Piktura e rrallë e Klimtit, vepra më e shtrenjtë e artit modern e shitur ndonjëherë

Çfarë kanë të përbashkët një tualet famëkeq prej ari dhe një pikturë pothuajse e shkatërruar e Klimtit? Ato e shënuan shitjen e parë të Sotheby's nga selia e saj e re amerikane në Nju Jork të martën në mbrëmje, në një natë plot gjallëri dhe rekordesh.

Që në fillim, vepra kryesore artistike e Gustav Klimt, “Portreti i Elisabeth Lederer”, u bë vepra më e vlefshme e artit modern që është shitur ndonjëherë në ankand, duke arritur në 236.4 milionë dollarë, e shoqëruar nga entuziazëm dhe duartrokitje nga salla gjatë luftës 20-minutëshe të ofertave. Ishte gjithashtu vepra e artit më e shtrenjtë e shitur ndonjëherë nga Sotheby's në nivel global. Portreti i vajzës së vogël të klientëve të Klimt, i bërë në vitet e fundit të jetës së artistit, u shpëtua nga shkatërrimi gjatë Luftës së Dytë Botërore kur u nda nga veprat e tij, që më vonë u dogjën gjatë një zjarri në Kështjellën Immendorf në Austri.

Loti ishte "vërtet një nga mundësitë e fundit për të blerë një (portret) të kësaj rëndësie nga artisti", vuri në dukje organizatori i ankandit, kryetari evropian i Sotheby's, Oliver Barker, gjatë shitjes. Në vitin 2023, portreti i fundit i përfunduar i Klimt, "Dame mit Fächer" (Zonja me një erashkë)," u shit për 108.4 milionë dollarë.

Portreti i Lederer, i cili theu një rekord të mëparshëm të vendosur nga një vepër e Andy Warhol në vitin 2022, ishte pjesë e koleksionit të trashëgimtarit të Estée Lauder, Leonard A. Lauder, i cili vdiq në fillim të këtij viti. Në të gjithë shitjen, shumica e veprave të artit përmbushën ose tejkaluan vlerësimet e tyre të larta, duke përfshirë një pikturë të Edvard Munch me 35.1 milionë dollarë dhe një peizazh të Klimt me 86 milionë dollarë. Toni u vendos nga loti i parë, një skulpturë nga Alexander Calder që tërhoqi nëntë ofertues të etur dhe u shit për pothuajse trefishin e vlerësimit të saj të lartë prej 889,000 dollarësh. Deri më tani, koleksioni i Lauder arriti 527.5 milionë dollarë, shumë më tepër se vlerësimi i tij prej 400 milionë dollarësh - me më shumë që do të shiten gjatë një eventi të veçantë ditor.

Shitjet nga koleksioni Lauder nisën një natë triumfuese për tregun e artit në krye, i cili ka përjetuar një ngadalësim për më shumë se dy vjet.

Pas shitjes së Lauder, shitja bashkëkohore u kryesua nga një vepër monumentale e Jean-Michel Basquiat prej 48.3 milionë dollarësh. Megjithatë, është domethënëse që dy nga lotet kryesore - një nga Kerry James Marshall dhe një tjetër nga Barkley L. Hendricks - nuk u shitën, në një devijim të habitshëm nga momentumi i mbrëmjes. Përveç kësaj, oferta më e pazakontë e ankandit, tualeti prej ari 18 karatësh dhe 220 paundësh nga artisti konceptual dhe enfant terrible Maurizio Cattelan, tërhoqi vetëm një ofertë të vetme.

Një përpjekje për 'Amerikën'

Skulptura luksoze, e titulluar “Amerika”, është një simotër e versionit famëkeq, i cili u ekspozua në Guggenheim, si një tualet funksional dhe më vonë u vodh nga vendlindja e Winston Churchill, Pallati Blenheim, dhe nuk u gjet kurrë.

