Analiza zbulon se ndryshimet klimatike nxitën erërat dhe shiun shkatërrues të uraganit Melissa

Analiza zbulon se ndryshimet klimatike nxitën erërat dhe shiun shkatërrues të uraganit Melissa

15:42, 06/11/2025
ZMADHO TEKSTIN
+ Aa -

Ndryshimet klimatike të shkaktuara nga njeriu nxitën erërat dhe shiun shkatërrues të lëshuar nga Uragani Melissa dhe rritën temperaturat dhe lagështinë që nxitën stuhinë, sipas një analize të publikuar të enjten.

Melissa ishte njĂ« nga uraganet mĂ« tĂ« forta tĂ« Atlantikut qĂ« ka goditur tokĂ«n dhe solli mot shkatĂ«rrues nĂ« Xhamajka, Haiti, RepublikĂ«n Dominikane dhe KubĂ«, duke shkaktuar dhjetĂ«ra vdekje nĂ« tĂ« gjithĂ« Karaibe. ÇatitĂ« e shtĂ«pive u rrĂ«zuan, spitalet u dĂ«mtuan, rrugĂ«t u bllokuan nga rrĂ«shqitjet e dheut dhe fushat e tĂ« korrave u shkatĂ«rruan.

Analiza e shpejtë nga World Weather Attribution zbuloi se ndryshimi i klimës rriti shpejtësinë maksimale të erës në Melissa me 7% dhe i bëri reshjet e shiut 16% më intensive. Shkencëtarët shkruan gjithashtu se temperatura dhe lagështia në të cilat u intensifikua stuhia u bënë gjashtë herë më të mundshme për shkak të ndryshimit të klimës krahasuar me një botë para-industriale.

Analizat e shpejta të atribuimit janë një lloj kërkimi që studion faktorët që ndikojnë në një ngjarje ekstreme të motit, dhe eksploron mbi atë se si do të kishte qenë ngjarja në një botë pa ndryshimet klimatike. Ato zakonisht publikohen ditë ose javë pas një ngjarjeje ekstreme të motit.

Melissa ndoqi ngadalë nëpër rajon dhe tërhoqi sasi të mëdha energjie nga uji oqeanik jashtëzakonisht i ngrohtë. Analiza raportoi se temperaturat e oqeanit në rrugën e Melissës përmes Karaibeve ishin rreth 1.4°C (2.5°F) më të ngrohta krahasuar me një klimë para-industriale.

“Temperaturat mĂ« tĂ« ngrohta tĂ« oqeanit janĂ« nĂ« fakt motori qĂ« vĂ« nĂ« lĂ«vizje njĂ« uragan
 sa mĂ« tĂ« ngrohta tĂ« jenĂ« temperaturat e oqeanit, aq mĂ« e madhe mund tĂ« jetĂ« shpejtĂ«sia e erĂ«s qĂ« mund tĂ« ketĂ« njĂ« uragan”, tha Theodore Keeping, njĂ« shkencĂ«tar i klimĂ«s qĂ« punon pĂ«r WWA dhe kontribuoi nĂ« analizĂ«.

Melissa është stuhia e katërt në Atlantik këtë vit që pëson intensifikim të shpejtë, që ndodh kur erërat maksimale të qëndrueshme të një cikloni tropikal rriten me të paktën 30 nyje (rreth 35 mph ose 56 km/orë) në 24 orë.

“NjĂ« uragan kaq i rrallĂ« do tĂ« kishte pasur shpejtĂ«si ere rreth 16 km/orĂ« mĂ« pak ekstreme” nĂ« njĂ« klimĂ« para-industriale, tha Keeping. Ai tha se studimet lidhin shpejtĂ«sinĂ« e erĂ«s sĂ« uraganit me dĂ«met ekonomike dhe se do tĂ« kishte pasur mĂ« pak shkatĂ«rrime tĂ« shkaktuara nga Melissa nĂ«se erĂ«rat do tĂ« ishin mĂ« tĂ« ngadalta.

Shkencëtarët e kanë lidhur intensifikimin e shpejtë të uraganeve në Atlantik me ndryshimet klimatike të shkaktuara nga njeriu. Gazrat që ngrohin planetin të çliruar nga njerëzit, siç është dioksidi i karbonit, bëjnë që atmosfera të mbajë më shumë avuj uji dhe të rrisë temperaturat e oqeaneve. Oqeanet më të ngrohta u japin uraganeve karburant për të lëshuar më shumë shi dhe për t'u forcuar më shpejt.

«ËshtĂ« sikur tĂ« marrĂ«sh njĂ« sfungjer dhe ta shtrydhĂ«sh, dhe ndryshimi i klimĂ«s po e bĂ«n atĂ« sfungjer edhe mĂ« tĂ« madh», tha Brian Tang, njĂ« profesor i shkencĂ«s atmosferike nĂ« Universitetin e Albany-t.

Tang, i cili nuk ishte i përfshirë në hulumtimin e WWA-së, tha se metodologjia e studimit të publikuar të enjten duket e fortë dhe një nga aspektet më të reja të analizës ishte lidhja që shkencëtarët gjetën midis shpejtësisë së erës dhe rritjes së dëmit, të cilën ai e tha se është një fushë sfiduese kërkimore.

Andrew Dessler, profesor i shkencave atmosferike në Universitetin A&M të Teksasit, i cili nuk ishte i përfshirë në hulumtimin e WWA-së, tha se gjetjet e analizës së shpejtë janë në përputhje me hulumtimet ekzistuese rreth ndryshimeve klimatike dhe stuhive tropikale në Atlantik. "Kjo është plotësisht në përputhje me pritjet tona për atë që do të ndodhë në të ardhmen", tha Dessler.

Analizat e shpejta të atribuimit ndihmojnë në plotësimin e nevojës për një shpjegim rreth ndikimit të ndryshimeve klimatike menjëherë pas ndodhjes së një ngjarjeje katastrofike të motit, tha Dessler. Ai tha se analiza të tilla janë "shumë të vlefshme si një vështrim i shpejtë" përpara se shkencëtarët të jenë në gjendje të bëjnë llogaritje që kërkojnë më shumë kohë.

Dessler tha se njĂ« nga aspektet mĂ« tĂ« frikshme tĂ« MelissĂ«s ishin erĂ«rat e qĂ«ndrueshme tĂ« stuhisĂ« me shpejtĂ«si 185 mph (298 km/orĂ«). "ËshtĂ« shumĂ« e rrallĂ« tĂ« kesh njĂ« stuhi kaq tĂ« fortĂ«. Dhe mendoj se, nĂ« masĂ«n qĂ« kjo Ă«shtĂ« njĂ« paralajmĂ«rues i sĂ« ardhmes, nuk Ă«shtĂ« mirĂ«", tha ai./ AP.

© SYRI.net

Lexo edhe:

Denonco