Në një eksperiment në Kolorado, shkrirja e hershme përshpejtoi rritjen e kërpudhave me një javë, por jo atë të rrënjëve. Kështu, lëndët ushqyese të marra nga toka nuk përfitohen menjëherë nga bimët.

Një tjetër problem është humbja e lëndëve ushqyese. Nëse bie shi mbi dëborë ose ajo shkrihet para se bimët të jenë aktive, lëndët ushqyese mund të shpëlahen drejt lumenjve dhe liqeneve, duke nxitur rritjen e algave dhe duke ulur oksigjenin në ujë. Ndërkohë, toka mbetet më e varfër për bimët.

Në disa raste, mungesa e një shtrese të trashë dëbore bën që toka të ngrijë më gjatë, duke ulur aktivitetin mikrobik dhe rritjen pranverore.

Edhe pse ekosistemet mund të përshtaten me kalimin e kohës, dimrat më të ngrohtë po sjellin më pak rritje në pranverë. Bota e fshehur nën këmbët tona po ndryshon, dhe me të, edhe e ardhmja e livadheve malore.