Për herë të parë, oferta fillestare për “Amerika”, e cila ka qenë në duar private që nga viti 2017, u ideua si një objektiv i lëvizshëm sipas vlerës aktuale të peshës së saj në ar, ose 9.9 milionë dollarë dhe u rrumbullakos në 10 milionë dollarë. Çmimi ishte një mënyrë për të “anuar në thelbin e bazës konceptuale pas veprës artistike, e cila kryesisht synon të tërheqë vëmendjen te ndryshimi midis vlerës artistike të një vepre dhe vlerës materiale të natyrshme të një vepre”, tha David Galperin, kreu i artit bashkëkohor të Sotheby's, përpara shitjes. Por vetëm një blerës përfundoi duke bërë një ofertë - një “markë e famshme amerikane”, sipas Sotheby's - dhe askush nuk e ndoqi, duke nënkuptuar se ofertuesit vendosën se nuk vlente shumë më tepër se lëndët e para. (Me tarifat, arriti në total 12.1 milionë dollarë). Duke marrë parasysh sensin satirik të humorit të Cattelan, ka të ngjarë ta ketë argëtuar artistin diku në botë.

Shitjet në tendë do të vazhdojnë këtë javë, me Sotheby's që shpreson të mbledhë më shumë se 1 miliard dollarë gjithsej deri në fund, bazuar në vlerësimet e saj të larta. Ekspozitat para shitjes tërhoqën turma njerëzish drejt koleksionit të veprave të artit nga Basquiat, Yves Klein, Henri Matisse, Cecily Brown dhe Jeff Koons - si dhe radhë për në tualetin e Cattelan, i cili ishte instaluar në katin e katërt të ndërtesës Breuer në një banjo të vogël me pasqyra, me një rregull "shiko, por mos e prek". Selia e re e Sotheby's, më parë shtëpia e Muzeut të Artit Amerikan Whitney dhe më vonë, një pikënisje për koleksionin bashkëkohor të Muzeut Metropolitan të Artit, ka sinjalizuar një ndryshim të madh në praninë e saj përballë publikut, duke u pozicionuar pranë Muzeut Mile të famshëm të qytetit, ku ndodhen shumë nga institucionet e tij më të rëndësishme.

Hapja vjen në një kohë të vështirë për tregun e artit, pasi shitjet globale të artit dhe antikiteteve ranë për të dytin vit radhazi në vitin 2024, sipas Raportit të fundit vjetor të Tregut të Artit nga Art Basel dhe UBS, dhe disa galeri të mëdha fizike kanë mbyllur ose zhvendosur operacionet. Në maj, pas shitjeve të pranverës në New York, The Art Newspaper raportoi se shtëpitë e ankandeve Sotheby's, Christie's dhe Phillips panë një rënie prej 8% të shitjeve krahasuar me vitin e kaluar, me lotet kryesore që nuk arritën të gjenin blerës ose u tërhoqën përpara shitjes.

Por me shitjen shumë të suksesshme jashtë sezonit të veprave surrealiste të koleksionistes së artit dhe patronit Pauline Karpidas këtë verë, si dhe raportet për qëndrueshmëri të tregut në mes, disa analiza kanë treguar me kujdes një rimëkëmbje të tregut. Christie's pati një performancë të mirë gjatë shitjes së saj me dy pjesë të shekullit të 20- të të hënën në mbrëmje, duke arritur në 690 milionë dollarë me tarifa - një rritje e konsiderueshme nga viti 2024 - të udhëhequra nga një pikturë e Mark Rothko-s me vlerë 62 milionë dollarë.

Shitjet rekord të veprave individuale të artit që tejkalojnë 40 milionë dollarë nuk kanë qenë të garantuara këtë vit, por më vonë gjatë javës, Sotheby's ka një tjetër “lepur në kapelë” - një pikturë psikologjikisht rrëqethëse nga Frida Kahlo, “El sueño (La cama)”, e cila mund të thyejë rekordin e Georgia O'Keeffe për veprën e artit më të shtrenjtë të shitur publikisht nga një artiste femër./ CNN.