Ministrat e BE-së ftohen të testohen për 'kimikatet e përhershme' toksike të PFAS në gjakun e tyre

PFAS-të tani kontaminojnë trupat e pothuajse të gjithë evropianëve - duke përfshirë fëmijët, gratë shtatzëna dhe adoleshentët.
Ministrat e mjedisit dhe klimës të BE-së janë ftuar të bëjnë analizat e gjakut për PFAS - kimikate të dëmshme 'përgjithmonë' të lidhura me kancerin dhe rreziqe të tjera serioze shëndetësore.
Iniciativa, e udhëhequr nga Ministria Daneze e Mjedisit dhe Barazisë Gjinore në partneritet me Byronë Evropiane të Mjedisit (EEB) dhe organizatën jofitimprurëse ChemSec, synon të rrisë ndërgjegjësimin për krizën në rritje të ndotjes nga PFAS që prek qytetarët dhe mjedisin në të gjithë Evropën.

Ministrat që kanë pranuar do t'u analizohen mostrat e gjakut për 13 substanca PFAS, të njohura për qëndrueshmërinë në mjedis dhe grumbullimin në trupin e njeriut.

Si një nga veprimet e para të Presidencës së Këshillit të BE-së nga Danimarka, ministri i mjedisit Magnus Heunicke nisi iniciativën dhe ftoi të 32 ministrat e mjedisit dhe klimës të BE-së, si dhe ministrat nga vendet e EFTA-s dhe Ukraina, të bënin testin e gjakut PFAS.

Heunicke tashmë i është nënshtruar testimeve së bashku me Jessika Roswall, Komisioneren Evropiane për Mjedisin, Rezistencën ndaj Ujit dhe një Ekonomi Rrethore Konkurruese.

“PFAS grumbullohet si në mjedis ashtu edhe te njerëzit, dhe sapo të jetë i pranishëm, është shumë e vështirë të merresh me të”, thotë Heunicke.

"Tek njerëzit, ne e dimë që PFAS , ndër të tjera, mund të shkaktojë kancer, dhe gjithashtu mund të ndikojë në mjediset ujore dhe kafshët."

"Është thelbësore që tani të ndërmarrim veprime të forta kundër ndotjes nga PFAS-të, prandaj duhet të merren masa në të gjithë BE-në për të parandaluar, përmbajtur dhe pastruar PFAS-të."

Si planifikon BE-ja të trajtojë ndotjen nga PFAS-të

Danimarka, së bashku me Gjermaninë, Holandën, Norvegjinë dhe Suedinë, i ka paraqitur Komisionit Evropian një propozim të përbashkët për të ndaluar prodhimin, shitjen dhe përdorimin e pothuajse të gjitha PFAS-ve sipas rregullores REACH të BE-së. Ky legjislacion trajton prodhimin dhe përdorimin e substancave kimike, si dhe ndikimet e tyre të mundshme si në shëndetin e njeriut ashtu edhe në mjedis.

Komitetet shkencore të Agjencisë Evropiane të Kimikateve (ECHA) po vlerësojnë aktualisht ndikimet shëndetësore, mjedisore dhe socio-ekonomike të propozimit, si dhe disponueshmërinë e alternativave më të sigurta.

“Askush nuk është imun ndaj ndotjes kimike - as njerëzit dhe as mjedisi. Prodhuesit e PFAS-ve i kanë njohur prej kohësh rreziqet shëndetësore - kancerin, problemet e fertilitetit, sëmundjet e tiroideve dhe sistemin imunitar të dobësuar - dhe ata ende po zgjedhin fitimin mbi njerëzit”, thotë Patrick ten Brink, Sekretar i Përgjithshëm në EEB.

Çfarë janë saktësisht PFAS-të?

PFAS-të janë një grup prej mbi 10,000 kimikatesh të prodhuara nga njeriu që përdoren gjerësisht në një gamë të gjerë procesesh industriale dhe produktesh të përditshme, siç janë enët e gatimit që nuk ngjitin, pëlhurat që i largojnë ujin, paketimet e ushqimit dhe shkumat për shuarjen e zjarrit.

Të njohura për qëndrueshmërinë e tyre ekstreme në mjedis dhe në trupin e njeriut, ato shpesh quhen 'kimikate të përjetshme'.

Të lidhura me kancerin, infertilitetin, sëmundjet e tiroides dhe shtypjen e sistemit imunitar, PFAS-të tani kontaminojnë trupat e pothuajse të gjithë evropianëve - duke përfshirë fëmijët, gratë shtatzëna dhe adoleshentët.

Ekspertët paralajmërojnë se ndotja nga PFAS renditet ndër kërcënimet më serioze për shëndetin publik të kohës sonë.

Kostoja e fshehur e mosveprimit kundër ndotjes nga PFAS

Pastrimi i ndotjes nga PFAS mund t’i kushtojë BE-së deri në 2 trilionë euro gjatë 20 viteve të ardhshme, thotë EEB, me vetëm sanimin mjedisor që vlerësohet të jetë 100 miliardë euro në vit - pa përfshirë 52-84 miliardë euro shtesë në kostot vjetore të lidhura me shëndetin.

Ashtu si industritë e duhanit dhe të lëndëve djegëse fosile, prodhuesit kryesorë të PFAS-ve kanë qenë prej kohësh në dijeni të rreziqeve të rënda shëndetësore dhe mjedisore që lidhen me kimikatet e tyre - megjithatë kanë zgjedhur t'i fshehin provat, thotë EEB.

Pavarësisht se kontribuojnë në një kosto shoqërore prej rreth 16 trilionë eurosh për pastrimin mjedisor dhe kujdesin shëndetësor në vit, prodhuesit vazhdojnë të përfitojnë me llogaridhënie minimale.

“Këto kompani vazhdojnë të lobojnë kundër rregulloreve , të errësojnë shkencën dhe të mashtrojnë vendimmarrësit, ndërkohë që komunitetet në të gjithë Evropën janë të ekspozuara ndaj kimikateve toksike”, thotë Brink.

“Kostoja e mosveprimit është tashmë marramendëse dhe po rritet çdo ditë. Ne duhet urgjentisht t’i mbajmë ndotësit përgjegjës dhe të ndalojmë këtë cikël dëmi.”
Një zëdhënës nga EEB konfirmoi se ministrat po i nënshtrohen testimit sot./ Euronews.