Shkencëtarët: Ndryshimi i klimës trefishoi vdekjet e fundit nga nxehtësia në Evropë

Ndryshimi i klimës e mbingarkoi valën e të nxehtit në Evropë të javës së kaluar dhe trefishoi numrin e vdekjeve, tha një grup shkencëtarësh të mërkurën. 

Temperaturat ekstreme përfshiu pjesë të mëdha të kontinentit në fund të qershorit dhe në fillim të korrikut, duke i ekspozuar miliona evropianë ndaj niveleve të rrezikshme të nxehtësisë. 

Duke analizuar 12 qytete evropiane, studiuesit zbuluan se në 11 prej tyre, valët e të nxehtit të tipit që arritën kulmin javën e kaluar do të kishin qenë dukshëm më pak intensive — midis 2 dhe 4 gradë Celsius më të ftohta — në një botë pa ngrohjen globale të shkaktuar nga njeriu. 

Ky ndryshim i temperaturave i shkaktuar nga klima, thanë shkencëtarët, çoi në një rritje të vdekjeve të tepërta në ato qytete. Nga 2,300 vdekjet shtesë të lidhura me temperaturat e larta, rreth 1,500 prej tyre mund t'i atribuohen ngrohjes globale, vlerësuan ata. 

“Ndryshimi i klimës është një ndryshim absolut i lojës kur bëhet fjalë për nxehtësinë ekstreme”, tha Friederike Otto, një shkencëtare e klimës në Imperial College London, e cila bashkë-drejtoi hulumtimin. 

Një punëtor ndërtimi në Itali dhe një pastrues rrugësh në Spanjë ishin midis atyre që mendohet se vdiqën nga goditja nga nxehtësia javën e kaluar. Por shumica e vdekjeve që lidhen me nxehtësinë, veçanërisht tek të moshuarit, nuk raportohen. Shkencëtarët thanë se shumica dërrmuese e vdekjeve që ata analizuan ndodhën tek evropianët e moshës 65 vjeç e lart. 

Si rezultat, nxehtësia shpesh quhet një "vrasës i heshtur", megjithëse nuk është më pak vdekjeprurëse se fatkeqësitë e tjera që lidhen me klimën. Shkencëtarët vunë re se vala e nxehtësisë e javës së kaluar vrau më shumë njerëz sesa përmbytjet shkatërruese në vitet e fundit, të cilat rezultuan në disa qindra vdekje. 

“Studimi ynë është vetëm një pamje e shkurtër e numrit të vërtetë të vdekjeve të lidhura me temperaturat e shkaktuara nga ndryshimet klimatike në të gjithë Evropën, të cilat mund të kenë arritur në dhjetëra mijëra”, tha Garyfallos Konstantinoudis, gjithashtu një specialist i klimës në Imperial College London.

Ngrohja globale, e nxitur nga djegia e lëndëve djegëse fosile si qymyri, nafta dhe gazi natyror, po rrit ashpërsinë dhe frekuencën e valëve të të nxehtit në Evropë dhe në mbarë botën. Një popullsi në plakje e bën Evropën gjithashtu më të ndjeshme ndaj efekteve shëndetësore të temperaturave ekstreme. 

Agjencia Evropiane e Mjedisit ka paralajmëruar se vdekjet që lidhen me nxehtësinë pritet të rriten dhjetëfish, nëse planeti ngrohet me 1.5 gradë Celsius dhe tridhjetëfish në 3 gradë Celsius. Planeti është tashmë 1.3 gradë Celsius më i nxehtë se në kohërat paraindustriale dhe në rrugën e duhur për t'u ngrohur me 2.7 gradë Celsius këtë shekull. 

Pasojat e nxehtësisë ekstreme

Analiza e shpejtë e publikuar të mërkurën — e cila përdor metoda të konsideruara shkencërisht të besueshme, por që nuk i është nënshtruar rishikimit nga kolegët — u drejtua nga studiues në Imperial College London dhe London School of Hygiene & Tropical Medicine. 

Shkencëtarët shqyrtuan vdekjet në Milano (ku ata vlerësuan se 317 viktima ishin për shkak të ndryshimeve në klimë), Barcelonë (286), Paris (235), Londër (171), Romë (164), Madrid (108), Athinë (96), Budapest (47), Zagreb (31), Frankfurt (21), Lisbonë (gjithashtu 21) dhe qytetin Sassar të Sardenjës (gjashtë) midis 23 qershorit dhe 2 korrikut. 

«Këto shifra përfaqësojnë njerëz të vërtetë që kanë humbur jetën ditët e fundit për shkak të nxehtësisë ekstreme. Dy të tretat e tyre nuk do të kishin vdekur, po të mos ishte për ndryshimet klimatike», tha Otto. 

I nxehti i javës së kaluar rriti gjithashtu rrezikun e zjarreve në të gjithë Evropën, me zjarre që ende po përhapen në shumë pjesë të kontinentit. Analiza nuk përfshin vdekjet e lidhura me zjarrin ose tymin. Në Spanjë, për shembull, dy fermerë u vranë duke u përpjekur të iknin nga flakët që po përhapeshin javën e kaluar. 

Qeveria spanjolle monitoron veçmas vdekjet e tepërta që lidhen me nxehtësinë dhe zbuloi se midis 21 qershorit dhe 2 korrikut, më shumë se 450 njerëz vdiqën për shkak të temperaturave ekstreme - 73 përqind më shumë se në të njëjtën periudhë në vitin 2022, e cila shënoi një numër rekord vdekjesh. 

Qershori më i nxehtë i Evropës Perëndimore

Ndërkohë, shërbimi i monitorimit të klimës Copernicus i BE-së tha të mërkurën në mëngjes se muaji i kaluar ishte qershori i tretë më i nxehtë i regjistruar ndonjëherë në mbarë botën. 

Për Evropën, ky ishte qershori i pestë më i ngrohtë, megjithëse pjesa perëndimore e kontinentit pa qershorin e saj më të nxehtë të regjistruar ndonjëherë, thanë shkencëtarët - pak mbi rekordin e vitit 2003, I cili u paqsua nga një verë e shënuar nga nxehtësi vdekjeprurëse. 

Temperaturat në Evropë janë përforcuar më tej nga ajo që Koperniku e quan një valë të nxehti detar “të jashtëzakonshme” në Detin Mesdhe. Temperaturat e sipërfaqes së ujit kanë arritur nivelin e tyre më të lartë të regjistruar ndonjëherë, jo vetëm për qershorin, por për çdo muaj tjetër. 

“Qershori i vitit 2025 pa një valë të jashtëzakonshme të nxehtësisë që preku pjesë të mëdha të Evropës Perëndimore, me pjesën më të madhe të rajonit që përjetoi stres shumë të fortë nga nxehtësia. Kjo valë e nxehtësisë u bë më intensive nga temperaturat rekord të sipërfaqes së detit në Mesdheun perëndimor”, tha Samantha Burgess, udhëheqëse strategjike e klimës në Qendrën Evropiane për Parashikime të Motit Afatmesme. 

“Në një botë që po ngrohet, valët e të nxehtit ka të ngjarë të bëhen më të shpeshta, më intensive dhe të ndikojnë te më shumë njerëz në të gjithë Evropën”, shtoi ajo./ Politico.