UNESCO paralajmëron: Trashëgimia Botërore në rrezik nga rreziqet e ujit

Trashëgimia kulturore e njerëzimit është gjithnjë e më shumë në rrezik për shkak të sfidave mjedisore që lidhen me ujin. Një raport i ri nga UNESCO dhe Instituti Botëror i Burimeve (WRI) zbulon se 73% e vendeve të Trashëgimisë Botërore përballen me rrezik të lartë nga përmbytjet, thatësirat dhe mungesa e ujit. Mes tyre janë simbolet ikonike si Taxh Mahali në Indi dhe Akropoli i Athinës.

Analiza ka shqyrtuar mbi 1,100 vende për katër rreziqe kyçe: thatësira, stresi nga uji, përmbytjet lumore dhe ato bregdetare. Rreth 21% e tyre përballen njëkohësisht me mungesë të ujit dhe me përmbytje, çka e vështirëson tej mase menaxhimin e qëndrueshëm të burimeve ujore.

Rreziqet më të mëdha janë identifikuar në zona të njohura si “pika të nxehta”, ku ndryshimet klimatike dhe kërkesa e shtuar njerëzore ndikojnë rëndë në ciklin natyror të ujit. Në Bashkimin Evropian, rreth 65% e vendeve të Trashëgimisë Botërore ndodhen në këtë situatë alarmante, me Spanjën dhe Greqinë që paraqesin nivelin më të lartë të kërcënimit.

Një nga rastet më të dukshme është Akropoli, i cili vitin e kaluar u mbyll përkohësisht për shkak të valës ekstreme të të nxehtit dhe përmbytjeve. Ndërsa në Mbretërinë e Bashkuar, Muzeu i Prodhimit në Derby – pjesë e një mulli mëndafshi të mbrojtur nga UNESCO – shpenzoi një shumë gjashtëshifrore për riparimet pas përmbytjes në vitin 2023.

Raporti bën thirrje për zgjidhje të bazuara në natyrë, si rigjallërimi i ligatinave dhe politika të rrepta kombëtare për mbrojtjen e mjedisit. Sipas Samantha Kuzma nga WRI, duhet një qasje e gjerë që përfshin bashkëpunim në nivel të pellgjeve ujëmbledhëse për të krijuar sisteme më elastike dhe të qëndrueshme.

Ndërkohë, Komiteti i Trashëgimisë Botërore i UNESCO-s është mbledhur në Paris për të shqyrtuar ruajtjen e këtyre pasurive të çmuara, ndërsa parashikohet që deri në vitin 2050 përqindja e vendeve të kërcënuara nga uji të rritet nga 40% në 44%. Përballë këtyre sfidave, ekspertët shpresojnë se lidhja emocionale e njerëzve me këto vende do të nxisë veprim kolektiv dhe investime të mençura për t’i ruajtur për brezat që vijnë.